స్టాక్ మార్కెట్‌లో పెట్టుబడులు పెట్టేవారైనా, రోజువారీ ట్రేడింగ్‌ చేసేవారైనా ఒక విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. మార్కెట్‌లో లాభాలు సంపాదించడం ఎంత ముఖ్యమో.. వచ్చిన లాభాలను కాపాడుకోవడం, నష్టాలను నియంత్రించడం కూడా అంతే ముఖ్యం. షేర్‌ ధర మన అంచనాలకు అనుగుణంగా పెరిగినప్పుడు లాభాలు వస్తాయి. కానీ అదే ధర ఒక్కసారిగా పడిపోతే అప్పటివరకు వచ్చిన లాభాలు తగ్గిపోవచ్చు. కొన్నిసార్లు లాభాల్లో ఉన్న ట్రేడింగ్‌ కూడా నష్టాల్లోకి వెళ్లే ప్రమాదం ఉంటుంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఉపయోగపడే కీలకమైన ట్రేడింగ్‌ పద్ధతే ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌ (Trailing Stop-Loss). మరి ఇది ఎలా పనిచేస్తుంది..? సాధారణ స్టాప్‌లాస్‌కు దీనికి ఉన్న తేడా ఏమిటి..? ఏటీఆర్‌ (ATR)తో దీనిని ఎలా అనుసంధానించవచ్చు..?
స్టాప్‌లాస్‌ అంటే ఏమిటి? What Is a Stop-Loss?
స్టాక్ మార్కెట్‌లో ఒక షేరును కొనుగోలు చేసిన తర్వాత దాని ధర మన అంచనాలకు విరుద్ధంగా పడిపోవచ్చు. అప్పుడు ఎంత నష్టాన్ని భరించగలమో ముందుగానే నిర్ణయించుకుని, ఆ స్థాయికి ధర చేరినప్పుడు షేరును విక్రయించేలా ఏర్పాటు చేసుకునే ఆర్డర్‌ను స్టాప్‌లాస్‌ (Trailing Stop-Loss)అంటారు. ఇది మార్కెట్‌ను నిరంతరం గమనిస్తూ ఉండాల్సిన అవసరాన్ని కొంతవరకు తగ్గిస్తుంది. అయితే స్టాప్‌లాస్‌ ఆర్డర్‌ పెట్టినంత మాత్రాన అనుకున్న ధరకు కచ్చితంగా విక్రయం జరుగుతుందని హామీ ఉండదు. ధర వేగంగా మారినప్పుడు, మార్కెట్‌లో లిక్విడిటీ తగ్గినప్పుడు అమలు ధరలో వ్యత్యాసం రావచ్చు. ఉదాహరణకు, ఒక ట్రేడర్‌ ఒక షేరును రూ.500కు కొనుగోలు చేశారనుకుందాం. గరిష్ఠంగా రూ.10 నష్టాన్ని మాత్రమే భరించాలని నిర్ణయించుకుంటే రూ.490 వద్ద స్టాప్‌లాస్‌ ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు. షేరు ధర తగ్గుతూ ఆ స్థాయికి చేరితే, ఆర్డర్‌ నిబంధనలను బట్టి విక్రయం జరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఇలా ముందుగానే నష్టాన్ని పరిమితం చేసుకునే ప్రయత్నం చేయవచ్చు.
ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌ ప్రత్యేకత ఏమిటి? How Does a Trailing Stop-Loss Work?
