ఆన్లైన్ ఫుడ్ డెలివరీ యాప్స్ (Restaurants Reeling Under Food Delivery Apps) వచ్చాక మన జీవనశైలిలో ఎన్నో మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. ఒకప్పుడు ఇంట్లో వంట చేయలేని పరిస్థితుల్లో మాత్రమే హోటళ్లకు వెళ్లే ప్రజలు, ఇప్పుడు మొబైల్ ఫోన్లో రెండు క్లిక్లు చేస్తే చాలు.. నిమిషాల్లో ఇష్టమైన వంటకాలు ఇంటి ముందుకు చేరుతున్నాయి. నగరాల నుంచి చిన్న పట్టణాల దాకా విస్తరించిన ఈ సేవలు వినియోగదారులకు సౌకర్యాన్ని అందించాయి. కానీ అదే సమయంలో హోటల్, రెస్టారెంట్ రంగానికి కొత్త తలనొప్పులను కూడా తెచ్చాయి. బయటకు చూస్తే ఈ రంగం బంగారు బాతులా కనిపిస్తున్నా.. లోపల మాత్రం హోటల్ యజమానులు కమిషన్ల భారంతో కృంగిపోతున్నారు. భారీ డిస్కౌంట్లు, అధిక కమిషన్లు, ప్రచార ఖర్చులు, డెలివరీ ఛార్జీలు, జీఎస్టీ భారం కలిసి చాలా హోటళ్ల లాభాలను మింగేస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు కస్టమర్ హోటల్కు వచ్చి భోజనం చేసి వెళ్తే పూర్తి ఆదాయం యజమానికి దక్కేది. ఇప్పుడు అదే భోజనం యాప్ ద్వారా ఆర్డర్ చేస్తే, అందులో పెద్ద భాగం డెలివరీ యాప్ కంపెనీలకే వెళ్లిపోతోందని హోటల్ యజమానులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వేలాది రెస్టారెంట్లు ఈ వ్యవస్థలో కొనసాగుతున్నప్పటికీ, చాలా చోట్ల “వ్యాపారం పెరిగినా.. లాభం తగ్గిపోయింది” అన్న భావన కనిపిస్తోంది.
మొబైల్లో మెనూ.. ఇంటి ముందుకు భోజనం.. Food at Doorstep Through a Tap
స్మార్ట్ఫోన్ల వినియోగం పెరగడం, ఇంటర్నెట్ అందుబాటు విస్తరించడం, డిజిటల్ చెల్లింపులు సులభతరం కావడం వంటి కారణాలతో ఫుడ్ డెలివరీ (Restaurants Reeling Under Food Delivery Apps) రంగం వేగంగా విస్తరించింది. మొదట హైదరాబాద్, బెంగళూరు, ఢిల్లీ, ముంబై వంటి మెట్రో నగరాలకు మాత్రమే పరిమితమైన ఈ సేవలు ఇప్పుడు జిల్లా కేంద్రాలు, చిన్న పట్టణాలు, కొన్నిచోట్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల వరకూ చేరుకున్నాయి. వినియోగదారుల జీవనశైలిలో మార్పులు కూడా ఈ రంగానికి ఊతమిచ్చాయి. ఉద్యోగాల్లో బిజీగా ఉండే యువత, చదువుల కోసం హాస్టళ్లలో ఉండే విద్యార్థులు, రాత్రివేళ పనిచేసే ఉద్యోగులు, ఇంట్లో వంటకు సమయం లేకపోయే కుటుంబాలు ఎక్కువగా ఈ యాప్స్పై ఆధారపడుతున్నాయి. అంతేకాదు.. యాప్స్ ఇచ్చే ఆఫర్లు, “ఒకటి కొంటే ఒకటి ఉచితం”, “ఫ్లాట్ 50% డిస్కౌంట్”, “ఫ్రీ డెలివరీ” వంటి ప్రచారాలు కస్టమర్లను ఆకర్షిస్తున్నాయి. వినియోగదారుడు నేరుగా హోటల్కు వెళ్లి భోజనం చేయడం కంటే, యాప్ ద్వారా ఆర్డర్ చేయడం చవకగా మారిన సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి. దీంతో ప్రజల అలవాట్లు పూర్తిగా మారిపోయాయి.
