దేశంలో బ్యాంకులు, ఫైనాన్స్ కంపెనీలు, పోస్ట్ ఆఫీసులు పలు రకాల డిపాజిట్లను ప్రజల నుంచి వసూలు చేస్తాయి. కానీ కొన్ని డిపాజిట్లు వాడని కారణంగా సమయం దాటిన తర్వాత అవి వారి ఖాతాల్లో అలానే ఉండిపోతాయి. ఇటువంటి వాటిని ‘Unclaimed Deposits’ అంటారు. పలు పెట్టుబడి పథకాల్లో ఎవరూ క్లెయిం చేయని మొత్తం రూ.1.84 లక్షల కోట్ల వరకూ ఉంది. ఈ మొత్తాన్ని అసలైన హక్కుదారులకు చెల్లించాలనే ఉద్దేశంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం మీ డబ్బు.. మీ హక్కు అనే వినూత్న కార్యక్రమానికి శ్రీకారం చుట్టింది. ఈ నేపథ్యంలో Unclaimed Deposits ఎలా పొందాలో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం..
Unclaimed Deposits లక్షణాలు.. Features of Unclaimed Deposits
సాధారణంగా 10 సంవత్సరాలపాటు ఖాతాదారుడు చెల్లింపులు / తీసుకునే ప్రయత్నం చేయకపోతే ఆ డిపాజిట్ Unclaimedగా పరిగణిస్తారు. FD (Fixed Deposit), RD (Recurring Deposit), సేవింగ్స్ అకౌంట్స్ బ్యాలెన్స్, ఫిక్స్డ్-ఇంటెస్ట్ రిసీవబుల్స్, బ్యాంక్ చెక్కులు, డివిడెండ్లు తదితర వాటిల్లో క్లెయిం చేయని మొత్తాన్ని RBI (Reserve Bank of India) కు బ్యాంకులు Unclaimed Deposits ను ‘Depositor Education and Awareness Fund (DEAF)’ లో జమ చేస్తాయి. ఖాతాదారులు రిక్లేమ్ చేయకపోతే ఆ ఫండ్లోనే ఉంచుతారు. గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో RBI ప్రకారం, 1.5 కోట్ల రుణదాతల Unclaimed Deposits DEAF కి పంపబడినట్లు సమాచారం. FD, RD, Savings అకౌంట్స్ జమలు ప్రధానంగా 10–15 సంవత్సరాలపాటు దాఖలు లేకపోవడం వల్ల Unclaimed అయ్యాయి.
జాగ్రత్తలు & సూచనలు.. Precautions & Guidelines
ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్ / RD పెట్టినప్పటికి 10–15 సంవత్సరాలపాటు వాడకపోతే డిపాజిట్ Unclaimed అవుతుంది. DEAF వెబ్సైట్లో రిజిస్టర్ చేసుకుని చెక్ చేయవచ్చు. Unclaimed డిపాజిట్లు ఇంకా మీకు తిరిగి పొందవచ్చు, కానీ ప్రూఫ్, ID, బ్యాంక్ ప్రక్రియ అవసరం.
DEAF అంటే ఏమిటి? What is DEAF?
DEAF (Depositor Education and Awareness Fund) అనేది RBI (Reserve Bank of India) కింద ఉండే ఫండ్. బ్యాంక్లు 10 సంవత్సరాలపాటు వాడకమయ్యే డిపాజిట్లను ఈ ఫండ్కి జమ చేస్తాయి. ఖాతాదారులు ఇప్పటికీ తప్పిన డిపాజిట్ తిరిగి పొందవచ్చు.
ఇలా వెబ్సైట్లోకి వెళ్లాలి.. How to Access the Website
https://www.rbi.org.inలో Depositor Education and Awareness Fund (DEAF) సెక్షన్ Unclaimed Deposits Search / Check Status ఆప్షన్ క్లిక్ చేయాలి. ఖాతా వివరాలు, పేరు, ఇతర అవసరమైన ఫీల్డ్స్ నమోదు చేయాలి. Search / Submit బటన్ నొక్కాలి. కొన్ని బ్యాంకుల కోసం, ఖాతా మునుపటి వివరాలు తప్పనిసరిగా అవసరం అవుతాయి. మీ పేరు / ఖాతా ఆధారంగా Unclaimed Deposits వివరాలు కనిపిస్తాయి. అందులో మీకు సంబంధించిన మొత్తం, బ్యాంక్ పేరు, డిపాజిట్ రకాలు, జమ చేసిన తేదీ వంటి వివరాలు ఉంటాయి. Claim / Request Form డౌన్లోడ్ చేసుకుని, బ్యాంక్కి సబ్మిట్ చేయాలి. బ్యాంక్ గుర్తింపు, ID, సంతకం, రుసీదులతో కలిపి ఫారం సమర్పిస్తే, డిపాజిట్ తిరిగి మీ ఖాతాలో జమ అవుతుంది. ఎల్లప్పుడూ అధికారిక RBI / DEAF వెబ్సైట్ ద్వారా మాత్రమే చెక్ చేయాలి. ఎలాంటి ఫోన్ / WhatsApp / ఇమెయిల్ ద్వారా ఎవరూ ఫారమ్ సబ్మిట్ చేయమని చెప్పరు. పూర్తి ప్రూఫ్, సాక్ష్యాలతోనే రిక్లేమ్ చేయడం సురక్షితం.
“మీ డబ్బు – మీ హక్కు” పై ప్రచారం.. Campaign on “Your Money – Your Right”
ప్రజలకు తమ ఆర్థిక హక్కులపై అవగాహన కల్పించడం, మోసపోకుండా చేయడం కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం “మీ డబ్బు – మీ హక్కు” అనే ప్రచారాన్ని ప్రారంభించింది. ఇది బ్యాంకింగ్, ఫైనాన్స్, రిటైల్, పింఛన్, బీమా వంటి రంగాల్లో ప్రజలకు సరళంగా, స్పష్టంగా సమాచారం అందించడానికి దోహదపడుతుంది. ముఖ్యంగా గ్రామీణ, పట్టణ తక్కువ అవగాహన ఉన్న ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఈ కార్యక్రమానికి శ్రీకారం చుట్టారు.
ప్రచారం ముఖ్యాంశాలు.. Key Highlights of the Campaign
బ్యాంకింగ్ హక్కులు… Banking Rights
– ఖాతాదారుల ప్రైవసీ, లావాదేవీల పరిమితులు
– లెక్కల పొరపాట్లను సరిదిద్దుకునే హక్కు
– Cheque Bounce, ATM సమస్యలపై ఫిర్యాదు చేసే హక్కు
ఫైనాన్షియల్ హక్కులు..Financial Rights
– FD, RD, Pension, Insurance రిక్లేమ్
– Unclaimed Deposits / Depositor Education and Awareness Fund (DEAF) వివరాలు
– Financial literacy, సురక్షిత పెట్టుబడి సూచనలు
ప్రజా అవగాహన కార్యక్రమాలు Public Awareness Programs
– ప్రభుత్వ, RBI మరియు NABARD కలిపి ర్యాలీలు, వర్క్షాప్లు, మీడియా ప్రచారాలు
– Social Media, TV, Radio ద్వారా హక్కులు & ఆర్థిక చిట్కాలు
– Gram Panchayat, Municipal Offices లో అవగాహన పుస్తకాలు, Posters
ఫిర్యాదు & సహాయం.. Complaints & Assistance
– వెబ్సైట్: https://www.meedabbu.in లేదా Toll-Free Helpline ద్వారా సమస్యలు, ప్రశ్నలకు ప్రత్యక్ష సమాధానం పొందొచ్చు.
