చాలామంది సంపాదనపై శ్రద్ధ పెట్టినా… దానిని ఎక్కడ పెట్టామో, ఎంత పెట్టామో అన్న విషయాల్లో మాత్రం అంత జాగ్రత్తగా ఉండరు. బ్యాంకులో ఖాతా తెరిచి వదిలేయడం, ఒకప్పుడు తీసుకున్న బీమా పాలసీ గురించి మర్చిపోవడం, చిన్న మొత్తంతో ప్రారంభించిన మ్యూచువల్ ఫండ్ను పట్టించుకోకపోవడం—ఇలా అనేక కారణాల వల్ల కోట్ల రూపాయల డబ్బు యజమానుల కోసం ఎదురు చూస్తూనే ఉంది. దేశవ్యాప్తంగా బ్యాంకులు, బీమా సంస్థలు, మ్యూచువల్ ఫండ్లలో క్లెయిం చేయకుండా మిగిలిపోయిన మొత్తం రూ.73,000 కోట్లకు పైగానే ఉందని ప్రభుత్వ గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. ఈ సంఖ్య సాధారణంగా వినిపించినా… దాని వెనుక ఉన్న వాస్తవం చాలా పెద్దది. ఈ మొత్తంలో మీ డబ్బూ ఉండే అవకాశం ఉందన్న ఆలోచనే చాలామందిని ఆశ్చర్యపరుస్తోంది.
అన్క్లెయిమ్డ్ సంపద… పెరుగుతున్న సమస్య.. Unclaimed Wealth: A Growing Concern
ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ పెట్టుబడుల రూపాలు విస్తరించాయి. బ్యాంకు డిపాజిట్లు, ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్లు, బీమా పాలసీలు, మ్యూచువల్ ఫండ్లు.. ఇలా విభిన్న మార్గాల్లో ప్రజలు తమ డబ్బును పెట్టుబడి పెడుతున్నారు. అయితే ఈ విస్తరణతో పాటు ఒక సమస్య కూడా పెరుగుతోంది… అదే ‘అన్క్లెయిమ్డ్ ఫండ్స్’ (Unclaimed ). ఎన్నో సందర్భాల్లో వ్యక్తులు ఒక ఖాతా తెరిచి మరొక నగరానికి మారిపోతారు. కొత్త జీవితం ప్రారంభంలో పాత ఖాతాలు, పెట్టుబడులు మరిచిపోతారు. కొందరు ఉద్యోగ మార్పులతో, మరికొందరు వ్యక్తిగత కారణాలతో తమ ఆర్థిక వివరాలను ట్రాక్ చేయలేకపోతారు. కొన్ని సందర్భాల్లో కుటుంబ సభ్యులకు ఆ వివరాలు తెలియకపోవడం వల్ల కూడా ఈ నిధులు నిర్లక్ష్యానికి గురవుతాయి.
బ్యాంకుల్లోనే పెద్ద భాగం.. Major Share Lies with Banks
ఈ అన్క్లెయిమ్డ్ (Unclaimed )మొత్తంలో ఎక్కువ భాగం బ్యాంకుల దగ్గరే ఉంది. 2026 జనవరి నాటికి ప్రభుత్వ బ్యాంకులు మాత్రమే రూ.60,518 కోట్ల క్లెయిం చేయని డిపాజిట్లను రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI)కి చెందిన డిపాజిటర్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ అవేర్నెస్ (DEA) ఫండ్కు బదిలీ చేశాయి. ఖాతాలు ఏళ్ల తరబడి ఉపయోగించకపోతే, వాటిని ‘ఇనాక్టివ్’గా పరిగణిస్తారు. మరింత కాలం గడిచిన తర్వాత ఆ డబ్బు DEA ఫండ్కు తరలించబడుతుంది. అయితే ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే… ఆ డబ్బు యజమాన్యం మాత్రం మారదు. ఎప్పుడైనా సంబంధిత వ్యక్తి లేదా వారసులు దాన్ని తిరిగి క్లెయిం చేసుకోవచ్చు.