పెరిగిన వ్యాపారం.. తగ్గిన లాభాలు.. Growing Orders, Shrinking Profits
ఫుడ్ డెలివరీ యాప్స్ (Restaurants Reeling Under Food Delivery Apps) ద్వారా హోటళ్లకు ఆర్డర్లు పెరిగిన మాట వాస్తవమే. అయితే, ఆ పెరిగిన అమ్మకాల వల్ల వచ్చే లాభం మాత్రం యజమానులకు కనిపించడం లేదని వారు చెబుతున్నారు. కారణం భారీ కమిషన్లు. సాధారణంగా ఒక ఆర్డర్పై 20 నుంచి 30 శాతం వరకు యాప్ కంపెనీలు కమిషన్ వసూలు చేస్తున్నాయి. దీనికి జీఎస్టీ, ప్రకటనల ఖర్చులు, ప్రోమోషన్ ఫీజులు, ప్యాకేజింగ్ ఛార్జీలు కూడా కలుస్తున్నాయి. చివరికి హోటల్కు వచ్చే మొత్తాన్ని చూసుకుంటే, అసలు లాభం కనిపించడం లేదని యజమానులు అంటున్నారు. ఉదాహరణకు.. ఒక రెస్టారెంట్లో రూ.500 విలువైన భోజనం అమ్మితే, అందులో సుమారు రూ.120 నుంచి రూ.150 వరకు కమిషన్గా పోతుంది. డిస్కౌంట్ ఆఫర్లు కలిపితే మరికొంత తగ్గుతుంది. ఆహార పదార్థాల ఖర్చు, ఉద్యోగుల జీతాలు, అద్దెలు, విద్యుత్ బిల్లులు, గ్యాస్ ఖర్చులు తీసేస్తే చేతిలో మిగిలేది చాలా తక్కువే. కొన్ని హోటళ్ల యజమానులు “రోజుకు లక్ష రూపాయల అమ్మకాలు కనిపిస్తున్నా.. చివరకు లెక్కేసుకుంటే చేతిలో మిగిలేది 30 నుంచి 40 వేలే” అని వాపోతున్నారు. అంటే, అమ్మకాలలో దాదాపు 60 శాతం వరకు ఇతర ఖర్చుల రూపంలో కట్ అవుతోందని చెబుతున్నారు.
డిస్కౌంట్ల మాయాజాలం.. The Discount Trap
ఫుడ్ డెలివరీ యాప్స్ (Restaurants Reeling Under Food Delivery Apps) ప్రధానంగా డిస్కౌంట్లతోనే మార్కెట్ను ఆకర్షించాయి. మొదట్లో వినియోగదారులను పెంచుకోవడం కోసం భారీ ఆఫర్లు ఇచ్చాయి. రూ.300 బిల్లు అయితే రూ.150కే అందించడం, ఫ్రీ డెలివరీలు, క్యాష్బ్యాక్లు ఇవ్వడం ద్వారా ప్రజల్లో అలవాటు పెంచాయి. కానీ ఈ డిస్కౌంట్ భారాన్ని ఎవరు భరిస్తున్నారు? అన్న ప్రశ్నకు హోటల్ యజమానులు స్పష్టమైన సమాధానం చెబుతున్నారు. “డిస్కౌంట్ పేరుతో మా వాటా నుంచి కూడా కోత పెడుతున్నారు” అంటున్నారు. కొన్నిసార్లు యజమానుల అనుమతి లేకుండానే ఆఫర్లు అమలు చేస్తున్నారని ఆరోపిస్తున్నారు. మొదట్లో యాప్స్ చెప్పిన షరతులు ఒకలా ఉండి, తర్వాత క్రమంగా మారిపోతున్నాయని రెస్టారెంట్ యజమానులు చెబుతున్నారు. “20 శాతం కమిషన్ మాత్రమే” అంటూ ప్రారంభించి, తర్వాత దశలవారీగా పెంచుతూ ఇప్పుడు 35 నుంచి 40 శాతం వరకు తీసుకుంటున్నారని అంటున్నారు.
కస్టమర్ డేటా ఎవరిది? Who Owns the Customer?
