రూ.3,32,205 కోట్ల వ్యయంతో 2026–27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర బడ్జెట్ను శాసనసభలో ప్రవేశపెట్టారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభలో ఆర్థిక మంత్రి పయ్యావుల కేశవ్ ప్రవేశపెట్టిన ఈ బడ్జెట్ కేవలం లెక్కల పుస్తకం కాదు… రాష్ట్రాన్ని తిరిగి నిలబెట్టే సంకల్పపత్రం అని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్ర ఒత్తిడిలో ఉన్న సమయంలో, ఆదాయ వనరులు పరిమితంగా ఉన్న పరిస్థితుల్లో, అయినా అభివృద్ధి–సంక్షేమాలకు సమతుల్యత సాధించాలన్న ప్రయత్నంగా ఈ బడ్జెట్ను ప్రభుత్వం అభివర్ణిస్తోంది. గత పాలన నుంచి వచ్చిన అప్పులు, పెరిగిన వడ్డీ భారం, క్షీణించిన పెట్టుబడి వాతావరణం—ఈ మూడు పెద్ద సవాళ్ల మధ్య ఈ బడ్జెట్ రూపుదిద్దుకుందని మంత్రి వివరించారు.
లెక్కల్లో స్పష్టత… లక్ష్యాల్లో ధైర్యం.. Fiscal Discipline with Development Vision
ఈ బడ్జెట్లో మొత్తం రూ.2,56,143 కోట్లను రెవెన్యూ వ్యయాలకు, రూ.53,915 కోట్లను మూలధన వ్యయాలకు కేటాయించారు. రెవెన్యూ లోటు రూ.22,002 కోట్లుగా, ద్రవ్య లోటు రూ.75,868 కోట్లుగా అంచనా వేశారు. ఈ గణాంకాలు ఒక విషయం స్పష్టంగా చెబుతున్నాయి—రాష్ట్రం ఇంకా ఆర్థికంగా పూర్తిగా కోలుకోలేదు. అయినా పెట్టుబడులు, మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణం ఆపకుండా ముందుకు సాగాలన్నది ప్రభుత్వ వ్యూహం. “ఖర్చు తగ్గించడమే కాదు, ఖర్చుతో ఆదాయం సృష్టించడమే మా లక్ష్యం” అని ఆర్థిక మంత్రి స్పష్టం చేశారు.
అమరావతి… బడ్జెట్ హృదయం.. Amaravati at the Heart of the Budget
ఈ బడ్జెట్లో అత్యంత ప్రాధాన్యత పొందిన అంశం రాజధాని అమరావతి. అమరావతి నిర్మాణానికి రూ.6,000 కోట్లు కేటాయించడం ద్వారా ప్రభుత్వం స్పష్టమైన సంకేతం ఇచ్చింది—రాజధాని అభివృద్ధి వెనక్కి తగ్గేది లేదని. ఇప్పటికే 97 కీలక పనులకు రూ.57,868 కోట్ల అనుమతులు ఇచ్చినట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. రోడ్లు, సీవరేజ్, డ్రైనేజీ, ప్రభుత్వ భవనాలు, నివాస ప్రాంతాలు, వాణిజ్య మండలాలు—అన్ని పనులు వేగంగా పూర్తిచేసి అమరావతిని ఆర్థిక చట్రంగా తీర్చిదిద్దాలన్నది లక్ష్యం. అమృత్ 2.0, UIDF, AIIB వంటి కేంద్ర–అంతర్జాతీయ నిధుల ద్వారా 506 ప్రాజెక్టులు అమలులో ఉన్నాయని, వీటన్నింటినీ 2027 డిసెంబర్ నాటికి పూర్తిచేయాలన్నది ప్రభుత్వ టార్గెట్.
విద్యుత్ నుంచి ఎయిర్పోర్ట్ వరకూ మౌలిక వసతులు.. Powering Infrastructure, Powering Growth
విద్యుత్ రంగానికి రూ.13,934 కోట్లు కేటాయించారు. విద్యుత్ సంస్థల ఆర్థిక స్థితిని మెరుగుపరచడం, రైతులకు నాణ్యమైన విద్యుత్ సరఫరా, పరిశ్రమలకు అంతరాయం లేకుండా పవర్ అందించడం ఈ కేటాయింపుల ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. రోడ్లు, పోర్టులు, ఎయిర్పోర్టుల అభివృద్ధికి రూ.13,546 కోట్లు కేటాయించారు. విశాఖ, కృష్ణపట్నం, కాకినాడ పోర్టుల సామర్థ్య విస్తరణ, కొత్త ఇండస్ట్రియల్ కారిడార్ల అభివృద్ధి ద్వారా రాష్ట్రాన్ని లాజిస్టిక్స్ హబ్గా మార్చాలన్నది ప్రభుత్వ ఆలోచన.
పరిశ్రమలు… ఉద్యోగాలే లక్ష్యం.. Industries for Employment Generation
పరిశ్రమల శాఖకు రూ.3,161 కోట్లు కేటాయించారు. MSME రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం, కొత్త పారిశ్రామిక పార్కులు, క్లస్టర్లు ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోనూ ఉపాధి అవకాశాలు పెంచాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ప్రైవేట్ ఈక్విటీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించేందుకు AP Wealth Fundను రూ.100 కోట్ల సీడ్ కార్పస్తో ఏర్పాటు చేయాలని ప్రతిపాదించారు. ఇది రాష్ట్రానికి దీర్ఘకాలిక సంపద సృష్టికి దోహదపడుతుందని ప్రభుత్వం ఆశిస్తోంది.