బీమా, మ్యూచువల్ ఫండ్లలో కూడా భారీ నిధులు.. Huge Amounts in Insurance and Mutual Funds Too
బ్యాంకులతో పాటు బీమా రంగంలో కూడా గణనీయమైన అన్క్లెయిమ్డ్ (Unclaimed )నిధులు ఉన్నాయి. ఫిబ్రవరి నెలాఖరు నాటికి బీమా పాలసీల్లో రూ.8,973.89 కోట్లు క్లెయిం చేయకుండా ఉన్నాయి. మ్యూచువల్ ఫండ్ల విషయానికి వస్తే, రూ.3,749.34 కోట్ల మేర నిధులు యజమానుల కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి. చిన్న మొత్తాలతో ప్రారంభించిన పెట్టుబడులు కాలక్రమేణా పెరిగి పెద్ద మొత్తాలుగా మారినా… వాటిని గుర్తించకపోవడం ఆశ్చర్యకరం.
ఎందుకు ఇలా జరుగుతోంది? Why Does This Happen?
ఈ సమస్య(Unclaimed ) వెనుక ప్రధాన కారణం నిర్లక్ష్యం. ఆర్థిక ప్రణాళికలో సిస్టమాటిక్గా రికార్డులు నిర్వహించకపోవడం వల్లే ఈ పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. కొంతమంది ఒకసారి ఖాతా తెరిచిన తర్వాత దానిని పూర్తిగా మరిచిపోతారు. బీమా పాలసీల విషయంలో ప్రీమియం చెల్లింపులు ఆగిపోతే, పాలసీ ల్యాప్స్ అవుతుంది. తర్వాత దానిపై ఎవరూ దృష్టి పెట్టరు. మ్యూచువల్ ఫండ్లలో కూడా ఇదే పరిస్థితి కనిపిస్తుంది. ఇంకో ముఖ్య కారణం నామినీ వివరాలు నమోదు చేయకపోవడం. ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత కుటుంబ సభ్యులకు ఆ పెట్టుబడుల వివరాలు తెలియకపోతే, ఆ డబ్బు సంవత్సరాల తరబడి అలాగే ఉంటుంది.
మీ డబ్బు ఉందో లేదో ఎలా తెలుసుకోవాలి? How to Check If You Have Unclaimed Money ?
ఇప్పటికే ఈ సమస్య(Unclaimed )ను గుర్తించిన ప్రభుత్వం, ఆర్థిక సంస్థలు ప్రజలకు సులభంగా తమ నిధులను గుర్తించే మార్గాలను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చాయి. బ్యాంకుల్లో ఉన్న అన్క్లెయిమ్డ్ డిపాజిట్ల కోసం రిజర్వ్ బ్యాంక్ ‘ఉద్గమ్’ (UDGAM) అనే ప్రత్యేక పోర్టల్ను ప్రారంభించింది. ఈ పోర్టల్ ద్వారా ఒకేసారి పలు బ్యాంకుల్లో మీ పేరుతో ఉన్న ఖాతాలను వెతికే అవకాశం ఉంది. సాధారణంగా మీ పేరు, మొబైల్ నంబరు నమోదు చేసి, ఓటీపీ ద్వారా లాగిన్ కావాలి. తరువాత ఖాతాదారుడి వివరాలు ఇచ్చి సెర్చ్ చేస్తే, మీకు సంబంధించిన అన్క్లెయిమ్డ్ డిపాజిట్ల వివరాలు కనిపిస్తాయి. ఆ వివరాలతో సంబంధిత బ్యాంకును సంప్రదించి డబ్బు తిరిగి పొందవచ్చు.
