స్టాక్ మార్కెట్లో ఒక కంపెనీ షేరును కొనుగోలు చేసే ముందు ఆ సంస్థ వ్యాపారం, ఆదాయం, లాభాలు, అప్పులు, భవిష్యత్ అవకాశాలు వంటి అంశాలను పరిశీలించడం సాధారణమే. అయితే కంపెనీ ఎంత సమర్థంగా తనకు అందుబాటులో ఉన్న మూలధనం, వాటాదారుల పెట్టుబడి, ఆస్తులను ఉపయోగించి లాభాలను సృష్టిస్తోంది? అనే విషయాన్ని తెలుసుకోవడానికి కొన్ని ఆర్థిక నిష్పత్తులు ఉపయోగపడతాయి. వాటిలో ROCE, ROE, ROA ముఖ్యమైనవి. ఇవి కంపెనీ పనితీరును అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడే రిటర్న్ రేషియోలు ( Profitability Ratios). ఈ నిష్పత్తులను ఒక్కసారి చూసి కంపెనీలో పెట్టుబడి పెట్టాలా వద్దా అని నిర్ణయించడం కంటే.. గత కొన్నేళ్లలో ఇవి ఎలా మారాయి? అదే రంగంలోని ఇతర కంపెనీలతో పోలిస్తే ఎలా ఉన్నాయి? అనే విషయాలను పరిశీలించడం మరింత ఉపయోగకరం.
కంపెనీ ఎంత సమర్థంగా పనిచేస్తోంది? Measuring Business Efficiency
ఒక కంపెనీకి పెద్ద మొత్తంలో మూలధనం ( Profitability Ratios)ఉండొచ్చు. భారీగా ఆస్తులు ఉండొచ్చు. వాటాదారుల నుంచి కూడా గణనీయమైన పెట్టుబడి వచ్చి ఉండొచ్చు. కానీ ఆ డబ్బు, ఆస్తులను ఉపయోగించి తగిన స్థాయిలో లాభాలు సంపాదిస్తుందా? అనేదే అసలు ప్రశ్న. ఇక్కడే ROCE, ROE, ROA వంటి నిష్పత్తులు ఉపయోగపడతాయి. ఉదాహరణకు రెండు కంపెనీలకు దాదాపు సమానమైన మూలధనం ఉందనుకుందాం. అందులో ఒకటి ఎక్కువ లాభాన్ని సృష్టిస్తే.. మరో సంస్థ కంటే అది మూలధనాన్ని సమర్థంగా ఉపయోగిస్తున్నట్లు అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఈ సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేయడానికి రిటర్న్ రేషియోలు ఒక సూచనగా పనిచేస్తాయి. అయితే ‘రేషియో ఎక్కువగా ఉంది కాబట్టి కంపెనీ మంచిదే’ అనే నిర్ణయానికి వెంటనే రావడం సరికాదు. ప్రతి నిష్పత్తి ఏ విషయాన్ని కొలుస్తుందో అర్థం చేసుకోవడం అవసరం.
ROCE అంటే ఏమిటి? Return on Capital Employed
ROCE అంటే Return on Capital Employed. ఒక కంపెనీ తన వ్యాపారంలో ఉపయోగిస్తున్న మూలధనంపై ఎంత నిర్వహణ లాభాన్ని సంపాదిస్తోందో అంచనా వేయడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు. సాధారణంగా కంపెనీ కార్యకలాపాలకు వినియోగిస్తున్న ఈక్విటీ, దీర్ఘకాలిక రుణం వంటి మూలధన వనరులను పరిగణనలోకి తీసుకుని.. వాటితో ఎంత ఆపరేటింగ్ ( Profitability Ratios)లాభాన్ని సృష్టిస్తోంది అనేది తెలుసుకోవడానికి ROCE ఉపయోగపడుతుంది. ఉదాహరణకు ఒక కంపెనీ ROCE 20 శాతంగా ఉందనుకుందాం. సులభంగా చెప్పాలంటే.. వ్యాపారంలో ఉపయోగిస్తున్న ప్రతి రూ.100 మూలధనానికి సుమారు రూ.20 స్థాయిలో నిర్వహణ లాభాన్ని సృష్టిస్తున్నదనే అర్థంలో దీనిని చూడొచ్చు. అయితే ఖచ్చితమైన లెక్కింపు పద్ధతి, ఉపయోగించే ఆర్థిక గణాంకాలపై ఫలితం ఆధారపడి ఉంటుంది. ROCE ఎక్కువగా ఉండటం సాధారణంగా మూలధనాన్ని సమర్థంగా ఉపయోగిస్తున్న సంకేతంగా పరిగణించవచ్చు. ముఖ్యంగా ఒకే రంగంలోని కంపెనీలను పోల్చేటప్పుడు ఇది ఉపయోగపడుతుంది. అయితే మూలధనం అవసరం తక్కువగా ఉండే వ్యాపారాలు, భారీ పెట్టుబడులు అవసరమయ్యే పరిశ్రమల ROCEలను నేరుగా పోల్చడం సరైనది కాదు.
