స్టాక్ మార్కెట్లో పెట్టుబడులు పెట్టేవారికి డివిడెండ్‌ ఆదాయం (Tax on Dividends) మరో ఆకర్షణ. కంపెనీలు తమ లాభాల్లో కొంత భాగాన్ని వాటాదారులకు పంచినప్పుడు దాన్ని డివిడెండ్‌ అంటారు. మంచి ఆర్థిక ఫలితాలు సాధించే కంపెనీల్లో పెట్టుబడులు పెట్టినవారు, షేర్ల ధర పెరగడం ద్వారా వచ్చే లాభాలతో పాటు డివిడెండ్‌ రూపంలోనూ ఆదాయం పొందే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఈ ఆదాయంపై పన్ను చెల్లించాలా? ఎంత చెల్లించాలి? ఐటీఆర్‌లో ఎలా చూపించాలి? డివిడెండ్‌ వచ్చినప్పుడు టీడీఎస్‌ ఎందుకు మినహాయిస్తారు? ఇలాంటి సందేహాలు చాలామందికి ఉంటాయి. వాటిని సరళంగా తెలుసుకుందాం.
డివిడెండ్‌పై కొత్త పన్ను విధానం.. New Tax Rules for Dividend Income
గతంలో భారతీయ కంపెనీలు వాటాదారులకు డివిడెండ్‌ (Tax on Dividends)చెల్లించే సమయంలో డివిడెండ్‌ డిస్ట్రిబ్యూషన్‌ ట్యాక్స్‌ (డీడీటీ)ను ప్రభుత్వానికి చెల్లించేవి. దీంతో సాధారణంగా వాటాదారుల చేతికి వచ్చిన డివిడెండ్‌పై మళ్లీ ఆదాయపు పన్ను లెక్కించే విధానం ఉండేది కాదు. అయితే 2020 ఏప్రిల్‌ 1 నుంచి ఈ విధానంలో మార్పు వచ్చింది. కంపెనీలు డీడీటీ చెల్లించే పాత పద్ధతికి బదులుగా, వాటాదారులే తమకు వచ్చిన డివిడెండ్‌ ఆదాయంపై వర్తించే నిబంధనల ప్రకారం పన్ను చెల్లించాల్సిన విధానం అమల్లోకి వచ్చింది. ప్రస్తుతం డివిడెండ్‌ ఆదాయం సాధారణంగా పన్ను చెల్లింపుదారుడి ఇతర ఆదాయంతో కలిపి లెక్కిస్తారు. సంబంధిత ఆర్థిక సంవత్సరానికి వర్తించే పన్ను విధానం, ఆదాయపు పన్ను శ్లాబ్‌ ఆధారంగా పన్ను ఎంత ఉంటుందో నిర్ణయిస్తారు. అందువల్ల ప్రతి ఒక్కరికీ ఒకే పన్ను రేటు వర్తించదు. ఒకరికి తక్కువ పన్ను పడవచ్చు. మరొకరు అధిక పన్ను శ్లాబ్‌లో ఉంటే ఎక్కువ పన్ను చెల్లించాల్సి రావచ్చు.
