స్టాక్ మార్కెట్లో( Demat Account)షేర్లను కొనుగోలు చేయాలన్నా.. విక్రయించాలన్నా డీమ్యాట్ అకౌంట్ అవసరం. గతంలో షేర్లను కాగితాల రూపంలో భద్రపరిచేవారు. ఇప్పుడు ఆ పరిస్థితి లేదు. అన్ని లావాదేవీలూ ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలోనే జరుగుతున్నాయి. మొబైల్ ఫోన్తోనే డీమ్యాట్ అకౌంట్ తెరిచి, షేర్లను కొనుగోలు చేయడంతో పాటు వాటి వివరాలను ఎప్పటికప్పుడు పరిశీలించుకునే సదుపాయం ఉంది. అయితే అకౌంట్ తెరవడానికి ముందు ఛార్జీలు, సేవలు, బ్రోకరేజ్, భద్రత వంటి అంశాలను తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.
కాగితాల నుంచి డిజిటల్ దాకా.. From Paper Certificates to Digital Holdings
ఒకప్పుడు స్టాక్ (Demat Account)మార్కెట్లో షేర్ల కొనుగోలు, విక్రయాలు పూర్తిగా భౌతిక రూపంలో జరిగేవి. ఒక కంపెనీకి చెందిన షేర్లను కొనుగోలు చేసినప్పుడు వాటికి సంబంధించిన పత్రాలను పెట్టుబడిదారులకు అందించేవారు. వీటినే షేర్ సర్టిఫికెట్లు అనేవారు. ఆ పత్రాలను ఎంతో జాగ్రత్తగా భద్రపరచాల్సి వచ్చేది. అవి పోయినా.. దెబ్బతిన్నా.. యాజమాన్య హక్కులను నిరూపించుకోవడానికి ఇబ్బందులు ఎదురయ్యేవి. టెక్నాలజీ అభివృద్ధి చెందడంతో స్టాక్ మార్కెట్ వ్యవస్థలో భారీ మార్పులు వచ్చాయి. షేర్లను కాగితాల రూపంలో కాకుండా ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో భద్రపరిచే విధానం అందుబాటులోకి వచ్చింది. ఈ విధానమే డీమ్యాట్ అకౌంట్కు ఆధారం. ‘డీమ్యాట్’ అంటే డీమెటీరియలైజ్డ్ అని అర్థం. అంటే భౌతిక పత్రాల రూపంలో ఉన్న షేర్లను ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలోకి మార్చడం. ఇప్పుడు ఒక పెట్టుబడిదారుడు షేర్లను కొనుగోలు చేసినప్పుడు అవి డీమ్యాట్ అకౌంట్లో ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో జమ అవుతాయి. విక్రయించినప్పుడు అక్కడి నుంచి తగ్గుతాయి. దీంతో షేర్ సర్టిఫికెట్లను భద్రపరచాల్సిన అవసరం ఉండదు.
డీమ్యాట్ అకౌంట్ ఎందుకు అవసరం? Why Do You Need a Demat Account?
స్టాక్ మార్కెట్లో(Demat Account) ఈక్విటీ షేర్లను కొనుగోలు చేసి డెలివరీగా ఉంచుకోవాలంటే డీమ్యాట్ అకౌంట్ కీలకం. మీరు కొనుగోలు చేసిన షేర్లు ఎక్కడ భద్రపరచబడుతున్నాయి? ఎంత ఉన్నాయి? వాటి ప్రస్తుత విలువ ఎంత? వంటి వివరాలు డీమ్యాట్ అకౌంట్లో కనిపిస్తాయి. ట్రేడింగ్ కోసం సాధారణంగా డీమ్యాట్తో పాటు ట్రేడింగ్ అకౌంట్ కూడా అవసరమవుతుంది. ట్రేడింగ్ అకౌంట్ ద్వారా కొనుగోలు, విక్రయ ఆర్డర్లు పెడతారు. కొనుగోలు చేసిన షేర్లను ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో ఉంచేది డీమ్యాట్ అకౌంట్. ఈ రెండు వ్యవస్థలు కలిసి పనిచేస్తాయి. ఇంట్రాడే ట్రేడింగ్, డెలివరీ ఆధారిత పెట్టుబడులు, స్వింగ్ ట్రేడింగ్ వంటి కార్యకలాపాల్లో బ్రోకర్ అందించే ప్లాట్ఫామ్ ద్వారా లావాదేవీలు నిర్వహించవచ్చు. అయితే ఏ ఉత్పత్తికి ఏ ఖాతా అవసరమో బ్రోకర్ నిబంధనలు, మార్కెట్ ఉత్పత్తి ఆధారంగా మారవచ్చు.
