దేశంలో డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ సేవలు వేగంగా విస్తరిస్తున్న నేపథ్యంలో సైబర్ మోసాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా బినామీ ఖాతాలు, మ్యూల్ ఖాతాల ద్వారా జరుగుతున్న ఆన్లైన్ మోసాలు బ్యాంకులకు పెద్ద సవాల్గా మారాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో ఖాతాదారుల వివరాల ధృవీకరణ ప్రక్రియ అయిన కేవైసీ (Know Your Customer) విధానాన్ని మరింత కఠినతరం చేయడానికి బ్యాంకులు ముందుకొస్తున్నాయి. ఇప్పటివరకు విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్న ఆధార్ ఓటీపీ ఆధారిత ఈ-కేవైసీ విధానానికి క్రమంగా గుడ్బై చెప్పి వీడియో కేవైసీని తప్పనిసరి చేసే దిశగా బ్యాంకులు అడుగులు వేస్తున్నాయి. డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ విస్తరణతోపాటు ఖాతాలు ప్రారంభించే ప్రక్రియ కూడా సులభతరం అయింది. ఒకప్పుడు బ్యాంకు శాఖకు వెళ్లి ఫారాలు నింపి, పలు పత్రాలు సమర్పించాల్సి వచ్చేది. కానీ ఇప్పుడు ఇంటి వద్ద నుంచే కొన్ని నిమిషాల్లో కొత్త బ్యాంకు ఖాతాను ప్రారంభించే అవకాశం కలిగింది. అయితే ఈ సౌలభ్యం కొంతమంది సైబర్ నేరగాళ్లకు అవకాశంగా మారింది. ఇతరుల ఆధార్ వివరాలు ఉపయోగించి బినామీ ఖాతాలు తెరవడం, వాటి ద్వారా మోసపూరిత లావాదేవీలు జరపడం వంటి ఘటనలు పెరుగుతున్నాయి. ఇలాంటి మోసాలను అరికట్టేందుకు బ్యాంకులు ఇప్పుడు కేవైసీ విధానాన్ని మరింత బలపరుస్తున్నాయి.
ఈ-కేవైసీ సౌలభ్యం… కానీ ప్రమాదం కూడా.. E-KYC Convenience, But Security Concerns
డిజిటల్ బ్యాంకింగ్లో విస్తృతంగా ఉపయోగించే విధానం ఈ-కేవైసీ (KYC (Know Your Customer). ఇందులో ఖాతాదారు తన ఆధార్ నంబరును నమోదు చేసి, ఆధార్తో అనుసంధానమైన మొబైల్ నంబరుకు వచ్చే ఓటీపీని నమోదు చేస్తే సరిపోతుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో ఆధార్ వివరాలు ఆటోమేటిక్గా బ్యాంకుకు చేరుతాయి. దీంతో బ్యాంకు ఖాతా ప్రారంభం త్వరగా పూర్తవుతుంది. ఈ విధానం వల్ల బ్యాంకులకు కూడా, ఖాతాదారులకు కూడా సమయం ఆదా అవుతుంది. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో బ్యాంకు శాఖలు దూరంగా ఉండే పరిస్థితుల్లో ఈ విధానం ఎంతో ఉపయోగకరంగా మారింది. అయితే ఈ విధానంలో ఒక ముఖ్యమైన లోపం ఉంది. ఆధార్ వివరాలు ఉన్న వ్యక్తి నిజంగానే ఖాతా ప్రారంభిస్తున్నాడా? లేక వేరే వ్యక్తి ఆ వివరాలను ఉపయోగిస్తున్నాడా? అన్నది బ్యాంకులకు పూర్తిగా నిర్ధారించడం కష్టం. ఆధార్ ఈ-కేవైసీ కేవలం ఒక వ్యక్తికి సంబంధించిన వివరాలు ఉన్నాయని మాత్రమే నిర్ధారిస్తుంది. కానీ ఆ వివరాలను ఉపయోగిస్తున్నది అదే వ్యక్తి అని నిర్ధారించదు. ఈ లోపాన్ని సైబర్ నేరగాళ్లు తమ ప్రయోజనానికి ఉపయోగించుకుంటున్నారు.
