భారత్కు భూభాగ రక్షణ ఎంత ముఖ్యమో.. సముద్ర భద్రత కూడా అంతే కీలకం. ప్రపంచంలో వేగంగా ఎదుగుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థగా భారత్ ముందుకు సాగుతున్న కొద్దీ సముద్ర మార్గాల ప్రాధాన్యమూ పెరుగుతోంది. దేశ విదేశీ వాణిజ్యంలో 90 శాతానికి పైగా సరకు రవాణా సముద్ర మార్గాల ద్వారానే జరుగుతోంది. చమురు దిగుమతులు, వ్యూహాత్మక సరుకుల రవాణా, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం, ఇంధన భద్రత.. ఇవన్నీ భారత సముద్ర భద్రతతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో భారత నౌకాదళం(Indian Navy Checks China’s ) ఆధునిక యుద్ధ నౌకలు, స్వదేశీ సాంకేతికత, అత్యాధునిక ఆయుధ వ్యవస్థలతో తన సామర్థ్యాన్ని వేగంగా పెంచుకుంటోంది. సముద్రంలో ఎలాంటి సవాళ్లనైనా సమర్థంగా ఎదుర్కొనే శక్తివంతమైన నౌకాదళంగా మారేందుకు భారత్ చేపడుతున్న చర్యలు ఇప్పుడు ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి.
వ్యూహాత్మక సముద్ర సరిహద్దుల రక్షణ.. Safeguarding Strategic Waters
భారత్కు 11 వేల కిలోమీటర్లకు పైగా సముద్ర తీరం ఉంది. అంతేకాదు, సుమారు 23 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలం (EEZ) దేశానికి సముద్ర సంపదను(Indian Navy Checks China’s ) అందిస్తోంది. అండమాన్-నికోబార్, లక్షద్వీప్ దీవులు వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలకమైన ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. హిందూ మహాసముద్రం, అరేబియా సముద్రం, బంగాళాఖాతం ప్రాంతాల్లో అంతర్జాతీయ వాణిజ్య నౌకలు నిరంతరం రాకపోకలు సాగిస్తుంటాయి. ఈ ప్రాంతాల్లో అక్రమ చేపల వేట, మాదకద్రవ్యాల రవాణా, ఆయుధాల అక్రమ రవాణా, సముద్ర దోపిడీలు, ఉగ్రవాద కార్యకలాపాల ముప్పు ఎప్పటికప్పుడు ఉంటుంది. ఇటీవలి కాలంలో హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో చైనా నౌకాదళ కార్యకలాపాలు పెరగడం, పలు దేశాల్లో పోర్టుల అభివృద్ధి పేరుతో తన ప్రభావాన్ని విస్తరించడం, గూఢచార నౌకల సంచారం పెరగడం వంటి పరిణామాలు భారత్కు కొత్త సవాళ్లను విసురుతున్నాయి. మరోవైపు పాకిస్థాన్ కూడా చైనా సహకారంతో తన నౌకాదళాన్ని ఆధునీకరిస్తోంది. ఈ పరిస్థితుల్లో సముద్ర భద్రతను మరింత బలోపేతం చేయడం భారత నౌకాదళానికి అత్యవసరంగా మారింది.
ముంబై దాడి తర్వాత మారిన దృక్పథం.. Lessons After 26/11
2008లో జరిగిన ముంబై ఉగ్రదాడులు(Indian Navy Checks China’s ) భారత తీర భద్రతలో ఉన్న లోపాలను బహిర్గతం చేశాయి. ఆ ఘటన తర్వాత సముద్ర భద్రతపై కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టింది. తీర ప్రాంతాల్లో నిఘా వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడంతో పాటు నౌకాదళం, కోస్ట్గార్డ్, సముద్ర పోలీసుల మధ్య సమన్వయాన్ని పెంచింది. ఆధునిక రాడార్లు, ఉపగ్రహ నిఘా, తీర ప్రాంత పర్యవేక్షణ కేంద్రాలు, వేగవంతమైన యుద్ధ నౌకల కొనుగోలు, స్వదేశీ నౌకల నిర్మాణానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. ఫలితంగా భారత నౌకాదళం గత దశాబ్దంలో అత్యంత వేగంగా ఆధునీకరణ సాధించిన దళాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది.
