బ్యాంకులో రూ.10 వేల రుణం కావాలంటేనే సామాన్యుడిని ఎన్నో ప్రశ్నలు అడుగుతారు. ఆదాయ వివరాలు కావాలి.. బ్యాంకు ఖాతా లావాదేవీలు చూడాలి.. పత్రాలు సమర్పించాలి.. హామీ కావాలి.. అవసరమైతే సాక్షులు కూడా కావాలంటారు. రుణం ఇచ్చే ముందు కస్టమర్ సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేసేందుకు ఎన్నో రకాల తనిఖీలు చేస్తారు. ఇంతటి కట్టుదిట్టమైన వ్యవస్థ ఉన్న బ్యాంకుల్లోనే భారీ మొత్తంలో మోసాలు (Financial Fraudsters) ఎలా జరుగుతున్నాయి? వేల కోట్ల రూపాయలు ఎలా చేతులు మారుతున్నాయి? అన్న ప్రశ్నలు ఎప్పటికప్పుడు తెరపైకి వస్తున్నాయి. బ్యాంకింగ్ రంగంలో మోసాలు కొత్తేమీ కాదు. అయితే వాటి స్వరూపం మాత్రం కాలానుగుణంగా మారుతోంది. ఒకప్పుడు నకిలీ పత్రాలు, తప్పుడు హామీలు, రుణాల దుర్వినియోగం వంటి వాటితో మోసాలు జరిగేవి. ఇప్పుడు సాంకేతికత అందుబాటులోకి రావడంతో ఆన్లైన్ మోసాలు, ఫిషింగ్, నకిలీ వెబ్సైట్లు, ఓటీపీ మోసాలు, కేవైసీ పేరుతో మోసాలు, డిజిటల్ చెల్లింపుల ద్వారా డబ్బు దారి మళ్లించడం వంటి ఘటనలు కూడా పెరిగాయి. ఒకవైపు భారీ రుణ మోసాలు బ్యాంకులకు నష్టం కలిగిస్తుంటే.. మరోవైపు చిన్నచిన్న డిజిటల్ మోసాలు సామాన్యుల పొదుపును కొల్లగొడుతున్నాయి.
నెలకు వందల కోట్ల నష్టం.. Hundreds of Crores Lost Every Month
బ్యాంకింగ్ మోసాల తీవ్రతను (Financial Fraudsters)అర్థం చేసుకోవాలంటే గతంలో వెలుగులోకి వచ్చిన గణాంకాలే ఒక ఉదాహరణ. ఇచ్చిన వివరాల ప్రకారం.. ఒక నిర్దిష్ట కాలంలో షెడ్యూల్డ్ వాణిజ్య బ్యాంకులు, ఎంపిక చేసిన ఆర్థిక సంస్థల్లో పెద్ద సంఖ్యలో మోసాలు బయటపడ్డాయి. ఈ కేసుల్లో వేల కోట్ల రూపాయల మేర నష్టం జరిగినట్లు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా గణాంకాలు వెల్లడించాయి. ఒక్క పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంకులోనే వేల కోట్ల రూపాయల విలువైన మోసాలు నమోదైన సందర్భాలున్నాయి. 2015 ఏప్రిల్ నుంచి ఆ తర్వాతి సంవత్సరాల వరకు బ్యాంకింగ్ రంగంలో లక్షల కోట్ల రూపాయల విలువైన మోసాలు వెలుగులోకి వచ్చినట్లు ప్రభుత్వం, ఆర్బీఐ వివిధ సందర్భాల్లో వెల్లడించాయి. అయితే ఇక్కడ గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే.. ఒక సంవత్సరంలో నమోదైన మొత్తం మోసాల విలువ అంటే అదే మొత్తంలో నగదు ఆ సంవత్సరంలోనే బ్యాంకుల నుంచి బయటకు వెళ్లిపోయిందని అర్థం కాదు. కొన్ని మోసాలు అనేక సంవత్సరాల తర్వాత గుర్తించబడతాయి. గతంలో జరిగిన లావాదేవీలు తర్వాతి కాలంలో మోసంగా వర్గీకరించబడే సందర్భాలు కూడా ఉంటాయి. అయినా ఈ సంఖ్యలు బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థకు ఎదురవుతున్న ప్రమాదం ఎంత పెద్దదో చెప్పడానికి సరిపోతాయి.
