కేంద్ర ప్రభుత్వం 2020లో తొలిసారిగా పీఎల్ఐ (ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్) పథకాన్ని ప్రారంభించింది. మొదట మొబైల్ ఫోన్లు, ఎలక్ట్రానిక్ భాగాలు, ఔషధ ముడి పదార్థాలు, వైద్య పరికరాల తయారీ రంగాలకు మాత్రమే వర్తింపజేసింది. తరువాత దీనిని విస్తరించి సెమీకండక్టర్లు, ఆటోమొబైల్స్, ఆటో విడిభాగాలు, ఫార్మా, టెలికాం పరికరాలు, ఐటీ ఉత్పత్తులు, ఆహార ప్రాసెసింగ్, వస్త్ర పరిశ్రమ, సౌర పరికరాలు, డ్రోన్ భాగాలు తదితరంగా మొత్తం 14 కీలక రంగాలకు విస్తరించింది. అంటే ఒక కంపెనీ ఉత్పత్తిని పెంచి, మార్కెట్లో అమ్మకాలను కూడా అధికం చేస్తే ప్రభుత్వం ఆ కంపెనీకి నిర్దిష్ట శాతం ఆర్థిక ప్రోత్సాహకం అందిస్తుంది. కేవలం ఉత్పత్తి చేయడమే కాదు… తయారు చేసిన వస్తువులు విక్రయించబడితేనే ఈ ప్రోత్సాహకం లభిస్తుంది. ఉదాహరణకు ఒక సంస్థ ఒక ఏడాది రూ.100 కోట్ల అమ్మకాలు సాధించి, మరుసటి ఏడాది వాటిని రూ.140 కోట్లకు పెంచితే అదనంగా వచ్చిన రూ.40 కోట్ల అమ్మకాలపై ప్రభుత్వం 4 నుంచి 6 శాతం వరకు ప్రోత్సాహకం ( PLI 2.0) అందిస్తుంది. దీనివల్ల పరిశ్రమలు మరింత ఉత్పత్తి పెంచేందుకు, విక్రయాలను విస్తరించేందుకు ఆసక్తి చూపుతాయి.
స్వయం సమృద్ధే లక్ష్యం.. Self-Reliance at the Core
‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్’, ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’, ‘వికసిత్ భారత్–2047’… పేర్లు వేర్వేరైనా వీటి వెనుక ఉన్న ప్రధాన లక్ష్యం మాత్రం ఒక్కటే. విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడే పరిస్థితిని క్రమంగా తగ్గించి, దేశీయ ఉత్పత్తి రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం. భారత్ను ప్రపంచ తయారీ కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దడం. ఇందుకోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక పథకం (Production Linked Incentive–PLI)ను మరింత విస్తరించేందుకు అడుగులు వేస్తోంది. ఇప్పటికే అమలులో ఉన్న పీఎల్ఐ పథకానికి కొనసాగింపుగా ఇప్పుడు పీఎల్ఐ 2.0కు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం తెలుపుతూ రూ.1.89 లక్షల కోట్ల భారీ ప్యాకేజీ ప్రకటించింది. ఇందులో సెమీకండక్టర్ రంగానికి రూ.1.27 లక్షల కోట్లు, మొబైల్ తయారీ రంగానికి రూ.62,500 కోట్లు కేటాయించడం విశేషం.
దిగుమతుల భారం తగ్గించడమే ధ్యేయం.. Reducing Import Dependence
దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ బలోపేతానికి విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడడాన్ని ( PLI 2.0)తగ్గించాల్సిందేనని నిపుణులు చాలాకాలంగా సూచిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా సెమీకండక్టర్లు, ఎలక్ట్రానిక్ ఉత్పత్తులు, మొబైల్ ఫోన్లు వంటి కీలక వస్తువుల కోసం విదేశాలపై అధికంగా ఆధారపడటం వల్ల విదేశీ మారక నిల్వలపై భారం పెరుగుతోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా వ్యవస్థల్లో అంతరాయాలు ఏర్పడినప్పుడల్లా దేశీయ పరిశ్రమలపై కూడా ప్రభావం పడుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో అవసరమైన కీలక ఉత్పత్తులను దేశంలోనే తయారు చేయాలన్న లక్ష్యంతో కేంద్రం పీఎల్ఐ పథకాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తోంది.