మ్యూల్ ఖాతాల ముప్పు.. Rising Threat of Mule Accounts
డిజిటల్ మోసాల్లో ప్రస్తుతం ఎక్కువగా వినిపిస్తున్న పదం మ్యూల్ ఖాతాలు. ఇతరుల పేర్లపై ప్రారంభించిన బ్యాంకు ఖాతాలను మోసగాళ్లు అక్రమ లావాదేవీలకు వినియోగిస్తారు. ఉదాహరణకు ఆన్లైన్ మోసాల ద్వారా ఎవరి నుంచి అయినా డబ్బు దోచుకున్న తర్వాత ఆ డబ్బును వెంటనే మరో ఖాతాకు మళ్లిస్తారు. ఆ ఖాతా అసలు నేరానికి పాల్పడిన వ్యక్తి పేరుమీద ఉండదు. ఇలా బినామీ పేర్లపై ప్రారంభించిన ఖాతాలను మ్యూల్ ఖాతాలుగా పిలుస్తారు. ఈ విధంగా డబ్బును ఒక ఖాతా నుంచి మరొక ఖాతాకు తరలిస్తూ చివరకు ఆ డబ్బును ఉపసంహరించుకుంటారు. దీంతో అసలు నేరగాళ్లను గుర్తించడం చాలా కష్టమవుతుంది. ఇటీవల సైబర్ మోసాలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఇలాంటి మ్యూల్ ఖాతాల సంఖ్య కూడా పెరిగినట్లు బ్యాంకింగ్ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. దీనిని అరికట్టడం కోసం బ్యాంకులు కేవైసీ ప్రక్రియను మరింత బలోపేతం చేస్తున్నాయి.
వీడియో కేవైసీకి ప్రాధాన్యం.. Shift Towards Video KYC
డిజిటల్ మోసాలను అరికట్టేందుకు బ్యాంకులు ఇప్పుడు వీడియో కేవైసీ (KYC (Know Your Customer)విధానాన్ని ఎక్కువగా అమలు చేస్తున్నాయి. ఈ విధానంలో ఖాతాదారు కేవలం డాక్యుమెంట్లు అప్లోడ్ చేయడం మాత్రమే కాకుండా, బ్యాంకు అధికారితో వీడియో కాల్ ద్వారా మాట్లాడాలి. వీడియో కేవైసీ సమయంలో ఖాతాదారు తన గుర్తింపు పత్రాలను కెమెరా ముందు చూపించాలి. సాధారణంగా ఆధార్, పాన్ కార్డ్ వంటి పత్రాలను చూపిస్తారు. ఇందులో బ్యాంకు అధికారి ఖాతాదారుడి ముఖాన్ని, పత్రాల్లో ఉన్న వివరాలను సరిపోల్చి ధృవీకరిస్తారు. ఈ ప్రక్రియలో ఖాతాదారు ఉన్న ప్రదేశం కూడా సిస్టమ్ ద్వారా నమోదు అవుతుంది. ఈ విధానం వల్ల వేరే వ్యక్తి ఆధార్ వివరాలు ఉపయోగించి ఖాతా ప్రారంభించే అవకాశాలు తగ్గుతాయి.
డీప్ఫేక్ మోసాలకు అడ్డుకట్ట.. Curbing Deepfake and Identity Fraud
ఇటీవల సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అభివృద్ధి చెందడంతో డీప్ఫేక్ వీడియోలు, ఫేక్ ఫోటోలు వంటి పద్ధతులతో మోసాలు కూడా పెరిగాయి. వీడియో కేవైసీ (KYC (Know Your Customer) ప్రక్రియలో బ్యాంకు అధికారి ఖాతాదారుతో ప్రత్యక్షంగా మాట్లాడుతారు. కొన్ని ప్రశ్నలు అడుగుతారు. అలాగే పత్రాలను కదిలిస్తూ చూపించాలని చెబుతారు. దీనివల్ల ముందుగా రికార్డ్ చేసిన వీడియోలు లేదా ఫోటోలు ఉపయోగించి మోసం చేయడం కష్టమవుతుంది. అందువల్ల వీడియో కేవైసీ డిజిటల్ మోసాలను తగ్గించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని బ్యాంకింగ్ నిపుణులు చెబుతున్నారు.