హోటల్ యజమానులు ప్రధానంగా వ్యక్తం చేస్తున్న మరో ఆందోళన కస్టమర్ డేటాపై ఆధిపత్యం. ఒకప్పుడు హోటల్కు వచ్చిన కస్టమర్ ఎవరో, ఏమి ఇష్టపడతారో యజమానికి తెలిసేది. ఇప్పుడు ఆ సమాచారం మొత్తం యాప్ కంపెనీల దగ్గరే ఉంటుంది. కస్టమర్ ఫోన్ నంబర్, ఆర్డర్ అలవాట్లు, ప్రాంతం, ఖర్చు చేసే విధానం వంటి వివరాలన్నీ యాప్స్ సొంత డేటాబేస్లోకి వెళ్తున్నాయి. దీంతో భవిష్యత్తులో రెస్టారెంట్లకంటే యాప్స్కే అధిక నియంత్రణ ఏర్పడుతుందనే భయం ఉంది. కొన్ని కంపెనీలు తమ సొంత క్లౌడ్ కిచెన్లు ప్రారంభించడం కూడా హోటల్ యజమానుల్లో ఆందోళన పెంచుతోంది. ఒకవైపు రెస్టారెంట్ల నుంచి కమిషన్ తీసుకుంటూ.. మరోవైపు తమ బ్రాండ్లను ముందుకు తెచ్చి పోటీ ఇవ్వడం సరికాదని వారు అంటున్నారు.
“యాప్లో లేకపోతే వ్యాపారం ఉండదు” No App, No Business
ఇప్పటి పరిస్థితుల్లో ఫుడ్ డెలివరీ యాప్లతో (Restaurants Reeling Under Food Delivery Apps) భాగస్వామ్యం లేకుండా హోటల్ నడపడం కష్టంగా మారిందని యజమానులు చెబుతున్నారు. ముఖ్యంగా యువత ఎక్కువగా యాప్ల ద్వారానే ఆర్డర్ చేయడం వల్ల, యాప్లో కనిపించని హోటళ్లకు ఆర్డర్లు తగ్గిపోతున్నాయి. కొన్ని రెస్టారెంట్లు మొదట యాప్ల నుంచి బయటకు రావాలని ప్రయత్నించినా, అమ్మకాలు తగ్గిపోవడంతో తిరిగి చేరాల్సి వచ్చిందని చెబుతున్నారు. “మాకు నష్టం జరుగుతోందని తెలిసినా.. బయటకు రావడానికి పరిస్థితులు అనుకూలంగా లేవు” అంటున్నారు. హోటల్కు వచ్చి కూర్చొని భోజనం చేసే వారి సంఖ్య కూడా తగ్గిపోవడం మరో సమస్యగా మారింది. కుటుంబాలతో బయటకు వెళ్లి తినే సంస్కృతి కొంత తగ్గి, ఇంటికే ఆర్డర్ చేసే అలవాటు పెరిగింది. దీని ప్రభావం చిన్న హోటళ్లపై ఎక్కువగా పడుతోంది.
చిన్న హోటళ్లకు మరింత కష్టకాలం.. Small Restaurants Under Pressure
పెద్ద బ్రాండెడ్ రెస్టారెంట్లకు మార్కెటింగ్ శక్తి, పెట్టుబడులు, పెద్ద స్థాయి అమ్మకాలు ఉంటాయి. కానీ చిన్న హోటళ్లు మాత్రం ఈ పోటీలో నిలబడటానికి తీవ్రంగా ఇబ్బంది పడుతున్నాయి. ఒక చిన్న టిఫిన్ సెంటర్ లేదా కుటుంబ ఆధారిత రెస్టారెంట్ కోసం 30 శాతం కమిషన్ భరించడం చాలా కష్టం. ఎందుకంటే వారి లాభ మార్జిన్ అసలు అంత ఉండదు. ఫుడ్ కాస్ట్, గ్యాస్, అద్దె, కార్మిక వ్యయం పెరుగుతున్న సమయంలో అదనంగా యాప్ కమిషన్ భారం పడుతోంది. దీంతో కొన్ని చిన్న హోటళ్లు ధరలు పెంచాల్సి వస్తోంది. కానీ ధరలు పెంచితే కస్టమర్లు మరో హోటల్కు వెళ్లిపోతున్నారు. ఫలితంగా చిన్న వ్యాపారులు నష్టాల చక్రంలో ఇరుక్కుపోతున్నారు.