ఐటీఆర్‌లో డివిడెండ్‌ వివరాలు తప్పనిసరి.. Reporting Dividend Income in ITR
షేర్ల నుంచి వచ్చిన డివిడెండ్‌ ఆదాయాన్ని (Tax on Dividends)ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్‌ (ఐటీఆర్‌)లో సరైన విభాగంలో చూపించాలి. సాధారణంగా ఈ ఆదాయాన్ని ‘ఇతర వనరుల నుంచి ఆదాయం’ (Income from Other Sources) కింద నమోదు చేస్తారు. డివిడెండ్‌పై టీడీఎస్‌ మినహాయించినా, ఆ వివరాలను ఐటీఆర్‌లో చూపించాల్సిన బాధ్యత తొలగిపోదు. టీడీఎస్‌ అనేది ముందస్తుగా మినహాయించిన పన్ను మాత్రమే. తుది పన్ను బాధ్యత మాత్రం మొత్తం ఆదాయం, వర్తించే పన్ను విధానం ఆధారంగా నిర్ణయమవుతుంది. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తికి ఏడాదిలో జీతం, వడ్డీ ఆదాయంతో పాటు షేర్ల నుంచి డివిడెండ్‌ కూడా వచ్చిందనుకుందాం. అప్పుడు డివిడెండ్‌ ఆదాయాన్ని మినహాయించి పన్ను లెక్కించడం సరైన పద్ధతి కాదు. సంబంధిత నిబంధనల ప్రకారం మొత్తం ఆదాయాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. ఇప్పటికే టీడీఎస్‌ రూపంలో పన్ను మినహాయించి ఉంటే, ఆ మొత్తానికి రిటర్న్‌లో క్రెడిట్‌ పొందవచ్చు. చెల్లించాల్సిన పన్ను కంటే ఎక్కువ పన్ను మినహాయించిన సందర్భంలో, అర్హతను బట్టి రీఫండ్‌ వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. ఐటీఆర్‌ ఫైల్‌ చేయాలా వద్దా అనేది డివిడెండ్‌ ఆదాయం ఒక్కటే ఆధారంగా నిర్ణయించలేం. మొత్తం ఆదాయం, వర్తించే చట్టపరమైన నిబంధనలు, రిటర్న్‌ దాఖలు చేయాల్సిన ఇతర కారణాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. కాబట్టి డివిడెండ్‌ ఎంత తక్కువ వచ్చినా దాన్ని ఆదాయపు పన్ను లెక్కల్లో విస్మరించకూడదు.
రూ.10 వేల వరకు టీడీఎస్‌ ఉండదా? TDS on Dividend: What Is the Threshold?
డివిడెండ్‌ ఆదాయంపై టీడీఎస్‌ విషయంలో (Tax on Dividends)చాలామందికి అపోహలు ఉన్నాయి. ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఒక వ్యక్తికి కంపెనీ చెల్లించే డివిడెండ్‌ మొత్తం రూ.10,000 మించకపోతే, సాధారణంగా నగదు కాకుండా ఇతర విధానంలో చెల్లించిన డివిడెండ్‌పై టీడీఎస్‌ మినహాయింపు ఉండదు. ఈ పరిమితిని దాటితే సాధారణంగా 10 శాతం చొప్పున టీడీఎస్‌ మినహాయిస్తారు. అయితే చెల్లింపు విధానం, పాన్‌ వివరాలు, వాటాదారుడి పన్ను నివాస స్థితి వంటి అంశాల ఆధారంగా నిబంధనలు మారవచ్చు. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తికి ఏడాదిలో ఒక కంపెనీ నుంచి రూ.8,000 డివిడెండ్‌ వచ్చిందనుకుందాం. సాధారణ నిబంధనల ప్రకారం ఈ మొత్తంపై టీడీఎస్‌ మినహాయింపు ఉండకపోవచ్చు. మరో వ్యక్తికి రూ.20,000 డివిడెండ్‌ వస్తే, వర్తించే నిబంధనల ప్రకారం రూ.2,000 టీడీఎస్‌ మినహాయించే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఇక్కడ ఒక విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. టీడీఎస్‌ మినహాయించలేదంటే ఆ ఆదాయంపై పన్ను ఉండదని కాదు. డివిడెండ్‌ ఆదాయాన్ని మొత్తం ఆదాయంలో కలిపి, వర్తించే పన్ను నిబంధనల ప్రకారం లెక్కించాలి. అలాగే టీడీఎస్‌ మినహాయించినంత మాత్రాన పన్ను బాధ్యత పూర్తయినట్లు కాదు. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తి పన్ను శ్లాబ్‌ ప్రకారం చెల్లించాల్సిన పన్ను టీడీఎస్‌ కంటే ఎక్కువగా ఉంటే మిగిలిన మొత్తాన్ని చెల్లించాల్సి రావచ్చు. చెల్లించాల్సిన పన్ను కంటే ఎక్కువ టీడీఎస్‌ మినహాయిస్తే, ఐటీఆర్‌ ద్వారా అర్హత మేరకు రీఫండ్‌ కోరవచ్చు.