వాటాదారుల డబ్బుపై రాబడి ఎంత? Return on Equity
ROE అంటే Return on Equity. ఇది వాటాదారులు( Profitability Ratios) కంపెనీలో పెట్టిన ఈక్విటీపై సంస్థ ఎంత లాభాన్ని ఆర్జిస్తోంది అనే విషయాన్ని తెలియజేసే నిష్పత్తి. పెట్టుబడిదారుల కోణంలో ఇది ముఖ్యమైన సూచిక. ఉదాహరణకు కంపెనీ సగటు వాటాదారుల ఈక్విటీ రూ.100 కోట్లు ఉందనుకుందాం. ఆ సంస్థకు రూ.15 కోట్ల నికర లాభం వచ్చిందంటే.. సుమారుగా ROE 15 శాతంగా ఉంటుంది. అంటే వాటాదారుల మూలధనాన్ని ఉపయోగించి కంపెనీ ఎంత లాభాన్ని సృష్టించిందో ఇది తెలియజేస్తుంది. ROE ఎక్కువగా ఉండటం సాధారణంగా సానుకూల అంశంగా పరిగణించవచ్చు. కానీ ఇక్కడ కూడా ఒక జాగ్రత్త అవసరం. కంపెనీ తన ఈక్విటీని తగ్గించుకుని లేదా భారీగా అప్పులు తీసుకుని ROEను కృత్రిమంగా ఎక్కువగా చూపించే పరిస్థితులు ఉండొచ్చు. అందువల్ల ROEను చూసేటప్పుడు కంపెనీ అప్పుల స్థాయి, లాభాల నాణ్యత, గత సంవత్సరాల ROE వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలించాలి.
ఆస్తులతో ఎంత లాభం? Return on Assets
ROA అంటే Return on Assets. కంపెనీ వద్ద ఉన్న మొత్తం ఆస్తులను( Profitability Ratios) ఉపయోగించి ఎంత నికర లాభాన్ని సంపాదిస్తోంది అనే విషయాన్ని అంచనా వేయడానికి ఈ నిష్పత్తిని ఉపయోగిస్తారు.కంపెనీ బ్యాలెన్స్షీట్లో భూములు, భవనాలు, యంత్రాలు, నగదు, పెట్టుబడులు, ఇన్వెంటరీ వంటి అనేక రకాల ఆస్తులు ఉంటాయి. ఈ మొత్తం ఆస్తులను ఉపయోగించి కంపెనీ ఎంత లాభాన్ని సృష్టిస్తోందో తెలుసుకోవడానికి ROA ఉపయోగపడుతుంది. ఉదాహరణకు ఒక కంపెనీ సగటు మొత్తం ఆస్తులు రూ.500 కోట్లు ఉండి.. నికర లాభం రూ.25 కోట్లు ఉంటే.. ROA సుమారుగా 5 శాతంగా ఉంటుంది. అంటే సంస్థ వద్ద ఉన్న ఆస్తులను ఉపయోగించి లాభాలను సృష్టించే సామర్థ్యాన్ని ఈ నిష్పత్తి ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆస్తులను ఎక్కువగా ఉపయోగించుకునే తయారీ సంస్థలు, బ్యాంకులు వంటి వివిధ రంగాల్లో ROA స్థాయిలు సహజంగానే భిన్నంగా ఉండొచ్చు. అందువల్ల ఒక రంగంలోని కంపెనీ ROAను అదే రంగంలోని ఇతర సంస్థలతో పోల్చడం మరింత అర్థవంతంగా ఉంటుంది.
మూడు రేషియోలను కలిపి చూడాలి.. Reading ROCE, ROE and ROA Together
ROCE, ROE, ROA మూడు ఒకే విషయాన్ని( Profitability Ratios) చెప్పవు. ఒక్కోటి కంపెనీకి సంబంధించిన వేర్వేరు కోణాలను చూపిస్తుంది. ROCE వ్యాపారంలో ఉపయోగిస్తున్న మూలధనం ఎంత సమర్థంగా పనిచేస్తుందో సూచిస్తుంది. ROE వాటాదారుల ఈక్విటీపై కంపెనీ సృష్టిస్తున్న రాబడిని తెలియజేస్తుంది. ROA సంస్థ మొత్తం ఆస్తులను ఉపయోగించి ఎంత లాభాన్ని సంపాదిస్తుందో చూపిస్తుంది. అందుకే ఒక కంపెనీని పరిశీలించేటప్పుడు మూడు నిష్పత్తులను కలిపి చూడటం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు ROE బలంగా ఉన్నప్పటికీ ROCE తక్కువగా ఉంటే.. దానికి కారణం ఏమిటో పరిశీలించాలి. అదే విధంగా ROA క్రమంగా తగ్గుతుంటే.. కంపెనీ ఆస్తుల నుంచి లాభాలను సృష్టించే సామర్థ్యంలో మార్పు వచ్చిందా అనే ప్రశ్న తలెత్తుతుంది.