డెలివరీ బాయ్స్ పరిస్థితి కూడా ఆందోళనకరం.. Delivery Workers Also Struggling
ఈ వ్యవస్థలో డెలివరీ సిబ్బంది (Restaurants Reeling Under Food Delivery Apps) కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారు. రోజుకు గంటల తరబడి రోడ్లపై తిరుగుతూ ఆర్డర్లు డెలివరీ చేస్తున్నారు. అయితే వారికి వచ్చే ఆదాయం, పని ఒత్తిడి, భద్రత అంశాలపై కూడా తరచూ చర్చ జరుగుతోంది. ప్రారంభంలో ఎక్కువ ఇన్సెంటివ్లు ఇచ్చిన కంపెనీలు, ఇప్పుడు వాటిని తగ్గిస్తున్నాయనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఒక రోజు ఎక్కువ ఆర్డర్లు పూర్తి చేస్తేనే సరైన ఆదాయం వస్తోందని డెలివరీ సిబ్బంది చెబుతున్నారు. పెట్రోల్ ధరలు పెరగడం కూడా వారి ఆదాయాన్ని ప్రభావితం చేస్తోంది. వర్షం, ఎండ, రాత్రివేళలు అనే తేడా లేకుండా పనిచేస్తున్న ఈ సిబ్బందికి ఉద్యోగ భద్రత, బీమా, ఆరోగ్య రక్షణ వంటి అంశాలు కూడా పెద్ద సవాలుగానే ఉన్నాయి.
వినియోగదారుడికి లాభమా? నష్టమా? Benefit or Burden for Consumers?
ప్రస్తుతం చూస్తే వినియోగదారుడికి ఈ వ్యవస్థ (Restaurants Reeling Under Food Delivery Apps) ఎంతో సౌకర్యంగా కనిపిస్తోంది. ఇంటి వద్దకే భోజనం రావడం, ఎన్నో రెస్టారెంట్లలోంచి ఎంపిక చేసుకోవడం, ఆఫర్లతో తక్కువ ధరకు ఆహారం పొందడం వంటి ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. అయితే దీర్ఘకాలంలో పరిస్థితి ఎలా ఉంటుందన్నది ప్రశ్నగా మారుతోంది. చిన్న హోటళ్లు మూతపడితే మార్కెట్లో కొద్దిమంది పెద్ద కంపెనీలే మిగిలే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అప్పుడు ధరల నియంత్రణ పూర్తిగా యాప్ కంపెనీల చేతుల్లోకి వెళ్లే అవకాశం ఉంటుంది. ఇప్పటికే కొన్ని చోట్ల యాప్లో ధరలు, హోటల్లో నేరుగా తీసుకునే ధరల కంటే ఎక్కువగా ఉండటం కనిపిస్తోంది. డెలివరీ ఛార్జీలు, ప్యాకేజింగ్ ఫీజులు కలిపి కస్టమర్ ఖర్చు పెరుగుతోంది.
ప్రభుత్వ జోక్యం అవసరమా? Is Government Regulation Needed?
ఫుడ్ డెలివరీ రంగం(Restaurants Reeling Under Food Delivery Apps) వేగంగా విస్తరిస్తున్న నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉందని హోటల్ సంఘాలు కోరుతున్నాయి. ముఖ్యంగా కమిషన్లపై పరిమితి విధించడం, పారదర్శక బిల్లింగ్ విధానం తీసుకురావడం, డిస్కౌంట్ నిబంధనలను స్పష్టంగా చేయడం వంటి అంశాలపై చర్యలు అవసరమని చెబుతున్నారు. కొన్ని దేశాల్లో డెలివరీ యాప్ల కమిషన్లపై గరిష్ట పరిమితులు అమలు చేస్తున్న ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. మహమ్మారి సమయంలో కొన్ని నగరాల్లో 15 శాతం కన్నా ఎక్కువ కమిషన్ తీసుకోకుండా నియంత్రణలు తీసుకొచ్చారు. మన దేశంలో కూడా అలాంటి విధానాలపై చర్చ అవసరమని వ్యాపారులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. అదేవిధంగా డెలివరీ సిబ్బంది సంక్షేమం, వినియోగదారుల హక్కులు, హోటళ్ల ప్రయోజనాలు అన్నీ సమతుల్యంగా ఉండేలా విధానాలు రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
స్వంత డెలివరీల దిశగా హోటళ్లు.. Restaurants Exploring Direct Delivery
కొన్ని హోటళ్లు (Restaurants Reeling Under Food Delivery Apps) ఇప్పుడు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను అన్వేషిస్తున్నాయి. తమ సొంత మొబైల్ యాప్లు, వెబ్సైట్లు, వాట్సాప్ ఆర్డర్లు, ప్రత్యక్ష డెలివరీ వ్యవస్థలను ప్రారంభించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. స్థానిక స్థాయిలో కొంతమంది హోటల్ యజమానులు కలిసి కామన్ డెలివరీ నెట్వర్క్ ఏర్పాటు చేయాలనే ఆలోచనలు కూడా చేస్తున్నారు. ఇలా చేస్తే కమిషన్ భారం తగ్గి, కస్టమర్లతో నేరుగా సంబంధం కొనసాగించవచ్చని భావిస్తున్నారు. అయితే పెద్ద యాప్లకు ఉన్న సాంకేతిక శక్తి, మార్కెటింగ్, వినియోగదారుల నమ్మకం వంటి అంశాలు చిన్న హోటళ్లకు సవాలుగా మారుతున్నాయి. అందువల్ల ప్రత్యామ్నాయ వ్యవస్థలు విజయవంతం కావాలంటే సమిష్టి కృషి అవసరమని చెబుతున్నారు.
