దేశంలోనే అతిపెద్ద బీమా సంస్థల్లో ఒకటైన లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా (ఎల్‌ఐసీ-LIC )లో కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా ఎంత? ఐపీఓ ద్వారా వాటాలను విక్రయించిన తర్వాత ప్రభుత్వం మరిన్ని షేర్లను అమ్ముతుందా? స్టాక్ మార్కెట్‌లో పెట్టుబడులు పెట్టేవారికి ఈ ప్రశ్నలు ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ ద్వారా నిధులు సమీకరించాలన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ విధానంలో ఎల్‌ఐసీకి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అయితే, ఐపీఓ పూర్తయిన వెంటనే ప్రభుత్వం తన వాటాను మరింత తగ్గిస్తుందన్న ఆందోళనలకు అప్పట్లో కేంద్రం వివరణ ఇచ్చింది. ఇన్వెస్టర్ల ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని వాటా విక్రయంపై నిర్ణయాలు తీసుకుంటామని వెల్లడించింది.
ఐపీఓతో వాటా విక్రయానికి శ్రీకారం.. LIC IPO AND GOVERNMENT DISINVESTMENT
ఎల్‌ఐసీని (LIC )స్టాక్ మార్కెట్‌లో నమోదు చేయడం ద్వారా కేంద్ర ప్రభుత్వం తన వాటాలో కొంత భాగాన్ని విక్రయించి ఆదాయం సమకూర్చుకోవాలని నిర్ణయించింది. ఈ ప్రక్రియలో భాగంగా 2022 ఫిబ్రవరిలో ఐపీఓకు సంబంధించిన ముసాయిదా పత్రాలను మార్కెట్ నియంత్రణ సంస్థ సెబీకి సమర్పించింది. తొలుత సంస్థలో ఐదు శాతం వాటాను విక్రయించాలని ప్రతిపాదించారు. ఇందుకోసం సుమారు 31.6 కోట్ల షేర్ల విక్రయాన్ని ప్రతిపాదించారు. అయితే, మార్కెట్ పరిస్థితులు, పెట్టుబడిదారుల స్పందన తదితర అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని తుది ఇష్యూ పరిమాణాన్ని నిర్ణయించారు. ఎల్‌ఐసీ ఐపీఓ 2022 మేలో పూర్తయింది. ఇందులో కేంద్ర ప్రభుత్వం 3.5 శాతం వాటాను విక్రయించి సుమారు రూ.20,516 కోట్లను సమీకరించింది. దీంతో ఎల్‌ఐసీ స్టాక్ మార్కెట్‌లో నమోదైంది. ఇది పూర్తిగా ప్రభుత్వం తన వద్ద ఉన్న షేర్లను విక్రయించిన ఆఫర్‌ ఫర్‌ సేల్‌ (ఓఎఫ్‌ఎస్‌) రూపంలో జరిగింది. అంటే కొత్త షేర్లను జారీ చేసి సంస్థకు నిధులు సమకూర్చడం కాకుండా, ప్రభుత్వం తన వాటాలో కొంత భాగాన్ని విక్రయించి ఆదాయం పొందింది.
వెంటనే మరిన్ని షేర్లు విక్రయించరాదనే వైఖరి.. NO IMMEDIATE STAKE DILUTION
ఐపీఓ తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వం (LIC ) తన వాటాను వెంటనే తగ్గించుకుంటుందా? అనే అంశం అప్పట్లో చర్చకు వచ్చింది. మార్కెట్‌లో షేర్లు నమోదైన వెంటనే ప్రభుత్వం మరిన్ని షేర్లను విక్రయిస్తే, మార్కెట్‌లో షేర్ల సరఫరా పెరిగి ధరలపై ప్రభావం పడవచ్చన్న ఆందోళనలు కొందరు ఇన్వెస్టర్లలో వ్యక్తమయ్యాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఐపీఓకు సంబంధించిన రోడ్‌షోలు, పెట్టుబడిదారులతో జరిగిన చర్చల్లో ప్రభుత్వం తన వాటా విక్రయ ప్రణాళికపై వివరణ ఇచ్చింది. అయితే, ఐపీఓ సమయంలో వెల్లడించిన వైఖరిని శాశ్వత నిర్ణయంగా భావించకూడదు. ప్రభుత్వ వాటా విక్రయం అనేది ఆర్థిక అవసరాలు, మార్కెట్ పరిస్థితులు, నియంత్రణ సంస్థల నిబంధనలు, పెట్టుబడిదారుల ప్రయోజనాల ఆధారంగా మారవచ్చు. అందువల్ల అప్పట్లో ఇచ్చిన హామీలు, ఆ తర్వాత తీసుకున్న నిర్ణయాలను వాటి కాలపరిమితి ప్రకారం విడిగా అర్థం చేసుకోవాలి.
75 శాతం వరకు వాటా తగ్గించుకునే అవకాశం.. GOVERNMENT STAKE AND PUBLIC SHAREHOLDING
ఎల్‌ఐసీ (LIC )చట్టంలో చేసిన మార్పులు, మార్కెట్ నియంత్రణ నిబంధనల నేపథ్యంలో భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వం తన వాటాను క్రమంగా తగ్గించుకునే అవకాశం గురించి చర్చ జరిగింది. సాధారణంగా పెద్ద కంపెనీలు స్టాక్ మార్కెట్‌లో నమోదైన తర్వాత ప్రజల చేతుల్లో కనీస స్థాయిలో షేర్లు ఉండాలనే నిబంధనలు అమలులో ఉంటాయి. దీనినే కనీస పబ్లిక్‌ షేర్‌హోల్డింగ్‌ నిబంధన అంటారు. సాధారణంగా కొన్ని అర్హతలు కలిగిన పెద్ద లిస్టెడ్‌ కంపెనీలు ఐదేళ్లలోపు కనీసం 25 శాతం పబ్లిక్‌ షేర్‌హోల్డింగ్‌ సాధించాల్సి ఉంటుంది. అయితే, ఎల్‌ఐసీ పరిమాణం, ప్రభుత్వ యాజమాన్య స్వభావం, ఐపీఓలో విక్రయించిన వాటా పరిమితిని దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రత్యేక మినహాయింపులు మంజూరయ్యాయి. అందువల్ల ఎల్‌ఐసీ విషయంలో సాధారణ నిబంధనలను యథాతథంగా వర్తింపజేయలేం.