ఆన్లైన్లోనే సులభంగా.. Opening an Account Online
గతంలో డీమ్యాట్ అకౌంట్(Demat Account) కోసం కార్యాలయానికి వెళ్లి ఫారాలు నింపాల్సి వచ్చేది. ఇప్పుడు ప్రక్రియ చాలా సులభమైంది. అనేక స్టాక్ బ్రోకరేజీ సంస్థలు మొబైల్ యాప్లు, వెబ్సైట్ల ద్వారా ఆన్లైన్లోనే ఖాతా తెరిచే అవకాశం కల్పిస్తున్నాయి. సాధారణంగా ఖాతా ప్రారంభించే సమయంలో వ్యక్తిగత వివరాలు, పాన్, గుర్తింపు, చిరునామా, బ్యాంకు ఖాతా వివరాలు వంటి సమాచారాన్ని ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. కేవైసీ ప్రక్రియలో భాగంగా అవసరమైన ధ్రువీకరణ కూడా పూర్తిచేయాలి. కొంతమంది బ్రోకర్లు వీడియో కేవైసీ లేదా ఇతర డిజిటల్ ధ్రువీకరణ విధానాలను ఉపయోగిస్తారు. ఖాతా తెరవడానికి ముందు బ్రోకర్ సంస్థ సెబీ వద్ద నమోదై ఉందో లేదో పరిశీలించడం మంచిది. సంస్థ అందించే సేవలు, ఛార్జీలు, ఫిర్యాదు పరిష్కార విధానం వంటి అంశాలను కూడా తెలుసుకోవాలి.
ఒక్కరికి ఎన్ని డీమ్యాట్ అకౌంట్లు? How Many Demat Accounts Can You Have?
ఒక వ్యక్తి ఒకటి కంటే (Demat Account)ఎక్కువ డీమ్యాట్ అకౌంట్లు కలిగి ఉండవచ్చు. అయితే ఒకే డిపాజిటరీ పార్టిసిపెంట్ లేదా బ్రోకర్ వద్ద ఎన్ని ఖాతాలు తెరవచ్చన్నది ఆ సంస్థ నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. వేర్వేరు బ్రోకర్ల వద్ద వేర్వేరు డీమ్యాట్ అకౌంట్లు కలిగి ఉండే అవకాశం ఉంది. అయితే ఎక్కువ ఖాతాలు తెరవడం వల్ల ప్రయోజనం ఉంటుందా లేదా అన్నది ముందుగా ఆలోచించాలి. ప్రతి అకౌంట్కు సంబంధించిన నిర్వహణ ఛార్జీలు, ఇతర ఖర్చులు ఉండవచ్చు. ఖాతాలు ఎక్కువైతే వాటిని పర్యవేక్షించడం కూడా కష్టమవుతుంది. అందుకే అవసరాన్ని బట్టి ఒకటి లేదా పరిమిత సంఖ్యలో ఖాతాలను మాత్రమే నిర్వహించడం సౌకర్యంగా ఉంటుంది.
ఛార్జీలు తెలుసుకున్నాకే.. Understand the Charges Before Opening
డీమ్యాట్ అకౌంట్(Demat Account)తెరవడం ఉచితం అని కొన్ని సంస్థలు ప్రకటించినా, ఖాతా నిర్వహణకు సంబంధించిన ఇతర ఛార్జీలు ఉండొచ్చు. వీటిలో అకౌంట్ మెయింటెనెన్స్ ఛార్జీలు, ట్రాన్సాక్షన్ సంబంధిత ఛార్జీలు, బ్రోకరేజ్, ఇతర చట్టబద్ధమైన పన్నులు, లెవీలు ఉండొచ్చు. ప్రతి లావాదేవీకి ఒకే రకమైన ఛార్జీ ఉండదు. ఇంట్రాడే, డెలివరీ, ఫ్యూచర్స్, ఆప్షన్స్ వంటి విభాగాలకు వేర్వేరు రుసుములు ఉండొచ్చు. అందువల్ల కేవలం ‘జీరో బ్రోకరేజ్’ అనే ప్రకటన చూసి ఖాతా తెరవడం కంటే పూర్తి ఛార్జీల పట్టికను పరిశీలించడం మంచిది. ట్రేడింగ్ ఎక్కువగా చేసే వ్యక్తులకు చిన్నచిన్న ఛార్జీలు కూడా కాలక్రమంలో పెద్ద మొత్తంగా మారొచ్చు. కాబట్టి ఖాతా తెరవకముందే బ్రోకరేజ్, ఏఎంసీ, ఇతర వర్తించే ఛార్జీలను అర్థం చేసుకోవాలి.