స్వదేశీ యుద్ధ నౌకలతో పెరుగుతున్న బలం.. Indigenous Warships Lead the Way
‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్’ లక్ష్యానికి అనుగుణంగా భారత నౌకాదళంలో(Indian Navy Checks China’s ) స్వదేశీ తయారీకి ప్రాధాన్యం పెరిగింది. గతంలో విదేశీ దేశాలపై ఆధారపడిన భారత్ ఇప్పుడు అత్యాధునిక యుద్ధ నౌకలను దేశీయ షిప్యార్డుల్లోనే నిర్మిస్తోంది. ప్రస్తుతం నౌకాదళంలో చేరుతున్న యుద్ధ నౌకల్లో సుమారు 75 శాతం వరకు స్వదేశీ పరికరాలు వినియోగిస్తున్నట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు. ముంబైలోని మజగావ్ డాక్ షిప్బిల్డర్స్, కొచ్చిన్ షిప్యార్డ్, గోవా షిప్యార్డ్, గార్డెన్ రీచ్ షిప్బిల్డర్స్ వంటి ప్రభుత్వ సంస్థలు ఆధునిక యుద్ధ నౌకల తయారీలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. గత పదేళ్లలో 40కు పైగా యుద్ధ నౌకలు, జలాంతర్గాములు దేశీయంగా నిర్మించబడటం భారత రక్షణ రంగంలో పెద్ద మైలురాయిగా భావిస్తున్నారు.
కొత్తతరం స్టెల్త్ ఫ్రిగెట్లు.. Next-Generation Stealth Frigates
భారత నౌకాదళంలో చేరుతున్న (Indian Navy Checks China’s )కొత్తతరం స్టెల్త్ ఫ్రిగెట్లు శత్రువుకు కనిపించకుండా కార్యకలాపాలు నిర్వహించగల సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ప్రాజెక్ట్-17ఏ కింద నిర్మితమైన ఐఎన్ఎస్ ఉదయగిరి, ఐఎన్ఎస్ మహేంద్రగిరి వంటి యుద్ధ నౌకలు అత్యాధునిక రాడార్లు, బ్రహ్మోస్ సూపర్సోనిక్ క్షిపణులు, టార్పెడోలు, నౌకా గన్లు, యాంటీ సబ్మెరైన్ వ్యవస్థలతో సిద్ధమవుతున్నాయి. సుమారు 149 మీటర్ల పొడవు, 6,600 టన్నుల బరువు కలిగిన ఈ నౌకలు సముద్రంలో దీర్ఘకాలం యుద్ధ కార్యకలాపాలు నిర్వహించగలవు. శత్రు నౌకలు, జలాంతర్గాములు, వైమానిక దాడులను ఒకేసారి ఎదుర్కొనే సామర్థ్యం వీటి ప్రత్యేకత.
సముద్ర పరిశోధనకు ప్రత్యేక నౌకలు.. Survey and Support Vessels
యుద్ధ నౌకలతో పాటు సముద్ర పరిశోధనకు (Indian Navy Checks China’s )ఉపయోగపడే ప్రత్యేక నౌకలను కూడా నౌకాదళం అందుబాటులోకి తెస్తోంది. సముద్ర అడుగుభాగం మ్యాపింగ్, నావిగేషన్, హైడ్రోగ్రాఫిక్ సర్వేలు, విపత్తుల సమయంలో సహాయక చర్యలు, మానవతా సేవల కోసం ప్రత్యేక సర్వే నౌకలు కీలకంగా మారుతున్నాయి. ఇవి యుద్ధ సమయంలో మాత్రమే కాకుండా శాంతికాలంలో కూడా సముద్ర భద్రతను బలోపేతం చేస్తాయి.
జలాంతర్గాములపై ప్రత్యేక నిఘా.. Focus on Anti-Submarine Warfare
ఆధునిక యుద్ధాల్లో జలాంతర్గాముల పాత్ర (Indian Navy Checks China’s )మరింత పెరుగుతోంది. అందుకే భారత నౌకాదళం యాంటీ సబ్మెరైన్ వార్ఫేర్ నౌకలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. అధునాతన సోనార్ వ్యవస్థలు, తేలికపాటి టార్పెడోలు, రాకెట్ లాంచర్లు, సముద్ర గస్తీ హెలికాప్టర్లతో కూడిన ఈ నౌకలు సముద్ర గర్భంలో దాగి ఉన్న శత్రు జలాంతర్గాములను గుర్తించి నిర్వీర్యం చేయగలవు. ఇలాంటి నౌకలు తీర ప్రాంత భద్రతతో పాటు విమాన వాహక నౌకలకు రక్షణ కల్పించడంలో కూడా కీలకంగా వ్యవహరిస్తాయి.
