విమాన ప్రయాణం సౌకర్యంగా మారినప్పటికీ, అకస్మాత్తుగా ఫ్లైట్ రద్దు (Flight Cancelled) కావడం ప్రయాణికులను తీవ్ర అసౌకర్యానికి గురిచేస్తోంది. కుటుంబ అవసరాలు, ఉద్యోగ పనులు, అత్యవసర ప్రయాణాలు ఇలా ఏ కారణంతోనైనా బుక్ చేసుకున్న విమానం రద్దయితే టికెట్ డబ్బులు తిరిగి వస్తాయా? ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లు కల్పించాలా? అసలు ప్రయాణికుడిగా మనకున్న హక్కులేంటి? అనే సందేహాలు చాలామందిలో కలుగుతుంటాయి.
తిరిగి చెల్లించాల్సిన బాధ్యత సంస్థదే.. The Responsibility to Refund Lies with the Airline
– ఇటీవల కాలంలో దేశవ్యాప్తంగా వేలాది విమానాలు రద్దవ్వడం(Flight Cancelled), ప్రయాణికులు గంటల తరబడి విమానాశ్రయాల్లో వేచి చూడాల్సి రావడం తరచూ కనిపిస్తోంది. అనుకోకుండా ప్రయాణం మధ్యలో ఆగిపోవడం, ముందస్తు సమాచారం లేకుండా ఫ్లైట్ క్యాన్సిల్ అవడం వల్ల ప్రయాణికులు తీవ్ర ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో విమానాన్ని ఎయిర్లైన్ సంస్థ స్వయంగా రద్దు చేస్తే, ప్రయాణికుడికి టికెట్ మొత్తాన్ని పూర్తిగా తిరిగి చెల్లించాల్సిన బాధ్యత ఆయా సంస్థదే. టికెట్ రీఫండ్ను అదే చెల్లింపు విధానంలో ఇవ్వాలి. ఆన్లైన్లో చెల్లిస్తే బ్యాంక్ ఖాతా లేదా కార్డు ద్వారా, నగదు చెల్లింపైతే నగదుగానే రీఫండ్ చేయాలి. ఈ విషయంలో ఎయిర్లైన్ ఎలాంటి అదనపు చార్జీలు వసూలు చేయడానికి అవకాశం లేదు. టికెట్ డబ్బులు మాత్రమే కాకుండా, ప్రయాణికుడికి ప్రత్యామ్నాయ ఫ్లైట్ ఏర్పాటు చేయాల్సి ఉంటుంది. అదే రోజు లేదా సమీప సమయానికి మరో విమానంలో అదే గమ్యానికి చేర్చేలా ఎయిర్లైన్ చూసుకోవాలి. ప్రయాణికుడు కోరుకుంటే రీఫండ్ తీసుకుని ప్రయాణాన్ని రద్దు చేసుకునే స్వేచ్ఛ కూడా ఉంటుంది. ఈ ఎంపిక ప్రయాణికుడిదే, ఎయిర్లైన్ నిర్ణయించదు.
– ఫ్లైట్ రద్దు కారణంగా ప్రయాణికుడు ఎక్కువసేపు విమానాశ్రయంలో వేచి ఉండాల్సి వస్తే, ఆహారం, పానీయాలు, కమ్యూనికేషన్ సదుపాయాలు కల్పించాల్సిన బాధ్యత ఎయిర్లైన్పై ఉంటుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో రాత్రి బస అవసరమైతే, హోటల్ వసతి , రవాణా సదుపాయాలు కూడా ఏర్పాటు చేయాలి. ఇది ఫ్లైట్ రద్దు సంస్థ కారణంగా జరిగినప్పుడు వర్తిస్తుంది.
– ఈ అంశంపై భారతీయ పౌర విమానయాన నియంత్రణ సంస్థ (DGCA) స్పష్టమైన నిబంధనలను రూపొందించింది. వాటి ప్రకారం, విమానయాన సంస్థలు ప్రయాణికుల హక్కులను తప్పనిసరిగా గౌరవించాలి. ఒకవేళ విమానయాన సంస్థ మీ ప్రయాణానికి 24 గంటల కంటే తక్కువ సమయంలో, ముందస్తు సమాచారం ఇవ్వకుండా విమానాన్ని రద్దు చేస్తే, ప్రయాణికుడికి రెండు మార్గాల్లో ఒకదాన్ని ఎంచుకునే హక్కు ఉంటుంది. అదే గమ్యానికి ప్రత్యామ్నాయ విమానాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి లేదా టికెట్ మొత్తాన్ని పూర్తిగా వాపసు ఇవ్వాలి.
