హైదరాబాద్ః ఈ రోజుల్లో ఆన్లైన్లో ఏదైనా ఇన్సూరెన్స్ పాలసీ (Insurance Policy) వివరాల కోసం వెతికితే చాలు.. వెంటనే మన వ్యక్తిగత వివరాలు (Personal Details) అడగడం సర్వసాధారణం అయిపోయింది. మొబైల్ నంబర్, ఈ-మెయిల్ ఐడీ ఎంటర్ చేస్తేనే కానీ ముందుకు వెళ్లనివ్వని పరిస్థితి. ఆ తర్వాత మొదలవుతుంది అసలు తలనొప్పి. వరుసగా వచ్చే మార్కెటింగ్ కాల్స్ (Marketing Calls), ఎడతెరిపి లేని మెసేజ్లు, పాలసీ కొనాలంటూ చేసే ఒత్తిళ్లు వినియోగదారులను తీవ్ర ఇబ్బందులకు గురిచేస్తున్నాయి. ఒకవేళ పొరపాటున పాలసీ తీసుకుని, నచ్చక రద్దు (Cancellation) చేయాలనుకుంటే అది ఒక పెద్ద ప్రహసనంగా మారుతోంది. వీటన్నింటికీ తోడు చివర్లో తగిలే హిడెన్ ఛార్జీలు (Hidden Charges) అదనం. ఇలాంటి మోసపూరిత డిజిటల్ ఎత్తుగడలకు చెక్ పెట్టేందుకు ఇన్సూరెన్స్ రెగ్యులేటరీ అండ్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (IRDAI) ఇప్పుడు రంగంలోకి దిగింది.
అసలు ‘డార్క్ ప్యాటర్న్స్’ అంటే ఏమిటి? (What are Dark Patterns?)
డిజిటల్ ప్రపంచంలో వినియోగదారులను తప్పుదారి పట్టించేలా డిజైన్ చేసే ట్రిక్స్ను ‘డార్క్ ప్యాటర్న్స్’ (Dark Patterns) అంటారు. వెబ్సైట్లు లేదా మొబైల్ యాప్స్ (Mobile Apps) తమకు లాభం చేకూరేలా, కస్టమర్లకు ఇష్టం లేకపోయినా కొన్ని నిర్ణయాలు తీసుకునేలా వీటిని రూపొందిస్తాయి.
వీటి పరిధిలోకి వచ్చే ప్రధాన అంశాలు:
బలవంతపు సమాచారం: పాలసీ వివరాలు పూర్తిగా చూడకముందే పర్సనల్ డేటా (Personal Data) అడగడం.
కలిసిపోయే ఛార్జీలు: బిల్లింగ్ సమయంలో వినియోగదారుడికి తెలియకుండానే అదనపు రుసుములు (Additional Fees) యాడ్ చేయడం.
సంక్లిష్టమైన రద్దు ప్రక్రియ: పాలసీని సులభంగా కొనేలా చేసి, క్యాన్సిల్ చేయడం మాత్రం అత్యంత కఠినంగా మార్చడం.
నిరంతర ఒత్తిడి: నచ్చిన పాలసీని ఎంచుకునే స్వేచ్ఛ ఇవ్వకుండా పదే పదే కాల్స్ చేస్తూ మానసిక ఒత్తిడి (Mental Pressure) పెంచడం.
ఐఆర్డీఏఐ కఠిన చర్యలకు కారణం ఇదే! (Why IRDAI is Taking Action?)
భారతీయ బీమా రంగంలో చాలా కాలంగా తప్పుడు అమ్మకాలు లేదా ‘మిస్-సెల్లింగ్’ (Mis-selling) అనేది ఒక పెద్ద సమస్యగా మారింది. దీనిపై గతంలో కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ (Finance Minister Nirmala Sitharaman) సైతం స్పందిస్తూ.. బ్యాంకులను, ఏజెంట్లను ఇలాంటి బలవంతపు అమ్మకాలకు దూరంగా ఉండాలని గట్టిగానే హెచ్చరించారు. పాలసీదారులకు పూర్తి అవగాహన లేని ప్లాన్లను విక్రయించడం, కస్టమర్ల అవసరాలతో సంబంధం లేని ప్రొడక్ట్స్ను కట్టబెట్టడం వల్ల బీమా రంగంపై ప్రజల్లో నమ్మకం (Public Trust) తగ్గుతోందని ఐఆర్డీఏఐ గుర్తించింది.