సాధారణ స్టాప్‌లాస్‌లో(Trailing Stop-Loss) ఒక ధరను నిర్ణయిస్తే, దాన్ని మనం మార్చనంతవరకు అదే స్థాయిలో ఉంటుంది. కానీ ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌లో షేరు ధర మనకు అనుకూలంగా కదిలినప్పుడు స్టాప్‌ ధర కూడా ముందుగా నిర్ణయించిన దూరం లేదా శాతం మేరకు మారుతుంది. ధర మనకు వ్యతిరేకంగా తిరిగినప్పుడు మాత్రం ఆ స్టాప్‌ ధర వెనక్కి తగ్గదు. ఈ లక్షణమే ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌కు ప్రధాన బలం. ఉదాహరణకు, ఒక షేరును రూ.500కు కొనుగోలు చేశారని అనుకుందాం. దానికి రూ.10 ట్రైలింగ్‌ దూరాన్ని నిర్ణయిస్తే, ప్రారంభ స్టాప్‌ ధర రూ.490గా ఉంటుంది. షేరు ధర రూ.520కు పెరిగినప్పుడు స్టాప్‌ ధర రూ.510కు చేరుతుంది. ఆ తర్వాత షేరు ధర రూ.530కు పెరిగితే స్టాప్‌ ధర రూ.520కు పెరుగుతుంది. కానీ షేరు ధర రూ.530 నుంచి రూ.525కు పడిపోయినంత మాత్రాన స్టాప్‌ ధర మళ్లీ రూ.515కు తగ్గదు. ధర తిరిగి తగ్గుతూ స్టాప్‌ స్థాయిని తాకితే, ఆర్డర్‌ నిబంధనలను బట్టి విక్రయం జరగవచ్చు. దీంతో షేరు ధర పెరుగుతున్నంతకాలం లాభాలను కొనసాగించే అవకాశం ఉంటుంది. ధర తిరిగి తగ్గినప్పుడు మాత్రం ముందుగా నిర్ణయించిన స్థాయిలో ట్రేడ్‌ నుంచి బయటపడేందుకు వీలవుతుంది. అయితే ఇది లాభాలను తప్పనిసరిగా కాపాడుతుందని చెప్పలేం. ప్రారంభ స్టాప్‌ ధర కొనుగోలు ధర కంటే తక్కువగా ఉంటే, ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌ పనిచేసినా నష్టం రావచ్చు. మార్కెట్‌లో ధర ఒక్కసారిగా కిందకు పడిపోయినప్పుడు నిర్ణయించిన స్థాయి కంటే తక్కువ ధరకు విక్రయం జరిగే ప్రమాదమూ ఉంటుంది.
ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌తో ప్రయోజనాలేంటి? Benefits of Trailing Stop-Loss
ట్రేడింగ్‌లో ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌ (Trailing Stop-Loss)ఉపయోగించడం వల్ల ముఖ్యంగా రెండు ప్రయోజనాలు ఉంటాయి. మొదటిది.. ధర మనకు అనుకూలంగా కదులుతున్నప్పుడు ట్రేడ్‌ను చాలా త్వరగా ముగించకుండా ఉండేందుకు తోడ్పడుతుంది. రెండోది.. ధర వెనక్కి తిరిగినప్పుడు ముందుగా నిర్ణయించిన రిస్క్‌ స్థాయిని పాటించేందుకు సహాయపడుతుంది. ఉదాహరణకు, ఒక షేరు రూ.1,000 నుంచి రూ.1,080 వరకు పెరిగిందనుకుందాం. ట్రేడర్‌ ముందుగానే ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌ ఏర్పాటు చేసుకుని ఉంటే, ధర పెరిగే కొద్దీ స్టాప్‌ స్థాయి కూడా పైకి కదులుతుంది. దీంతో ధర కొంత తగ్గినా వెంటనే విక్రయించకుండా, ట్రెండ్‌ కొనసాగితే మరింత లాభం పొందే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ధర ఎంత పెరిగినా ఆ లాభం మొత్తం మనకు దక్కుతుందని భావించకూడదు. స్టాప్‌ స్థాయి చేరినప్పుడు లభించే వాస్తవ విక్రయ ధరే తుది ఫలితాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. మరో ప్రయోజనం ఏమిటంటే.. భావోద్వేగాలతో నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశాన్ని తగ్గిస్తుంది. లాభం వస్తున్నప్పుడు ఇంకా పెరుగుతుందనే ఆశతో స్టాప్‌లాస్‌ను తొలగించడం, నష్టం వస్తున్నప్పుడు తిరిగి పెరుగుతుందనే నమ్మకంతో విక్రయాన్ని వాయిదా వేయడం వంటి అలవాట్లు ట్రేడింగ్‌లో ప్రమాదకరం. ముందుగానే రూపొందించుకున్న నియమాలను పాటించడం వల్ల క్రమశిక్షణ పెరుగుతుంది.
ఏటీఆర్‌ అంటే ఏమిటి? What Is Average True Range (ATR)?
ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌ను (Trailing Stop-Loss)నిర్ణయించడంలో ఉపయోగపడే సాంకేతిక సూచికల్లో ఏటీఆర్‌ ఒకటి. ఏటీఆర్‌ పూర్తి పేరు Average True Range. ఒక షేరు లేదా సూచీ ధర సాధారణంగా ఎంత మేరకు కదులుతుందో, అంటే దాని ధరలో ఉండే అస్థిరతను అంచనా వేయడానికి దీన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఇది ధర పైకి వెళ్తుందా, కిందకు పడుతుందా అనే దిశను చెప్పదు. ధరలో ఎంత మేర కదలిక ఉంటుందనే విషయాన్ని మాత్రమే తెలియజేస్తుంది. ఏటీఆర్‌ను లెక్కించేటప్పుడు ప్రస్తుత రోజు గరిష్ఠ, కనిష్ఠ ధరల మధ్య వ్యత్యాసంతో పాటు, గత ముగింపు ధరతో పోల్చినప్పుడు ఏర్పడిన ధరల అంతరాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. ఈ విలువల నుంచి ట్రూ రేంజ్‌ (True Range)ను లెక్కించి, నిర్ణీత కాలానికి వాటి సగటును తీసుకుంటారు. సాధారణంగా 14 కాలాల ఏటీఆర్‌ ఎక్కువగా వినియోగంలో ఉంది. అయితే నాలుగు రోజుల ఏటీఆర్‌ వంటి ఇతర కాలాలను కూడా ట్రేడర్‌ తన వ్యూహాన్ని బట్టి ఎంచుకోవచ్చు. ఏటీఆర్‌ విలువ ఎక్కువగా ఉంటే ధరలో కదలికలు ఎక్కువగా ఉన్నాయని, తక్కువగా ఉంటే సాధారణంగా కదలికలు తక్కువగా ఉన్నాయని అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఉదాహరణకు, ఒక షేరు ఏటీఆర్‌ రూ.5గా ఉంటే, ఆ షేరు ధరలో సగటు ట్రూ రేంజ్‌ సుమారు రూ.5 స్థాయిలో ఉందని సూచిస్తుంది. అంతమాత్రాన ప్రతి రోజూ ధర కచ్చితంగా రూ.5 కదులుతుందని అర్థం కాదు.
ఏటీఆర్‌తో స్టాప్‌లాస్‌ ఎలా నిర్ణయించాలి? How to Set an ATR-Based Stop-Loss?
ట్రేడర్లు తమ రిస్క్‌ నిర్వహణ వ్యూహంలో (Trailing Stop-Loss)భాగంగా ఏటీఆర్‌ను ఉపయోగించి స్టాప్‌లాస్‌ దూరాన్ని నిర్ణయించవచ్చు. ఉదాహరణకు, ఒక షేరు ఏటీఆర్‌ రూ.5గా ఉందనుకుందాం. ట్రేడర్‌ 2 ఏటీఆర్‌ల దూరంలో స్టాప్‌లాస్‌ పెట్టాలని నిర్ణయిస్తే, స్టాప్‌ దూరం రూ.10 అవుతుంది. రూ.500 వద్ద కొనుగోలు చేసిన షేరుకు ప్రారంభ స్టాప్‌లాస్‌ను రూ.490 వద్ద నిర్ణయించవచ్చు. ఆ తర్వాత ధర పెరిగే కొద్దీ ఇదే ఏటీఆర్‌ ఆధారిత దూరాన్ని ఉపయోగించి స్టాప్‌ స్థాయిని పైకి మార్చుకోవచ్చు. అయితే ఏటీఆర్‌ ఆధారంగా స్టాప్‌లాస్‌ నిర్ణయించడం వల్ల నష్టం పూర్తిగా నివారించబడుతుందని చెప్పలేం. ఏటీఆర్‌ విలువ కాలక్రమంలో మారవచ్చు. అలాగే ఏటీఆర్‌ ఆధారంగా స్టాప్‌లాస్‌ పెట్టడం, ఆ స్టాప్‌ను ట్రైలింగ్‌ చేయడం రెండూ వేర్వేరు నిర్ణయాలు. ఏటీఆర్‌ స్టాప్‌ దూరాన్ని నిర్ణయించడంలో సహాయపడితే, ట్రైలింగ్‌ విధానం ధర అనుకూలంగా కదిలినప్పుడు ఆ స్టాప్‌ స్థాయిని ఎలా మార్చాలో నిర్ణయిస్తుంది.