పారదర్శకతే ప్రధాన పరిష్కారం.. Transparency Is the Key
హోటల్ యజమానులు కోరుతున్న ప్రధాన అంశం పారదర్శకత. ఒక ఆర్డర్పై ఎంత కమిషన్ తీసుకుంటున్నారు? డిస్కౌంట్ భారం ఎవరు భరిస్తున్నారు? ప్రచార ఖర్చు ఎంత? కస్టమర్ నుంచి ఎంత వసూలు చేస్తున్నారు? అనే వివరాలు స్పష్టంగా తెలియాలని కోరుతున్నారు. ఇప్పుడున్న వ్యవస్థలో చాలా విషయాలు యాప్ల నియంత్రణలోనే ఉండటం వల్ల, చిన్న వ్యాపారులు తమ లాభనష్టాలను సరిగా అంచనా వేయలేకపోతున్నారని అంటున్నారు. అందుకే రెస్టారెంట్ సంఘాలు కలిసి చర్చలు జరిపి సాధారణ విధానాలను తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉందని భావిస్తున్నారు.
భవిష్యత్తు ఏ దిశగా? What Lies Ahead?
ఫుడ్ డెలివరీ (Restaurants Reeling Under Food Delivery Apps) రంగం ఇక వెనక్కి వెళ్లే అవకాశం లేదు. భవిష్యత్తులో ఈ రంగం మరింత విస్తరించే అవకాశమే ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. కృత్రిమ మేధస్సు, డేటా అనలిటిక్స్, డ్రోన్ డెలివరీలు, క్లౌడ్ కిచెన్లు వంటి కొత్త మార్పులు కూడా ఈ రంగాన్ని ప్రభావితం చేయబోతున్నాయి. అయితే ఈ అభివృద్ధి సమతుల్యంగా ఉండాలి. వినియోగదారుడికి సౌకర్యం అందుతూనే, హోటల్ యజమానికి న్యాయమైన లాభం రావాలి. డెలివరీ సిబ్బందికి సరైన భద్రత, ఆదాయం ఉండాలి. అప్పుడే ఈ వ్యవస్థ దీర్ఘకాలంలో నిలదొక్కుకోగలదు. ఏదేమైనా ఆన్లైన్ ఫుడ్ డెలివరీ యాప్స్ మన జీవనశైలిని పూర్తిగా మార్చేశాయి. ఒకప్పుడు హోటల్కు వెళ్లి తినాల్సిన పరిస్థితి ఉండగా, ఇప్పుడు భోజనం మన గుమ్మం దాకా వస్తోంది. ఈ మార్పు వినియోగదారులకు సౌకర్యాన్ని తెచ్చినా, హోటల్ మరియు రెస్టారెంట్ రంగానికి కొత్త సవాళ్లను కూడా తీసుకొచ్చింది. భారీ కమిషన్లు, డిస్కౌంట్ భారం, లాభాల తగ్గుదల, కస్టమర్ డేటాపై నియంత్రణ వంటి అంశాలు వ్యాపారులను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి. ఇక ముందు ఈ రంగం ఆరోగ్యకరంగా అభివృద్ధి చెందాలంటే ప్రభుత్వం, యాప్ కంపెనీలు, హోటల్ యజమానులు, వినియోగదారులు అందరూ కలిసి సమతుల్య మార్గాన్ని అన్వేషించాల్సిన అవసరం ఉంది. పారదర్శక విధానాలు, న్యాయమైన కమిషన్లు, సమిష్టి చర్చలు, ప్రత్యామ్నాయ డెలివరీ వ్యవస్థలు వంటి చర్యలతోనే ఈ రంగంలో స్థిరత్వం సాధ్యమవుతుంది. వినియోగదారుడి సౌకర్యం ఒకవైపు.. వ్యాపార భాగస్వాముల జీవనాధారం మరోవైపు.. ఈ రెండింటి మధ్య సమతుల్యతే ఇప్పుడు ఫుడ్ డెలివరీ రంగం ఎదుట ఉన్న అతిపెద్ద సవాలు.