విక్రాంత్తో కొత్త ఆత్మవిశ్వాసం.. INS Vikrant: Symbol of Self-Reliance
భారత్ నిర్మించిన తొలి స్వదేశీ విమాన వాహక నౌక (Indian Navy Checks China’s )ఐఎన్ఎస్ విక్రాంత్ భారత నౌకాదళ సామర్థ్యాన్ని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది. వేలాది దేశీయ పరిశ్రమల భాగస్వామ్యంతో నిర్మించిన ఈ యుద్ధ నౌక దేశ రక్షణ రంగంలో స్వావలంబనకు ప్రతీకగా నిలిచింది. విక్రాంత్ సేవల్లోకి రావడంతో రెండు విమాన వాహక నౌకలు కలిగిన కొద్ది దేశాల జాబితాలో భారత్ చేరింది.
రక్షణ పరిశ్రమలకు కొత్త అవకాశాలు.. Boost to Defence Manufacturing
స్వదేశీ యుద్ధ నౌకల నిర్మాణం వల్ల రక్షణ రంగంలో (Indian Navy Checks China’s )దేశీయ పరిశ్రమలకు భారీ అవకాశాలు ఏర్పడ్డాయి. చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలు, స్టార్టప్లు, ప్రైవేటు సంస్థలు కూడా రక్షణ పరికరాల తయారీలో భాగస్వాములవుతున్నాయి. రాడార్లు, కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు, సెన్సార్లు, క్షిపణి ప్రయోగ వ్యవస్థలు, ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు వంటి అనేక కీలక భాగాలు ఇప్పుడు దేశీయంగా తయారవుతున్నాయి. దీంతో విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గడమే కాకుండా వేలాది మందికి ఉపాధి అవకాశాలు కూడా లభిస్తున్నాయి.
2035 లక్ష్యం.. Vision 2035
భారత నౌకాదళాన్ని ప్రపంచంలోని అగ్రశ్రేణి సముద్ర దళాల్లో(Indian Navy Checks China’s ) ఒకటిగా తీర్చిదిద్దాలన్న లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం ముందుకు సాగుతోంది. 2035 నాటికి సుమారు 200 యుద్ధ నౌకలు, జలాంతర్గాములు, సహాయక నౌకలతో శక్తివంతమైన నౌకాదళాన్ని నిర్మించాలన్న ప్రణాళిక అమల్లో ఉంది. 2047 నాటికి పూర్తిస్థాయి స్వదేశీ రక్షణ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని సాధించడం కూడా లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అత్యాధునిక కృత్రిమ మేధ, డ్రోన్లు, మానవరహిత సముద్ర వాహనాలు, ఉపగ్రహ ఆధారిత నిఘా వ్యవస్థలను కూడా నౌకాదళంలో విస్తృతంగా వినియోగించేందుకు చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి.
సముద్ర శక్తిగా భారత్.. India’s Rising Maritime Power
హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో భారత్ వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం(Indian Navy Checks China’s ) రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. ‘సాగర్’ (Security and Growth for All in the Region) సిద్ధాంతం ఆధారంగా భారత్ అనేక దేశాలతో సముద్ర భద్రత, సంయుక్త విన్యాసాలు, మానవతా సహాయ కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తోంది. ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో సహాయక చర్యల్లోనూ భారత నౌకాదళం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. దీంతో భారత్ ప్రాంతీయ భద్రతలో విశ్వసనీయ భాగస్వామిగా గుర్తింపు పొందుతోంది. మొత్తంగా ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులు వేగంగా మారుతున్న ఈ కాలంలో సముద్ర భద్రతకు మరింత ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. చైనా విస్తరణవాదం, పెరుగుతున్న సముద్ర పోటీ, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గాల భద్రత వంటి సవాళ్లను దృష్టిలో పెట్టుకుని భారత్ తన నౌకాదళాన్ని అత్యాధునికంగా తీర్చిదిద్దుతోంది. స్వదేశీ యుద్ధ నౌకల నిర్మాణం, ఆధునిక ఆయుధ వ్యవస్థలు, స్టెల్త్ సాంకేతికత, జలాంతర్గామి నిరోధక సామర్థ్యాలు, విమాన వాహక నౌకలు, డిజిటల్ నిఘా వ్యవస్థలు భారత సముద్ర రక్షణను కొత్త స్థాయికి తీసుకెళ్తున్నాయి. రాబోయే దశాబ్దంలో ఈ ఆధునీకరణ మరింత వేగం పుంజుకుంటే, భారత నౌకాదళం దేశ సముద్ర సరిహద్దులను కాపాడటమే కాకుండా హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో శాంతి, స్థిరత్వాన్ని కాపాడే కీలక శక్తిగా కూడా అవతరించే అవకాశాలు బలంగా కనిపిస్తున్నాయి.
About the Author