పబ్లిక్‌ వాటాపై నియంత్రణ సంస్థల నిర్ణయాలు.. SEBI NORMS AND EXEMPTIONS
ఎల్‌ఐసీ (LIC ) ఐపీఓ సమయంలో పబ్లిక్‌ షేర్‌హోల్డింగ్‌ నిబంధనల అమలుకు సంబంధించిన గడువులు కీలకంగా మారాయి. 2024 మేలో సెబీ, ఎల్‌ఐసీకి కనీసం 10 శాతం పబ్లిక్‌ షేర్‌హోల్డింగ్‌ సాధించేందుకు 2027 మే 16 వరకు గడువు పొడిగించింది. అంతకుముందు, 2023 డిసెంబరులో కనీసం 25 శాతం పబ్లిక్‌ షేర్‌హోల్డింగ్‌ సాధించేందుకు 2032 మే వరకు ప్రత్యేక మినహాయింపు మంజూరైంది. ఈ నిర్ణయాల వల్ల ప్రభుత్వం తన వాటాను ఒకేసారి భారీగా విక్రయించాల్సిన ఒత్తిడి తగ్గింది. అదే సమయంలో ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే షేర్ల పరిమాణాన్ని దశలవారీగా పెంచుకునేందుకు అవకాశం ఏర్పడింది. అయితే, నియంత్రణ సంస్థలు ఇచ్చే మినహాయింపులు నిర్దిష్ట నిబంధనలకు మాత్రమే వర్తిస్తాయి. వాటిని ప్రభుత్వం ఇకపై ఎలాంటి వాటా విక్రయించదనే హామీగా అర్థం చేసుకోవడం సరికాదు.
పెట్టుబడిదారులు ఏం గమనించాలి? WHAT INVESTORS SHOULD WATCH
ఎల్‌ఐసీ షేర్లలో (LIC )పెట్టుబడి పెట్టేవారు ప్రభుత్వం వద్ద ఉన్న వాటా శాతాన్ని మాత్రమే కాకుండా, సంస్థ ఆర్థిక ఫలితాలు, బీమా వ్యాపార వృద్ధి, పాలసీల విక్రయాలు, క్లెయిమ్‌ల నిర్వహణ, పెట్టుబడులపై రాబడులు వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలించాలి. ప్రభుత్వం మరిన్ని షేర్లు విక్రయిస్తే మార్కెట్‌లో అందుబాటులో ఉండే షేర్ల సంఖ్య పెరగవచ్చు. అయితే, దాని వల్ల షేరు ధర తప్పనిసరిగా తగ్గుతుందని లేదా పెరుగుతుందని చెప్పలేం. మార్కెట్ పరిస్థితులు, సంస్థ పనితీరు, పెట్టుబడిదారుల డిమాండ్‌ వంటి అంశాలు కూడా ధరను ప్రభావితం చేస్తాయి. అలాగే ఐపీఓలో షేర్లు కొనుగోలు చేసినవారు తమ పెట్టుబడి లక్ష్యం, రిస్క్‌ భరించే సామర్థ్యం, పెట్టుబడి కాలపరిమితిని దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ కావడం ఒక్కటే పెట్టుబడిపై లాభాలకు హామీ కాదు.
మారుతున్న వాటా విక్రయ ప్రణాళిక.. CHANGING DISINVESTMENT PLANS
ఐపీఓ (LIC ) సమయంలో ప్రభుత్వం ప్రకటించిన ప్రణాళికలు, ఆ తర్వాత తీసుకున్న నిర్ణయాలు ఒకేలా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. 2026 ఆగస్టులో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎల్‌ఐసీలో గరిష్ఠంగా 6.5 శాతం వాటాను ఆఫర్‌ ఫర్‌ సేల్‌ ద్వారా విక్రయించే ప్రణాళికను ప్రకటించింది. పబ్లిక్‌ షేర్‌హోల్డింగ్‌ను పెంచడం ఈ చర్య వెనుక ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి. దీంతో ఐపీఓ తర్వాత వెంటనే వాటా తగ్గించబోమన్న అప్పటి వైఖరిని ప్రస్తుతానికి వర్తింపజేయకూడదన్న విషయం స్పష్టమవుతోంది. మొత్తంగా, ఎల్‌ఐసీలో కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా విక్రయం అనేది ఒక్క ఐపీఓతో ముగిసిపోయే ప్రక్రియ కాదు. మార్కెట్ పరిస్థితులు, నియంత్రణ నిబంధనలు, ప్రభుత్వ పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ విధానం ఆధారంగా ఇది మారుతూ ఉంటుంది. అందువల్ల ఇన్వెస్టర్లు పాత వార్తలకే పరిమితం కాకుండా తాజా అధికారిక ప్రకటనలు, స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలకు సమర్పించే పత్రాలను పరిశీలించి నిర్ణయాలు తీసుకోవడం అవసరం.
About the Author