భారీ రుణాలే ప్రధాన సమస్యా? Are Large Loans the Main Problem?
సామాన్యుడు రుణం కోసం దరఖాస్తు చేస్తే బ్యాంకులు (Financial Fraudsters)అతని ఆదాయం, క్రెడిట్ చరిత్ర, తిరిగి చెల్లించే సామర్థ్యం వంటి అంశాలను పరిశీలిస్తాయి. అయితే పెద్ద మొత్తంలో రుణాలు ఇచ్చే సమయంలో వ్యవహారం మరింత క్లిష్టంగా మారుతుంది. పెద్ద కంపెనీల ఆర్థిక నివేదికలు, ఆస్తుల విలువ, వ్యాపార ప్రణాళికలు, భవిష్యత్తు ఆదాయ అంచనాలు, ప్రమోటర్ల సామర్థ్యం వంటి అంశాల ఆధారంగా రుణ నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు. ఇక్కడే ఎక్కడైనా తనిఖీల్లో లోపం జరిగితే భారీ నష్టం సంభవించే అవకాశం ఉంటుంది. తప్పుడు ఆర్థిక నివేదికలు సమర్పించడం, ఆస్తుల విలువను ఎక్కువగా చూపించడం, నకిలీ పత్రాలు సృష్టించడం, రుణాన్ని నిర్దేశిత ప్రయోజనం కోసం కాకుండా ఇతర అవసరాలకు మళ్లించడం వంటి పద్ధతులు గతంలో అనేక కేసుల్లో కనిపించాయి. కొన్నిసార్లు ఒక కంపెనీకి ఇచ్చిన రుణం తిరిగి రాకపోయినప్పుడు దాన్ని కేవలం వ్యాపార వైఫల్యంగా చూడలేం. మోసం జరిగిందా? పత్రాలు తారుమారు చేశారా? బ్యాంకును తప్పుదోవ పట్టించారా? నిధులను ఉద్దేశపూర్వకంగా మళ్లించారా? వంటి అంశాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
నకిలీ పత్రాలతో కోట్ల ఆట .. Fake Documents, Fake Guarantees
బ్యాంకింగ్ మోసాల్లో (Financial Fraudsters)నకిలీ పత్రాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఆస్తి పత్రాలు, ఆదాయ వివరాలు, కంపెనీ లెక్కలు, గ్యారంటీలు, బిల్లులు.. ఇలా అనేక రకాల పత్రాలను తారుమారు చేసి రుణాలు పొందే ప్రయత్నాలు జరుగుతుంటాయి. పత్రాలను పరిశీలించే వ్యవస్థ ఉన్నప్పటికీ.. మోసగాళ్లు కొత్త మార్గాలను అన్వేషిస్తూనే ఉంటారు. ఒక సంస్థకు చెందిన ఆస్తిని అనేక చోట్ల హామీగా చూపించడం, లేని లావాదేవీలను ఉన్నట్లుగా చూపించడం, కంపెనీ విలువను వాస్తవానికి మించి చూపించడం వంటి అక్రమాలు బయటపడిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఒకసారి పెద్ద మొత్తంలో రుణం మంజూరై నిధులు విడుదలైన తర్వాత వాటి వినియోగాన్ని పూర్తిస్థాయిలో పర్యవేక్షించడం కష్టమైతే సమస్య మరింత తీవ్రమవుతుంది. అందుకే రుణం ఇచ్చే సమయంలో మాత్రమే కాకుండా.. రుణం ఇచ్చిన తర్వాత కూడా నిధులు ఎక్కడికి వెళ్తున్నాయి? వ్యాపారం ఎలా సాగుతోంది? రుణ చెల్లింపులు సక్రమంగా జరుగుతున్నాయా? వంటి అంశాలను నిరంతరం పర్యవేక్షించాల్సిన అవసరం ఉంది.