డివిడెండ్‌ ఆదాయంపై ఏ ఖర్చులకు మినహాయింపు? Deductions Allowed Against Dividend Income
డివిడెండ్‌ పొందడానికి షేర్లు కొనుగోలు (Tax on Dividends)చేసినప్పుడు అప్పు తీసుకుని పెట్టుబడి పెట్టినవారు, ఆ అప్పుపై చెల్లించే వడ్డీకి సంబంధించిన మినహాయింపుల గురించి తెలుసుకోవాలి. వర్తించే నిబంధనల ప్రకారం, డివిడెండ్‌ ఆదాయాన్ని సంపాదించడానికి తీసుకున్న అప్పుపై చెల్లించిన వడ్డీని కొంతవరకు మినహాయించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఈ మినహాయింపు డివిడెండ్‌ ఆదాయంలో 20 శాతానికి మించకూడదు. ఇతర ఖర్చులన్నింటినీ డివిడెండ్‌ ఆదాయం నుంచి మినహాయించుకోవచ్చని భావించకూడదు. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తికి ఏడాదిలో రూ.50,000 డివిడెండ్‌ ఆదాయం వచ్చిందనుకుందాం. ఆ ఆదాయాన్ని పొందడానికి తీసుకున్న అప్పుపై వడ్డీ చెల్లించి ఉంటే, వర్తించే నిబంధనల మేరకు గరిష్ఠంగా రూ.10,000 వరకు వడ్డీ మినహాయింపు లభించే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఇది అర్హత ఉన్న వడ్డీ ఖర్చుకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. బ్రోకరేజీ, ఇతర సేవా రుసుములు వంటి ఖర్చులన్నింటినీ డివిడెండ్‌ ఆదాయం నుంచి తగ్గించుకోవచ్చని అనుకోకూడదు.
ఇంటర్మ్‌ డివిడెండ్‌, ఫైనల్‌ డివిడెండ్‌ అంటే? Interim Dividend vs Final Dividend
కంపెనీలు (Tax on Dividends)తమ వాటాదారులకు వేర్వేరు సందర్భాల్లో డివిడెండ్‌ ప్రకటిస్తుంటాయి. అందులో ఇంటర్మ్‌ డివిడెండ్‌, ఫైనల్‌ డివిడెండ్‌ అనే పదాలు తరచుగా వినిపిస్తాయి. ఇంటర్మ్‌ డివిడెండ్‌ అంటే ఆర్థిక సంవత్సరం పూర్తికాకముందే కంపెనీ ప్రకటించే డివిడెండ్‌. కంపెనీ ఆర్థిక పనితీరు, అందుబాటులో ఉన్న లాభాలు, నగదు పరిస్థితి తదితర అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని దీనిని ప్రకటించవచ్చు. ఇది తప్పనిసరిగా ప్రతి మూడు నెలలకోసారి లేదా ఆరు నెలలకోసారి ఇవ్వాలనే నిబంధన కాదు. ఫైనల్‌ డివిడెండ్‌ సాధారణంగా ఆర్థిక సంవత్సరం ముగిసిన తర్వాత కంపెనీ వార్షిక ఆర్థిక ఫలితాలను పరిశీలించి ప్రతిపాదించేది. సంబంధిత చట్టపరమైన విధానాలు, వాటాదారుల ఆమోదం వంటి ప్రక్రియల తర్వాత చెల్లిస్తారు. కంపెనీకి లాభాలు వచ్చినంత మాత్రాన తప్పనిసరిగా డివిడెండ్‌ ప్రకటించాల్సిన అవసరం లేదు. వ్యాపార విస్తరణ, అప్పుల చెల్లింపు, భవిష్యత్తు పెట్టుబడుల కోసం లాభాలను కంపెనీ తన వద్దే ఉంచుకోవచ్చు. పన్ను పరంగా ఇంటర్మ్‌ లేదా ఫైనల్‌ డివిడెండ్‌ అనే పేరుకంటే, ఆదాయం ఎప్పుడు ప్రకటించబడింది, చెల్లించబడింది లేదా అందుబాటులోకి వచ్చింది అనే అంశాలు ముఖ్యమైనవి. వర్తించే నిబంధనల ప్రకారం సంబంధిత ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఆదాయాన్ని నమోదు చేయాలి.