ట్రేడింగ్.. ఇన్వెస్ట్మెంట్.. అన్నింటికీ? Trading and Investing Through One Platform
డీమ్యాట్ అకౌంట్ను(Demat Account)ప్రధానంగా షేర్లను ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో ఉంచడానికి ఉపయోగిస్తారు. దీనికి అనుసంధానంగా ఉన్న ట్రేడింగ్ ఖాతా ద్వారా షేర్ల కొనుగోలు, విక్రయాలు చేయవచ్చు. ఇంట్రాడే ట్రేడింగ్లో అదే రోజు కొనుగోలు చేసి విక్రయించే లావాదేవీలు జరుగుతాయి. డెలివరీలో కొనుగోలు చేసిన షేర్లను డీమ్యాట్లో ఉంచుకోవచ్చు. స్వింగ్ ట్రేడింగ్లో కొన్ని రోజులు లేదా కొన్ని వారాల పాటు పొజిషన్ను కొనసాగించే అవకాశం ఉంటుంది. దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడిదారులు మాత్రం షేర్లను ఎక్కువ కాలం తమ డీమ్యాట్ అకౌంట్లో ఉంచుకోవచ్చు. అయితే డీమ్యాట్ అకౌంట్ ఉందంటే ప్రతి రకమైన పెట్టుబడిని తప్పనిసరిగా అదే ఖాతా ద్వారా చేయాలనే అర్థం కాదు. ఉదాహరణకు మ్యూచువల్ ఫండ్స్లో పెట్టుబడి పెట్టడానికి డీమ్యాట్ అకౌంట్ తప్పనిసరి కాదు. మ్యూచువల్ ఫండ్ సంస్థలు, ఆన్లైన్ ప్లాట్ఫామ్లు వంటి మార్గాల ద్వారా కూడా ఫోలియో ఆధారంగా పెట్టుబడులు పెట్టవచ్చు.
నిఫ్టీ.. ఈటీఎఫ్.. ఎఫ్ అండ్ ఓ.. Access to Different Market Products
డీమ్యాట్, ట్రేడింగ్(Demat Account) ఖాతాల ద్వారా మార్కెట్లో అందుబాటులో ఉన్న వివిధ ఉత్పత్తుల్లో పాల్గొనే అవకాశం ఉంటుంది. నిఫ్టీ వంటి సూచీలను నేరుగా కొనుగోలు చేయలేం. వాటిని అనుసరించే ఈటీఎఫ్ల ద్వారా పెట్టుబడి పెట్టే అవకాశం ఉంటుంది. ఫ్యూచర్స్, ఆప్షన్స్ వంటి డెరివేటివ్ ఉత్పత్తులకు మాత్రం ప్రత్యేకమైన ట్రేడింగ్ సదుపాయాలు, రిస్క్ అవగాహన అవసరం. ఇవి సాధారణ షేర్ పెట్టుబడులతో పోలిస్తే అధిక రిస్క్ కలిగిన ఉత్పత్తులు కావొచ్చు. కాబట్టి కేవలం డీమ్యాట్ అకౌంట్ ఉందనే కారణంతో అన్ని ఉత్పత్తుల్లోనూ ట్రేడింగ్ చేయడం మంచిది కాదు. మార్కెట్ ఉత్పత్తి ఎలా పనిచేస్తుంది.. ఎంత రిస్క్ ఉంది.. ఎంత మూలధనం అవసరం.. నష్టాన్ని ఎలా నియంత్రించాలి వంటి అంశాలను తెలుసుకున్న తర్వాతే అడుగు వేయాలి.