డిజిటల్ యుగంలో కొత్త మోసాలు.. New Frauds in the Digital Era
బ్యాంకింగ్ మోసాలంటే (Financial Fraudsters)భారీ కంపెనీలు, కోట్ల రుణాలే కాదు. డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ విస్తరించడంతో సామాన్యులపై జరుగుతున్న మోసాలు కూడా ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. మొబైల్ ఫోన్లో వచ్చే ఒక లింక్.. బ్యాంకు అధికారి పేరుతో వచ్చిన ఒక ఫోన్ కాల్.. కేవైసీ పూర్తిచేయాలంటూ వచ్చిన సందేశం.. రివార్డు వచ్చిందంటూ పంపిన లింక్.. ఇలా చిన్న నిర్లక్ష్యం పెద్ద నష్టానికి దారితీస్తోంది. మోసగాళ్లు ముందుగా వ్యక్తిగత వివరాలు సేకరిస్తారు. ఆ తర్వాత బ్యాంకు ప్రతినిధులమంటూ ఫోన్ చేసి నమ్మిస్తారు. ఓటీపీ, పిన్, కార్డు వివరాలు, ఇంటర్నెట్ బ్యాంకింగ్ సమాచారం లేదా ఇతర సున్నితమైన వివరాలను తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేస్తారు. కొన్నిసార్లు మొబైల్లో యాప్ ఇన్స్టాల్ చేయించి ఖాతాను నియంత్రించేందుకు కూడా ప్రయత్నిస్తారు. ఇక్కడ సాంకేతికత తప్పు కాదు. దాన్ని ఎలా ఉపయోగిస్తున్నామన్నదే కీలకం. డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ సౌకర్యాలు పెరిగిన కొద్దీ వాటిని దుర్వినియోగం చేసే ప్రయత్నాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి.
ఎందుకు పెరుగుతున్నాయి? Why Are Banking Frauds Increasing?
బ్యాంకింగ్ మోసాలు(Financial Fraudsters) పెరగడానికి ఒక్క కారణం లేదు. సాంకేతికత వేగంగా మారడం ఒక కారణమైతే.. ఆన్లైన్లో వ్యక్తిగత సమాచారం విస్తృతంగా అందుబాటులో ఉండటం మరో కారణం. ప్రజల్లో డిజిటల్ అవగాహన సమానంగా లేకపోవడం కూడా మోసగాళ్లకు అవకాశం ఇస్తోంది. ఇక పెద్ద రుణాల విషయంలో వ్యవస్థలోని వ్యక్తుల మధ్య కుమ్మక్కు, పర్యవేక్షణ లోపాలు, అంతర్గత నియంత్రణలు బలహీనంగా ఉండటం వంటి అంశాలు కూడా కొన్ని సందర్భాల్లో సమస్యకు కారణమవుతాయి. ఒక చిన్న లోపాన్ని గుర్తించకుండా వదిలేస్తే అది తర్వాత భారీ నష్టంగా మారే అవకాశం ఉంటుంది. మరో ముఖ్యమైన కారణం మోసగాళ్లు అనుసరిస్తున్న కొత్త పద్ధతులు. బ్యాంకులు ఒక రకమైన మోసాన్ని అడ్డుకునేందుకు భద్రతా వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేస్తే.. మోసగాళ్లు మరో మార్గాన్ని వెతుకుతున్నారు. అందుకే కేవలం ఒకసారి భద్రతా వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం సరిపోదు. నిరంతరం దాన్ని మెరుగుపరచాల్సి ఉంటుంది.
బ్యాంకుల బాధ్యత మరింత కీలకం.. Greater Responsibility for Banks
బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థపై ప్రజలు పెట్టుకున్న నమ్మకమే దాని అతిపెద్ద బలం. అందుకే మోసాలను అరికట్టడంలో బ్యాంకుల బాధ్యత చాలా ఎక్కువ. రుణం ఇచ్చే (Financial Fraudsters)ముందు తనిఖీలు ఎంత ముఖ్యమో.. రుణం ఇచ్చిన తర్వాత పర్యవేక్షణ కూడా అంతే ముఖ్యం. అంతర్గత నియంత్రణ వ్యవస్థ బలంగా ఉండాలి. అనుమానాస్పద లావాదేవీలను వెంటనే గుర్తించే సాంకేతిక వ్యవస్థలు పనిచేయాలి. ఉద్యోగుల స్థాయిలో జరిగే అక్రమాలను అడ్డుకునేందుకు పర్యవేక్షణ ఉండాలి. రుణ దరఖాస్తుల్లో సమర్పించే పత్రాలను సమగ్రంగా ధ్రువీకరించాలి. పెద్ద మొత్తంలో నిధులు విడుదలయ్యే సందర్భాల్లో అదనపు తనిఖీలు ఉండాలి. అదే సమయంలో మోసం జరిగిన తర్వాత చర్యలు తీసుకోవడం కంటే.. అది జరగకుండా ముందుగానే గుర్తించడం మరింత సమర్థమైన విధానం. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, డేటా అనలిటిక్స్, రిస్క్ మానిటరింగ్ వంటి సాంకేతికతలను ఉపయోగించడం ద్వారా అనుమానాస్పద లావాదేవీలను వేగంగా గుర్తించే అవకాశం ఉంది.