డివిడెండ్‌ షేర్లను ఎంచుకునేటప్పుడు జాగ్రత్త.. What to Check Before Investing in Dividend Stocks
డివిడెండ్‌ ఆదాయం (Tax on Dividends)వస్తుందని మాత్రమే ఒక కంపెనీ షేర్లలో పెట్టుబడి పెట్టడం సరైన నిర్ణయం కాదు. అధిక డివిడెండ్‌ ప్రకటించే కంపెనీ తప్పనిసరిగా మంచి పెట్టుబడి అవుతుందని చెప్పలేం. కొన్నిసార్లు షేరు ధర బాగా పడిపోవడం వల్ల డివిడెండ్‌ యీల్డ్‌ ఎక్కువగా కనిపించవచ్చు. అందువల్ల కంపెనీ లాభాలు, అప్పుల భారం, నగదు ప్రవాహం, వ్యాపార స్థిరత్వం, గతంలో డివిడెండ్‌ చెల్లించిన తీరు వంటి అంశాలను పరిశీలించాలి. డివిడెండ్‌ యీల్డ్‌ అంటే ఒక్కో షేరుపై ఏడాదిలో వచ్చే డివిడెండ్‌ను ప్రస్తుత షేరు ధరతో పోల్చి లెక్కించే నిష్పత్తి. ఉదాహరణకు, రూ.500 ధర ఉన్న షేరుపై ఏడాదికి రూ.25 డివిడెండ్‌ వస్తే డివిడెండ్‌ యీల్డ్‌ 5 శాతంగా ఉంటుంది. అయితే ఈ లెక్క గతంలో ప్రకటించిన లేదా అంచనా వేసిన డివిడెండ్‌ ఆధారంగా మారవచ్చు. భవిష్యత్తులోనూ అదే మొత్తంలో డివిడెండ్‌ వస్తుందనే హామీ లేదు. దీర్ఘకాలంలో పెట్టుబడులు పెట్టేవారు డివిడెండ్‌ ఆదాయంతో పాటు షేరు ధరలో వచ్చే మార్పులను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. కంపెనీ ఆర్థిక పరిస్థితి బలహీనపడితే డివిడెండ్‌ను తగ్గించవచ్చు లేదా నిలిపివేయవచ్చు. కాబట్టి కేవలం డివిడెండ్‌ ఆధారంగా కాకుండా, పెట్టుబడి లక్ష్యం, రిస్క్‌ భరించే సామర్థ్యం, పెట్టుబడి కాలవ్యవధి ఆధారంగా నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
పన్ను విషయంలో గుర్తుంచుకోవాల్సినవి.. Key Takeaways for Investors
డివిడెండ్‌ ఆదాయం (Tax on Dividends)వచ్చినప్పుడు కంపెనీ లేదా బ్రోకర్‌ నుంచి అందిన వివరాలు, బ్యాంకు ఖాతాలో జమ అయిన మొత్తాలు, టీడీఎస్‌ వివరాలను భద్రపరచుకోవాలి. ఫారం 26ఏఎస్‌, వార్షిక సమాచార నివేదిక (AIS), ఫారం 16ఏ వంటి అందుబాటులో ఉన్న పన్ను పత్రాల్లోని వివరాలను పరిశీలించి, ఐటీఆర్‌లో నమోదు చేసిన మొత్తాలతో సరిపోల్చుకోవాలి. ముఖ్యంగా, టీడీఎస్‌ మినహాయింపు పరిమితిని ఐటీఆర్‌ దాఖలు చేయాల్సిన పరిమితిగా భావించకూడదు. డివిడెండ్‌ ఆదాయం తక్కువగా ఉన్నా, మొత్తం ఆదాయం మరియు ఇతర చట్టపరమైన పరిస్థితులను బట్టి రిటర్న్‌ దాఖలు చేయాల్సి రావచ్చు. మరోవైపు, డివిడెండ్‌ ఆదాయం ఒక్కటే వచ్చిందని ప్రతి సందర్భంలోనూ ఐటీఆర్‌ తప్పనిసరిగా దాఖలు చేయాలనే అర్థం కాదు. వ్యక్తిగత పరిస్థితులకు వర్తించే నిబంధనలను పరిశీలించాలి. స్టాక్ మార్కెట్లో పెట్టుబడులు పెట్టేవారికి డివిడెండ్‌ అదనపు ఆదాయ మార్గంగా ఉపయోగపడవచ్చు. అయితే దానిపై పన్ను నిబంధనలు తెలుసుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ఆదాయం వచ్చినప్పుడు సరైన వివరాలు నమోదు చేసి, వర్తించే పన్ను చెల్లింపులు పూర్తిచేస్తే భవిష్యత్తులో అనవసరమైన ఇబ్బందులను నివారించవచ్చు.
About the Author