వాతావరణ పరిస్థితులతో రద్దయితే.. If Cancelled Due to Weather Conditions..
వాతావరణ పరిస్థితులు, భద్రతా కారణాలు, సహజ విపత్తులు వంటి ఎయిర్లైన్ నియంత్రణలో లేని కారణాల వల్ల ఫ్లైట్ (Flight Cancelled)రద్దయితే, పరిహారానికి కొన్ని పరిమితులు ఉండొచ్చు. అయినప్పటికీ టికెట్ రీఫండ్ లేదా ప్రత్యామ్నాయ ఫ్లైట్ హక్కు మాత్రం ప్రయాణికుడికి ఉంటుంది.
ప్రయాణికులే రద్దు చేసుకుంటే.. If Passengers Cancel the Journey..
– ఇక ప్రయాణికులు స్వయంగా ఫ్లైట్ను రద్దు (Flight Cancelled)చేస్తే, రీఫండ్ ఆయా టికెట్ నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కొన్ని టికెట్లకు పూర్తిగా రీఫండ్ ఉండదు. మరికొన్నింటికి నిర్దిష్ట చార్జీలు కట్ చేసి మిగిలిన మొత్తాన్ని తిరిగి చెల్లిస్తారు. అందుకే టికెట్ బుక్ చేసుకునే సమయంలో క్యాన్సిలేషన్ పాలసీని జాగ్రత్తగా చదవాలి.
– విమాన రద్దు విషయంలో ప్రయాణికుడి హక్కులను పర్యవేక్షించేందుకు పౌర విమానయాన నియంత్రణ సంస్థలు మార్గదర్శకాలు జారీ చేశాయి. ఎయిర్లైన్ నిబంధనలను పాటించకపోతే, ప్రయాణికుడు సంబంధిత ఎయిర్లైన్ కస్టమర్ కేర్ను సంప్రదించవచ్చు. అక్కడ కూడా పరిష్కారం లభించకపోతే అధికారిక ఫిర్యాదు చేసే హక్కు ఉంది. మొత్తంగా చెప్పాలంటే, విమానం రద్దవడం వల్ల ప్రయాణికుడు నష్టపోవాల్సిన అవసరం లేదు. టికెట్ డబ్బులు తిరిగి పొందడం నుంచి ప్రత్యామ్నాయ ప్రయాణ సదుపాయాల వరకు అనేక హక్కులు ప్రయాణికుడికి ఉన్నాయి. వాటిపై అవగాహన ఉంటే, అనవసర ఇబ్బందులు లేకుండా మీ హక్కులను సద్వినియోగం చేసుకోవచ్చు.
ప్రయాణికుడికి దక్కే హక్కులివే! Here Are the Rights of the Passenger!
– చాలా సందర్భాల్లో విమానయాన సంస్థలు సాంకేతిక కారణాలు, నిర్వహణ సమస్యల కారణంగా విమానం రద్దయ్యిందని(Flight Cancelled) చెప్పి పరిహారం ఇవ్వలేమని చేతులెత్తేస్తుంటాయి. అయితే, వినియోగదారుల కోర్టులు ఇచ్చిన తీర్పుల ప్రకారం పైలెట్ల కొరత, సిబ్బంది లేమి, సంస్థ అంతర్గత నిర్వహణ లోపాలు వంటి కారణాలను అసాధారణ పరిస్థితులుగా పరిగణించలేం. ఇవి పూర్తిగా సంస్థ బాధ్యతలోకి వచ్చే అంశాలే. అలాంటి లోపాల వల్ల విమానం రద్దయితే, ప్రయాణికుడు తప్పకుండా పరిహారం కోరే హక్కు కలిగి ఉంటాడు.
– ఇక టికెట్ బుకింగ్ సమయంలో ఉపయోగించిన క్రెడిట్ కార్డుల విషయానికి వస్తే, చాలా కార్డుల్లో ముందుగానే ‘ట్రిప్ క్యాన్సిలేషన్ కవర్’ సౌకర్యం ఉంటుంది. విమాన ప్రయాణంలో అంతరాయం(Flight Cancelled) ఏర్పడినప్పుడు, కార్డు రకాన్ని బట్టి రూ.25 వేల నుంచి రూ.1 కోటి వరకు బీమా రక్షణ అందించే అవకాశముంది. అయితే, ఈ కవర్ ప్రతి కార్డుకూ వర్తించదు. మీరు టికెట్ కొనుగోలు చేసినప్పుడు ఉపయోగించిన బ్యాంకు లేదా కార్డు సంస్థను సంప్రదిస్తే, ఈ బీమా కవర్కు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు తెలుసుకోవచ్చు.