ఇంట్రాడే ట్రేడింగ్‌లో ఉపయోగం.. Trailing Stop-Loss in Intraday Trading
ఇంట్రాడే ట్రేడింగ్‌లో(Trailing Stop-Loss) ఒకే రోజులో ధరలు వేగంగా మారుతుంటాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌ ఉపయోగపడవచ్చు. ముఖ్యంగా ధర ఒక నిర్దిష్ట దిశలో బలంగా కదులుతున్నప్పుడు, ప్రతి చిన్న మార్పుకూ ట్రేడ్‌ నుంచి బయటపడకుండా ఉండేందుకు ఇది తోడ్పడుతుంది. సూపర్‌ట్రెండ్‌ (Supertrend) వంటి ఏటీఆర్‌ ఆధారిత సూచికలను కూడా కొంతమంది ట్రేడర్లు ట్రెండ్‌ను అంచనా వేయడానికి, స్టాప్‌ స్థాయులను నిర్ణయించడానికి ఉపయోగిస్తారు. అయితే సూపర్‌ట్రెండ్‌ సూచించే స్థాయి, ట్రేడింగ్‌ ప్లాట్‌ఫామ్‌లోని ఆటోమేటిక్‌ ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌ ఆర్డర్‌ ఒకటే కావు. కొన్ని బ్రోకరేజ్‌ ప్లాట్‌ఫామ్‌లు ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌ వంటి సదుపాయాలను అందిస్తాయి. అన్ని ప్లాట్‌ఫామ్‌లలోనూ ఇవి ఒకే విధంగా ఉండవు. అందువల్ల ఆర్డర్‌ ఎలా పనిచేస్తుంది, అది ఎప్పుడు యాక్టివేట్‌ అవుతుంది, మార్కెట్ ధర వేగంగా మారినప్పుడు ఎలా అమలవుతుంది అనే వివరాలను ముందుగా తెలుసుకోవాలి. సాంకేతిక సూచికలు ఉపయోగిస్తున్నంత మాత్రాన లాభాలు వస్తాయని భావించకుండా, ముందుగా చిన్న పరిమాణంలో పరీక్షించడం లేదా పేపర్‌ ట్రేడింగ్‌ ద్వారా వ్యూహాన్ని పరిశీలించడం మంచిది.
లాభాల కంటే రిస్క్‌ నిర్వహణ ముఖ్యం.. Risk Management Comes First
ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌(Trailing Stop-Loss) అనేది లాభాలను పెంచే హామీ ఇచ్చే పద్ధతి కాదు. లాభాల్లో ఉన్న ట్రేడ్‌ను నిర్వహించడానికి, ధర వెనక్కి తిరిగినప్పుడు ముందుగా నిర్ణయించిన స్థాయిలో బయటపడేందుకు ఉపయోగపడే సాధనం మాత్రమే. స్టాప్‌ దూరం చాలా తక్కువగా ఉంటే సాధారణ ధరల హెచ్చుతగ్గులకే ట్రేడ్‌ ముగిసిపోవచ్చు. మరీ ఎక్కువ దూరం పెడితే నష్టం పెద్దదయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే షేరు ధరలోని అస్థిరత, ట్రేడింగ్‌ సమయం, పెట్టుబడి పరిమాణం, భరించగలిగే నష్టం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. మొత్తానికి, స్టాక్ మార్కెట్‌లో విజయవంతమైన ట్రేడింగ్‌కు సరైన ఎంట్రీ ఎంత ముఖ్యమో.. సరైన ఎగ్జిట్‌ వ్యూహం కూడా అంతే ముఖ్యం. ట్రైలింగ్‌ స్టాప్‌లాస్‌, ఏటీఆర్‌ వంటి సాధనాలను అర్థం చేసుకుని, క్రమశిక్షణతో ఉపయోగిస్తే రిస్క్‌ను నిర్వహించుకోవడంలో తోడ్పడతాయి. అయితే మార్కెట్‌లో నష్టాలకు పూర్తిగా అడ్డుకట్ట వేసే పద్ధతి ఏదీ లేదన్న విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. పెట్టుబడి నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు స్వతంత్రంగా పరిశీలించడం, అవసరమైతే అర్హత కలిగిన ఆర్థిక నిపుణుల సలహా తీసుకోవడం మంచిది.
About the Author