మ్యూచువల్ ఫండ్ల వివరాలు ఇలా తెలుసుకోండి.. Tracking Unclaimed Mutual Fund Investments
మ్యూచువల్ ఫండ్లలో పెట్టుబడులు మరిచిపోయినట్లయితే, ‘ఎంఎఫ్ సెంట్రల్’ (MF Central) ప్లాట్ఫారమ్ ఎంతో ఉపయోగకరం. ఇక్కడ లాగిన్ అయ్యి మీ కన్సాలిడేటెడ్ అకౌంట్ స్టేట్మెంట్ (CAS)ను పరిశీలిస్తే, మీ పేరుతో ఉన్న అన్ని పెట్టుబడుల వివరాలు ఒకేచోట కనిపిస్తాయి. అలాగే ‘మిత్ర’ వంటి ప్లాట్ఫారమ్ల ద్వారా కూడా వివరాలు తెలుసుకోవచ్చు.
బీమా పాలసీల కోసం తీసుకోవాల్సిన చర్యలు.. Steps to Trace Insurance Policies
బీమా పాలసీలు మర్చిపోయినట్లయితే, సంబంధిత బీమా కంపెనీ వెబ్సైట్లో వివరాలు నమోదు చేసి తెలుసుకోవచ్చు. పాలసీ నంబర్, పుట్టిన తేదీ, పాన్ వంటి వివరాలు అందిస్తే సమాచారం లభిస్తుంది. అదనంగా IRDAIకి చెందిన ‘బీమా భరోసా’ పోర్టల్ ద్వారా వివిధ బీమా సంస్థల లింకులను సులభంగా పొందవచ్చు.
క్లెయిం చేసుకోవడంలో జాగ్రత్తలు.. Precautions While Claiming Your Money
మీ డబ్బును తిరిగి పొందడంలో ముఖ్యమైనది సరైన డాక్యుమెంటేషన్. ఖాతా నంబర్లు, పాలసీ వివరాలు, గుర్తింపు కార్డులు సిద్ధంగా ఉండాలి. నామినీ వివరాలు అప్డేట్ చేయడం కూడా చాలా అవసరం. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి సమస్యలు రాకుండా ఉండటానికి కుటుంబ సభ్యులకు మీ పెట్టుబడుల వివరాలు తెలియజేయడం మంచిది.
చిన్న మొత్తాలు… పెద్ద సంపదగా మారే అవకాశం .. Small Amounts Can Grow Big Over Time
మొదట చిన్నగా కనిపించే పెట్టుబడులు (Unclaimed )కాలక్రమేణా పెద్ద మొత్తాలుగా మారే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా మ్యూచువల్ ఫండ్లలో ఇది ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. కాంపౌండింగ్ ప్రభావంతో కొన్ని వేల రూపాయలు లక్షల్లోకి మారవచ్చు. అయితే అవి మర్చిపోతే, ఆ లాభం మనకు అందదు. అందుకే పెట్టుబడులపై ఎప్పటికప్పుడు పర్యవేక్షణ అవసరం.
మీ డబ్బు మీకే తిరిగి రావాలి.. Your Money Should Come Back to You
రూ.73,000 కోట్ల అన్క్లెయిమ్డ్ (Unclaimed )సంపద అనేది కేవలం గణాంకం కాదు. మన ఆర్థిక అలవాట్లకు అద్దం పట్టే నిజం. మనలో చాలామంది తెలియకుండానే తమ డబ్బును వదిలేస్తున్నారు. అయితే ఇప్పుడు పరిస్థితి మారింది. టెక్నాలజీ సహాయంతో మీ డబ్బును గుర్తించడం, తిరిగి పొందడం చాలా సులభమైంది. కాబట్టి ఒకసారి మీ పాత ఖాతాలు, పాలసీలు, పెట్టుబడులను గుర్తు చేసుకోండి. కొన్ని నిమిషాలు వెచ్చిస్తే… మీకు తెలియని డబ్బు మీ చేతిలోకి రావచ్చు. మీ సంపాదనపై హక్కు మీకే… దాన్ని మర్చిపోకండి.