ఒక్క ఏడాది గణాంకం సరిపోదు.. Look at the Long-Term Trend
షేర్ మార్కెట్లో కంపెనీ నాణ్యతను( Profitability Ratios) అంచనా వేయడానికి ఒక ఏడాది ROCE, ROE లేదా ROAను మాత్రమే చూడటం సరిపోదు. కనీసం కొన్ని సంవత్సరాల గణాంకాలను పరిశీలిస్తే కంపెనీ పనితీరులో స్థిరత్వం ఉందా లేదా అనేది కొంతవరకు అర్థమవుతుంది. ఒక కంపెనీ ROE ఐదేళ్లుగా స్థిరంగా మెరుగ్గా ఉంటే.. దాని మూలధన వినియోగ సామర్థ్యం గురించి మరింత సమాచారం లభిస్తుంది. అదే సమయంలో ఒక ఏడాది మాత్రమే భారీగా పెరిగి.. తర్వాతి సంవత్సరాల్లో గణనీయంగా పడిపోతే.. ఆ పెరుగుదలకు కారణం ఏమిటో తెలుసుకోవాలి. ఒకసారి వచ్చిన అసాధారణ లాభాలు, ఆస్తుల విక్రయం, ఇతర ప్రత్యేక ఆదాయాలు వంటి అంశాలు నిష్పత్తులపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
రంగాన్ని బట్టి అర్థం మారుతుంది.. Compare Within the Same Industry
ROCE, ROE, ROAలను అర్థం చేసుకునేటప్పుడు ( Profitability Ratios)రంగం చాలా కీలకం. సాఫ్ట్వేర్ కంపెనీ, ఉక్కు కంపెనీ, బ్యాంకు, రిటైల్ సంస్థలకు వ్యాపార విధానం, ఆస్తుల అవసరం, అప్పుల నిర్మాణం వేర్వేరుగా ఉంటాయి. కాబట్టి ఒక రంగంలోని నిష్పత్తిని మరో పూర్తిగా భిన్నమైన రంగంలోని కంపెనీతో పోల్చడం వల్ల తప్పుదోవ పట్టే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే సాధారణంగా ఒకే రంగంలోని కంపెనీల ROCE, ROE, ROAలను పక్కపక్కన పెట్టి చూడటం మంచిది. అలాగే కంపెనీ గత చరిత్రతో ప్రస్తుత గణాంకాలను పోల్చాలి.
అధిక రేషియోనే అంతా కాదు.. Higher Ratios Do Not Tell the Whole Story
ROCE, ROE, ROA ఎక్కువగా ఉంటే ( Profitability Ratios)కంపెనీ ఆర్థిక సామర్థ్యం గురించి సానుకూల సంకేతం లభించవచ్చు. కానీ ఈ మూడు నిష్పత్తులు మాత్రమే చూసి షేర్ కొనుగోలు నిర్ణయం తీసుకోవడం సరికాదు. కంపెనీ ఆదాయం, లాభాల వృద్ధి, అప్పులు, నగదు ప్రవాహం, వాల్యుయేషన్, ప్రమోటర్ వాటా, వ్యాపార భవిష్యత్తు వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలించాలి. ముఖ్యంగా ROE ఎక్కువగా ఉందా? ఎందుకు ఎక్కువగా ఉంది? ROCE స్థిరంగా ఉందా? ROA కంపెనీ రంగానికి తగిన స్థాయిలో ఉందా? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతకాలి. అప్పుడు మాత్రమే ఈ రేషియోల నుంచి ఉపయోగకరమైన సమాచారం పొందగలుగుతాం. మొత్తంగా చూస్తే.. ROCE, ROE, ROA అనేవి కంపెనీ డబ్బును, మూలధనాన్ని, ఆస్తులను ఎంత సమర్థంగా ఉపయోగించి లాభాలను సృష్టిస్తుందో అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన ఆర్థిక నిష్పత్తులు. వీటిని విడివిడిగా కాకుండా.. కంపెనీ గత చరిత్ర, అదే రంగంలోని ఇతర సంస్థలు, అప్పులు, లాభాల నాణ్యత తదితర అంశాలతో కలిపి పరిశీలిస్తే కంపెనీ ఆర్థిక స్థితిగతులపై మెరుగైన అవగాహన పొందవచ్చు.
About the Author