గ్రామీణ ప్రాంతాలకు ప్రత్యేక విధానంజ.. Assisted Video KYC for Rural Customers
స్మార్ట్ఫోన్ వినియోగం గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వేగంగా పెరుగుతున్నప్పటికీ, అందరికీ డిజిటల్ సేవలను సులభంగా వినియోగించే సామర్థ్యం ఉండకపోవచ్చు. అందువల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ఖాతాదారుల కోసం బ్యాంకులు అసిస్టెడ్ వీడియో కేవైసీ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టాయి. ఈ విధానంలో ఖాతాదారు తన కుటుంబ సభ్యుల సహాయంతో వీడియో కేవైసీ ప్రక్రియను పూర్తి చేయవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో బ్యాంకు ప్రతినిధులు కూడా సహాయం అందిస్తారు. దీంతో డిజిటల్ అవగాహన తక్కువగా ఉన్నవారికి కూడా ఖాతా ప్రారంభం సులభంగా జరుగుతుంది.
పూర్తిస్థాయి ఖాతా కార్యకలాపాలు… Full Account Activation After KYC
గతంలో వీడియో కేవైసీ (KYC (Know Your Customer) చేయని ఖాతాలకు కొన్ని పరిమితులు ఉండేవి. ఉదాహరణకు లావాదేవీల పరిమితి తక్కువగా ఉండేది. కొన్ని సేవలు అందుబాటులో ఉండేవి కాదు. అయితే వీడియో కేవైసీ పూర్తయిన తర్వాత ఖాతా పూర్తి స్థాయిలో పనిచేస్తుంది. అన్ని బ్యాంకింగ్ సేవలను ఖాతాదారు వినియోగించుకోవచ్చు. ముఖ్యంగా ఒకరి పేరుమీద మరొకరు ఖాతా ప్రారంభించే అవకాశాన్ని ఈ విధానం దాదాపు పూర్తిగా అడ్డుకుంటుంది.
కేవైసీ అప్డేట్ చేయడం ఎందుకు ముఖ్యం? Importance of Updating KYC
బ్యాంకు ఖాతాను ఒకసారి ప్రారంభించడం మాత్రమే సరిపోదు. కేవైసీ వివరాలను సమయానుకూలంగా నవీకరించడం కూడా అవసరం.చిరునామా మారినా, మొబైల్ నంబర్ మారినా లేదా ఇతర వివరాల్లో మార్పులు వచ్చినా వాటిని బ్యాంకుకు తెలియజేయాలి. కేవైసీ (KYC (Know Your Customer)అప్డేట్ చేయకపోతే కొన్ని సందర్భాల్లో ఖాతాపై పరిమితులు విధించే అవకాశం ఉంది.
మోసపూరిత సందేశాలపై అప్రమత్తం.. Beware of Fake KYC Messages
ఇటీవల ‘మీ కేవైసీ గడువు ముగిసింది’, ‘వెంటనే ఈ లింక్ను క్లిక్ చేయండి’ అంటూ వచ్చే సందేశాలు కూడా పెరిగాయి. ఈ సందేశాలు చాలా సందర్భాల్లో మోసపూరితమైనవే. లింక్పై క్లిక్ చేస్తే ఖాతాదారుల వ్యక్తిగత వివరాలు, బ్యాంకింగ్ వివరాలు దోచుకునే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందువల్ల ఇలాంటి సందేశాలు వచ్చినప్పుడు వెంటనే స్పందించకుండా, నేరుగా బ్యాంకు శాఖను లేదా అధికారిక వెబ్సైట్ను సంప్రదించడం మంచిదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
డిజిటల్ బ్యాంకింగ్లో భద్రతకు ప్రాధాన్యం.. Security Becomes Priority in Digital Banking
భారత్లో డిజిటల్ చెల్లింపులు వేగంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ కూడా భద్రతపై మరింత దృష్టి సారిస్తోంది. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఎంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతుందో, అంతే వేగంగా మోసాల పద్ధతులు కూడా మారుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో ఖాతాదారుల గుర్తింపు ధృవీకరణను మరింత బలపరచడం అవసరం. వీడియో కేవైసీ వంటి విధానాలు ఈ దిశగా కీలక అడుగులుగా భావిస్తున్నారు. మొత్తం మీద డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ విస్తరణతోపాటు భద్రత కూడా అంతే ముఖ్యమని బ్యాంకింగ్ వర్గాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఖాతాదారులు కూడా జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తే సైబర్ మోసాలను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