– ప్రయాణ బీమా ఉన్న ప్రయాణికులకు మరింత భద్రత లభిస్తుంది. మీకు ట్రావెల్ ఇన్సూరెన్స్ పాలసీ ఉంటే, విమానం రద్దయిన (Flight Cancelled) సందర్భాల్లో పరిహారం పొందే అవకాశం ఉంటుంది. విమానం రద్దు లేదా ఆలస్యం కారణంగా వసతి, భోజనం, ఇతర అవసరాలకు అయ్యే ఖర్చులను కూడా ఈ బీమా పాలసీ భరిస్తుంది. అయితే, ప్రయాణ బీమా తీసుకునేటప్పుడు నిబంధనలను జాగ్రత్తగా చదవాలి. కొన్ని బీమా సంస్థలు 6–7 గంటల ఆలస్యం జరిగితే పరిహారం ఇవ్వకపోవచ్చు. అందుకే ఆలస్యం, రద్దు విషయంలో ఎంతవరకు కవరేజ్ ఉంటుందో ముందుగానే తెలుసుకోవడం అవసరం.
– విమానయాన సంస్థల నిబంధనలు, వినియోగదారుల కోర్టుల తీర్పులు, క్రెడిట్ కార్డ్ బీమా కవర్లు, ప్రయాణ బీమా వంటి అంశాలపై అవగాహన ఉంటే, మీ హక్కులను సక్రమంగా వినియోగించుకొని నష్టాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు.
ఇలా చేయాలి! Here’s What to Do!
– విమాన రద్దు (Flight Cancelled)లేదా తీవ్ర ఆలస్యం వల్ల ఇబ్బందులు ఎదురైతే, ప్రయాణికులు మౌనంగా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. చట్టపరంగా మీకు ఉన్న హక్కులను వినియోగించుకోవాలంటే ముందుగా సరైన విధానంలో చర్యలు తీసుకోవాలి.
– ముందుగా విమానయాన సంస్థ నోడల్ ఆఫీసర్కు లేదా కస్టమర్ కేర్కు ఈమెయిల్ ద్వారా ఫిర్యాదు చేయాలి. ఇందులో డీజీసీఏ నిబంధనలను స్పష్టంగా ప్రస్తావిస్తూ, విమానం రద్దు లేదా ఆలస్యం వల్ల మీకు జరిగిన నష్టానికి తగిన పరిహారం కోరాలి. సాధారణంగా ఈ దశలోనే కొన్ని సంస్థలు స్పందించి సమస్యను పరిష్కరిస్తాయి.
– ఒకవేళ విమానయాన సంస్థ నుంచి స్పందన రాకపోతే లేదా సరైన పరిష్కారం లభించకపోతే, కేంద్ర పౌర విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన ‘ఎయిర్ సేవా’ యాప్ లేదా అధికారిక పోర్టల్లో ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. ఈ వేదిక ప్రయాణికుల ఫిర్యాదులను స్వీకరించి, సంబంధిత విమానయాన సంస్థలకు పంపించి పరిష్కారం వచ్చేలా చేస్తుంది. చాలా సందర్భాల్లో ఇది సమర్థంగా పనిచేస్తోంది.
– అప్పటికీ న్యాయం జరగకపోతే, వినియోగదారుల కమిషన్ను ఆశ్రయించవచ్చు. డీజీసీఏ ద్వారా లభించే పరిహారం చాలాసార్లు నామమాత్రంగానే ఉంటుంది. విమానం రద్దు వల్ల మీ వ్యాపార ఒప్పందాలు రద్దవ్వడం, సమావేశాలు వాయిదా పడటం, లేదా తీవ్రమైన మానసిక వేదనకు గురవడం వంటి నష్టాలు జరిగితే, వాటికి అదనపు పరిహారం కోరుతూ వినియోగదారుల కోర్టులో కేసు వేయవచ్చు. ప్రస్తుతం ‘ఈ-దాఖిల్’ సదుపాయం ద్వారా ఆన్లైన్లోనే ఫిర్యాదు నమోదు చేసే అవకాశం ఉంది.
– ఈ ప్రక్రియలో ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, మీ ప్రయాణం పూర్తయ్యే వరకు టికెట్, బోర్డింగ్ పాస్, విమానయాన సంస్థ పంపిన మెసేజ్లు, ఈమెయిల్లు వంటి అన్ని ఆధారాలను భద్రపరచుకోవాలి. ఇవే మీ న్యాయపోరాటానికి బలమైన సాక్ష్యాలుగా ఉపయోగపడతాయి.