ఫుల్ సర్వీస్.. డిస్కౌంట్ బ్రోకర్లు.. Full-Service and Discount Brokers
డీమ్యాట్, ట్రేడింగ్ (Demat Account)సేవలు అందించే బ్రోకర్లను broadly ఫుల్-సర్వీస్, డిస్కౌంట్ బ్రోకర్లుగా వర్గీకరిస్తారు. ఫుల్-సర్వీస్ బ్రోకర్లు సాధారణంగా పరిశోధన నివేదికలు, పెట్టుబడి సంబంధిత సమాచారం, ఇతర సేవలను అందించవచ్చు. డిస్కౌంట్ బ్రోకర్లు ప్రధానంగా తక్కువ ఖర్చుతో ట్రేడింగ్ ప్లాట్ఫామ్ను అందించడంపై దృష్టి పెడతారు. ఏది మంచిదనేది ప్రతి ఒక్కరి అవసరాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. తరచుగా ట్రేడింగ్ చేసేవారికి బ్రోకరేజ్, ప్లాట్ఫామ్ వేగం, యాప్ సౌకర్యాలు ముఖ్యమవుతాయి. కొత్త పెట్టుబడిదారులకు పరిశోధన సమాచారం, కస్టమర్ సపోర్ట్, వినియోగ సౌలభ్యం ముఖ్యంగా ఉండొచ్చు.
అకౌంట్ తెరిచినంత మాత్రాన లాభం కాదు.. A Demat Account Does Not Guarantee Profits
డీమ్యాట్ అకౌంట్(Demat Account)తెరవడం స్టాక్ మార్కెట్లోకి ప్రవేశించడానికి అవసరమైన మౌలిక చర్య మాత్రమే. అకౌంట్ తెరిచినంత మాత్రాన లాభాలు వస్తాయని భావించకూడదు. మార్కెట్లో షేర్ ధరలు పెరగవచ్చు.. తగ్గవచ్చు. పెట్టుబడితో పాటు నష్టానికి కూడా అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే మొదట మార్కెట్ ఎలా పనిచేస్తుందో తెలుసుకోవాలి. కంపెనీ పనితీరు, ఆర్థిక పరిస్థితులు, షేర్ ధర, మార్కెట్ ట్రెండ్ వంటి అంశాలను పరిశీలించడం అలవాటు చేసుకోవాలి. ట్రేడింగ్ చేసేవారు ప్రత్యేకంగా స్టాప్లాస్, పొజిషన్ సైజ్, రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ వంటి అంశాలపై అవగాహన పెంచుకోవాలి.
భద్రత విషయంలో అప్రమత్తం.. Stay Alert About Account Security
డీమ్యాట్ అకౌంట్తో (Demat Account)పాటు ట్రేడింగ్ యాప్, బ్యాంకు ఖాతా వంటి వాటికి కూడా భద్రత అవసరం. పాస్వర్డ్, ఓటీపీ, పిన్ వంటి వివరాలను ఎవరితోనూ పంచుకోకూడదు. అనుమానాస్పద లింకులను క్లిక్ చేయకుండా.. అధికారిక యాప్లు, వెబ్సైట్లను మాత్రమే ఉపయోగించాలి. మొత్తంగా చూస్తే.. డీమ్యాట్ అకౌంట్ అనేది నేటి స్టాక్ మార్కెట్ వ్యవస్థలో కీలకమైన భాగం. కాగితాల కాలం నుంచి డిజిటల్ యుగానికి వచ్చిన తర్వాత షేర్ల నిర్వహణ చాలా సులభమైంది. మొబైల్ ఫోన్తోనే ఖాతా తెరిచి లావాదేవీలు నిర్వహించే స్థాయికి వ్యవస్థ చేరింది. అయితే సౌలభ్యం పెరిగిన కొద్దీ బాధ్యత కూడా పెరిగింది. సరైన బ్రోకర్ను ఎంచుకోవడం.. ఛార్జీలను తెలుసుకోవడం.. ఖాతా భద్రతను కాపాడుకోవడం.. మార్కెట్ రిస్క్ను అర్థం చేసుకోవడం.. ఇవన్నీ పాటించినప్పుడే డీమ్యాట్ అకౌంట్ను సమర్థంగా ఉపయోగించుకోగలం.
About the Author