ఖాతాదారులూ అప్రమత్తంగా ఉండాలి.. Customers Must Stay Alert
బ్యాంకింగ్ మోసాలను(Financial Fraudsters) అరికట్టడం బ్యాంకుల ఒక్కరి బాధ్యత కాదు. ఖాతాదారులు కూడా అప్రమత్తంగా ఉండాలి. బ్యాంకు ఎప్పుడూ ఓటీపీ, పిన్, పాస్వర్డ్ వంటి రహస్య వివరాలను ఫోన్లో అడగదనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. అనుమానాస్పద లింకులపై క్లిక్ చేయకూడదు. కేవైసీ పేరుతో వచ్చే సందేశాలను నమ్మి వెంటనే వివరాలు ఇవ్వకూడదు. అలాగే బ్యాంకు ఖాతాలో జరిగే లావాదేవీలపై ఎప్పటికప్పుడు నిఘా పెట్టాలి. తెలియని లావాదేవీ కనిపిస్తే ఆలస్యం చేయకుండా సంబంధిత బ్యాంకును సంప్రదించాలి. కార్డు లేదా బ్యాంకింగ్ వివరాలు అనుమానాస్పద వ్యక్తికి వెళ్లాయని భావించినా వెంటనే చర్యలు తీసుకోవాలి. ముఖ్యంగా ‘‘మీ ఖాతా మూసివేస్తాం’’, ‘‘మీకు బహుమతి వచ్చింది’’, ‘‘కేవైసీ పూర్తి చేయకపోతే ఖాతా నిలిపివేస్తాం’’, ‘‘రుణం మంజూరైంది.. వెంటనే ఈ లింక్ క్లిక్ చేయండి’’ వంటి అత్యవసరతను సృష్టించే సందేశాల పట్ల జాగ్రత్త అవసరం.
నమ్మకమే బ్యాంకింగ్ బలం.. Trust Is the Foundation of Banking
బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో (Financial Fraudsters)మోసాలు పూర్తిగా లేకుండా చేయడం సవాలే. ఎందుకంటే మోసగాళ్లు మారుతున్న సాంకేతికతకు అనుగుణంగా తమ పద్ధతులను మార్చుకుంటున్నారు. అయితే నష్టం తగ్గించడం మాత్రం సాధ్యమే. అందుకు బ్యాంకులు, నియంత్రణ సంస్థలు, దర్యాప్తు సంస్థలు, ఖాతాదారులు కలిసి పనిచేయాలి. భారీ రుణాలను ఇచ్చేటప్పుడు మరింత కఠినమైన తనిఖీలు అవసరం. నిధుల వినియోగంపై నిరంతర పర్యవేక్షణ ఉండాలి. డిజిటల్ లావాదేవీల్లో అనుమానాస్పద కార్యకలాపాలను వెంటనే గుర్తించాలి. మోసాలు జరిగినప్పుడు వేగంగా స్పందించి నష్టాన్ని పరిమితం చేయాలి. చివరికి బ్యాంకింగ్ రంగం ఎంత ఆధునికంగా మారినా.. భద్రతకు పునాది మాత్రం అప్రమత్తతే. ఒకవైపు బ్యాంకులు తమ వ్యవస్థలను ఎప్పటికప్పుడు బలోపేతం చేసుకోవాలి. మరోవైపు ఖాతాదారులు కూడా ‘‘బ్యాంకు నుంచి ఫోన్ వచ్చింది కదా.. నిజమే అయి ఉంటుంది’’ అనే నిర్లక్ష్యాన్ని వీడాలి. బ్యాంకుల్లో భద్రతా వ్యవస్థ ఎంత పటిష్ఠంగా ఉన్నా.. ఒక్క నిర్లక్ష్యం కోట్ల నష్టానికి దారితీయొచ్చు. మోసగాళ్ల వ్యూహాలు మారుతున్న కొద్దీ.. బ్యాంకులు, ఖాతాదారుల అప్రమత్తత కూడా మారాల్సిందే.
About the Author