దీనిని అరికట్టేందుకు ఐఆర్డీఏఐ మొదట ఒక అవకాశం ఇచ్చింది. అన్ని ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలు (Insurance Companies) తమ డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లను స్వయంగా సమీక్షించుకోవాలని ఆదేశించింది. అయితే, విచిత్రంగా దాదాపు అన్ని సంస్థలు తమ వెబ్సైట్లలో ఎలాంటి డార్క్ ప్యాటర్న్స్ లేవంటూ క్లీన్ చిట్ ఇచ్చుకున్నాయి. దీంతో రంగంలోకి దిగిన రెగ్యులేటరీ.. క్షేత్రస్థాయిలో నిజానిజాలు తేల్చడానికి థర్డ్ పార్టీ ఆడిట్ (Third-party Audit) అవసరమని భావించింది.
రంగంలోకి పబ్లిక్ ఆడిటర్స్.. వాస్తవాలు వెలుగులోకి! (Independent Audit to Reveal Truth)
స్వతంత్ర పరిశీలన కోసం ‘ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పబ్లిక్ ఆడిటర్స్ ఆఫ్ ఇండియా’ (IPAI – Institute of Public Auditors of India)తో ఐఆర్డీఏఐ చేతులు కలిపింది. ఈ సంస్థ సుమారు 9 నెలల పాటు దేశంలోని వివిధ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీల డిజిటల్ పోర్టల్స్, మొబైల్ అప్లికేషన్లను నిశితంగా పరిశీలించనుంది. ఎక్కడెక్కడ వినియోగదారులను తప్పుదారి పట్టించే డిజైన్స్ ఉన్నాయో నివేదిక రూపొందిస్తుంది.
అంతేకాకుండా, త్వరలోనే రాబోయే ‘ఇన్సూరెన్స్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సంస్కరణల’ (Insurance Distribution Reforms) కన్సల్టేషన్ పేపర్లో మిస్-సెల్లింగ్ను పూర్తిగా నిరోధించే కొత్త మార్గదర్శకాలను (Guidelines) తీసుకురానున్నారు. ఇందులో భాగంగా విక్రయాల్లో పారదర్శకత (Transparency) పెంచడం, కమిషన్ ఆధారిత అమ్మకపు విధానాల్లో (Commission-based Sales) కీలక మార్పులు చేసే అవకాశం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
పాలసీదారులకు కలగనున్న లబ్ధి (Benefits for Policyholders)
ఈ నూతన నిబంధనలు గనుక పూర్తిస్థాయిలో అమలులోకి వస్తే, సామాన్య కస్టమర్లకు పెద్ద ఊరట లభిస్తుంది.
పూర్తి పారదర్శకత: పాలసీ తీసుకునే ముందే దానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు, ప్రయోజనాలు (Benefits), నిబంధనలు సులభంగా అర్థమవుతాయి.
డేటా భద్రత: అనవసరమైన వ్యక్తిగత వివరాలను వెల్లడించాల్సిన అవసరం ఉండదు, దీనివల్ల డేటా ప్రైవసీ (Data Privacy) పెరుగుతుంది.
కాల్స్ నుండి విముక్తి: అయాచిత మార్కెటింగ్ కాల్స్, స్పామ్ మెసేజ్ల (Spam Messages) వేధింపులు గణనీయంగా తగ్గుతాయి.
ఈజీ క్యాన్సిలేషన్: నచ్చని పాలసీలను ఎటువంటి ఇబ్బంది లేకుండా ఆన్లైన్ ద్వారానే రద్దు చేసుకునే వీలుంటుంది.
గణాంకాలు ఏం చెబుతున్నాయి? (What Statistics Say?)
ఒక సర్వే ప్రకారం.. దాదాపు 80 శాతం మంది పాలసీదారులు దాచిన ఛార్జీలు (Hidden Charges), డేటా షేరింగ్ సమస్యలు, పాలసీ రద్దు ప్రక్రియలో ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటున్నారు. అలాగే, మరో 90 శాతం మంది అనవసరమైన ఫోన్ కాల్స్, మెసేజ్ల వల్ల తీవ్ర విసుగు చెందుతున్నట్లు స్పష్టమైంది.
ఐఆర్డీఏఐ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం ఇన్సూరెన్స్ మార్కెట్లో (Insurance Market) ఒక విప్లవాత్మక మార్పుకు నాంది పలకనుంది. భవిష్యత్తులో బీమా కంపెనీలు కస్టమర్లను మోసపూరిత ట్రిక్స్తో ఆకర్షించడం కుదరదు. కేవలం నాణ్యమైన సేవలు (Quality Services), నమ్మకమైన పాలసీల ద్వారా మాత్రమే మార్కెట్లో పోటీ పడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఇది ఖచ్చితంగా పాలసీదారుల హక్కులను కాపాడే ఒక శుభపరిణామం.
About the Author