వ్యవసాయం… అన్నదాతకు భరోసా.. Farmers at the Core
వ్యవసాయం, అనుబంధ రంగాలకు రూ.13,598 కోట్లు కేటాయించారు. అన్నదాత సుఖీభవ పథకానికి రూ.6,660 కోట్లు కేటాయించడం ద్వారా రైతులకు నేరుగా మద్దతు అందించాలన్నది ప్రభుత్వ ఉద్దేశ్యం. పోలవరం ప్రాజెక్టుకు రూ.6,105 కోట్లు కేటాయించారు. ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తైతే ఉత్తరాంధ్ర, రాయలసీమ ప్రాంతాల్లో సాగునీటి సమస్యలు గణనీయంగా తగ్గుతాయని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.
నీరు, ఇళ్లు, ఆరోగ్యం.. Water, Housing and Healthcare
జలవనరుల శాఖకు రూ.18,224 కోట్లు కేటాయించారు. జల్ జీవన్ పథకానికి రూ.4,000 కోట్లు కేటాయించి ప్రతి ఇంటికి తాగునీరు అందించాలన్న లక్ష్యాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. గృహ నిర్మాణానికి రూ.5,451 కోట్లు కేటాయించారు. ప్రధానమంత్రి ఆవాస్ యోజన, ఎన్టీఆర్ నగర్స్ కింద 25 లక్షల ఇళ్ల నిర్మాణమే ప్రభుత్వ దీర్ఘకాలిక లక్ష్యం. ఎన్టీఆర్ వైద్య సేవలకు రూ.4,000 కోట్లు కేటాయించారు. పేదలకు మెరుగైన వైద్య సేవలు అందించడమే ఈ పథక ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
విద్యపై భారీ పెట్టుబడి.. Education as the Foundation
పాఠశాల విద్యాశాఖకు రూ.32,308 కోట్లు కేటాయించారు. హాస్టళ్లు, గురుకులాలకు రూ.300 కోట్లు, విద్యార్థుల ఉపకార వేతనాలకు రూ.3,836 కోట్లు కేటాయించారు. మధ్యాహ్న భోజన పథకానికి రూ.2,161 కోట్లు కేటాయించి పిల్లల పోషణపై దృష్టి పెట్టారు.
భద్రత, పరిపాలన, పట్టణాభివృద్ధి.. Security, Governance and Urban Growth
హోంశాఖకు రూ.9,165 కోట్లు కేటాయించారు. ప్రతి జిల్లాలో సైబర్ క్రైమ్ పోలీస్ స్టేషన్ల ఏర్పాటు ద్వారా డిజిటల్ నేరాలను నియంత్రించాలన్నది లక్ష్యం. మున్సిపల్ శాఖకు రూ.14,539 కోట్లు కేటాయించారు. పట్టణ మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి, డ్రైనేజీ, ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణకు ఈ నిధులు ఉపయోగించనున్నారు.
అప్పుల నిర్వహణ… ఆదా మార్గం.. Debt Management and Savings
గత ప్రభుత్వ అప్పులపై వడ్డీ రేట్లను తగ్గించడం ద్వారా సంవత్సరానికి రూ.1,658 కోట్ల ఆదా సాధించినట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీలకు రూ.3,797 కోట్లు విడుదల చేసి పెండింగ్ బకాయిలను క్లియర్ చేసినట్లు వివరించారు.
కేంద్ర సహకారం కీలకం.. Centre–State Coordination
కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలకు రూ.18,701 కోట్లు విడుదల చేశారు. ఈ సందర్భంగా ప్రధానమంత్రి **నరేంద్ర మోదీ**కి ప్రభుత్వం కృతజ్ఞతలు తెలిపింది. ఈ బడ్జెట్పై ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు స్పందిస్తూ, ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఇది మెరుగైన బడ్జెట్ అని అన్నారు. గత ప్రభుత్వ విధ్వంసం నుంచి రాష్ట్రం కోలుకోవడానికి సమయం పడుతుందని, కానీ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పుడు సరైన దిశలో నడుస్తోందని తెలిపారు. అమరావతికి రోడ్లు, బైపాస్లు, ఇన్నర్–ఔటర్ రింగ్ రోడ్లు నిర్మించడం ద్వారా ఆదాయం పెంచగలమని, రాజధాని అభివృద్ధే రాష్ట్ర అభివృద్ధికి కీ అని స్పష్టం చేశారు. రాయలసీమలో హార్టీకల్చర్ హబ్ అభివృద్ధికి రూ.30,000 కోట్ల పెట్టుబడులతో ప్రాంత ముఖచిత్రం మార్చాలన్నది ప్రభుత్వ లక్ష్యమని చెప్పారు.
ముగింపు.. Conclusion: A Budget of Resolve
మొత్తంగా చూస్తే… 2026–27 ఆంధ్రప్రదేశ్ బడ్జెట్ ఆర్థిక పరిమితుల్లోనే అయినా, భవిష్యత్తుపై ఆశను నింపే ప్రయత్నంగా కనిపిస్తోంది. అమరావతి నిర్మాణం, మౌలిక వసతులు, వ్యవసాయం, విద్య, ఆరోగ్యం—అన్ని రంగాల్లో సమతుల్యత సాధించాలన్న సంకల్పం ఇందులో స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తోంది. ఇది ఫలితాలు ఇవ్వాలంటే… అమలు వేగమే కీలకం. బడ్జెట్ కాగితాలకే పరిమితం కాకుండా, ప్రజల జీవితాల్లో మార్పుగా మారితేనే ఈ బడ్జెట్ నిజంగా విజయవంతమవుతుంది.
About the Author