పీఎల్ఐ 2.0కు భారీ నిధులు.. Massive Push for Manufacturing
కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదించిన కొత్త ప్యాకేజీలో అత్యధిక ప్రాధాన్యం సెమీకండక్టర్ ( PLI 2.0)రంగానికే లభించింది. భారత సెమీకండక్టర్ మిషన్ రెండో దశ (Semicon 2.0) కోసం రూ.1.27 లక్షల కోట్లు కేటాయించింది. మరోవైపు దేశీయంగా మొబైల్ ఫోన్ల తయారీని మరింత విస్తరించేందుకు రూ.62,500 కోట్ల ప్రోత్సాహకాలు ప్రకటించింది. ఈ రెండు పథకాల ద్వారా లక్షల కోట్ల రూపాయల పెట్టుబడులను ఆకర్షించి, ప్రపంచ సరఫరా వ్యవస్థలో భారత్ కీలక పాత్ర పోషించేలా చేయడమే ప్రభుత్వ లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది.
సెమీకండక్టర్లపై ఎందుకింత దృష్టి? Why Semiconductors Matter?
మనిషికి మెదడు ఎంత ముఖ్యమో… ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలకు చిప్లు ( PLI 2.0)అంతే కీలకం. స్మార్ట్ఫోన్లు, కంప్యూటర్లు, ల్యాప్టాప్లు, టెలివిజన్లు, వైద్య పరికరాలు, కార్లు, రక్షణ రంగ పరికరాలు… దాదాపు ప్రతి ఆధునిక సాంకేతిక ఉత్పత్తిలో సెమీకండక్టర్లు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అయితే భారత్ ఇప్పటికీ చిప్ల అవసరాల కోసం విదేశాలపైనే అధికంగా ఆధారపడుతోంది. ముఖ్యంగా చైనా, తైవాన్, సింగపూర్, హాంకాంగ్, వియత్నాం, జపాన్, అమెరికా వంటి దేశాల నుంచి భారీగా దిగుమతులు జరుగుతున్నాయి. ఇందులో చైనా, తైవాన్, సింగపూర్ నుంచే సగానికి పైగా దిగుమతులు వస్తున్నాయి.
పెరుగుతున్న దిగుమతులు… Rising Import Bill
సెమీకండక్టర్ల దిగుమతులపై ( PLI 2.0)భారత్ ఖర్చు వేగంగా పెరుగుతోంది. 2022–23 ఆర్థిక సంవత్సరంలో చిప్ల దిగుమతుల కోసం సుమారు రూ.91,700 కోట్ల వ్యయం చేయగా, 2024–25 నాటికి అది రూ.2.91 లక్షల కోట్లకు పెరిగింది. ఈ గణాంకాలే దేశం విదేశీ చిప్లపై ఎంతగా ఆధారపడుతోందో స్పష్టం చేస్తున్నాయి. అందుకే దేశంలోనే చిప్ తయారీని విస్తరించడం అత్యవసరమని కేంద్రం భావిస్తోంది.
సెమికాన్ 2.0తో కొత్త లక్ష్యాలు.. Semicon 2.0 Vision
సెమికాన్ 2.0 కింద ( PLI 2.0)కేవలం చిప్ తయారీ మాత్రమే కాకుండా మొత్తం సెమీకండక్టర్ ఎకోసిస్టమ్ను అభివృద్ధి చేయాలని కేంద్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. చిప్ డిజైన్, ముడి పదార్థాల తయారీ, ఫాబ్రికేషన్ ప్లాంట్లు, ఆధునిక ప్యాకేజింగ్, టెస్టింగ్, పరిశోధన, నైపుణ్యాభివృద్ధి వంటి ఆరు కీలక విభాగాలపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టనుంది. ఈ పథకం ద్వారా రూ.4 లక్షల కోట్లకు పైగా పెట్టుబడులు ఆకర్షించి, రూ.2 లక్షల కోట్ల విలువైన చిప్ల ఉత్పత్తి లక్ష్యంగా ప్రభుత్వం ముందుకెళ్తోంది. భవిష్యత్తులో భారత్ స్వదేశీ అవసరాలు తీర్చడమే కాకుండా భారీ ఎత్తున చిప్లను విదేశాలకు ఎగుమతి చేసే స్థాయికి చేరుకుంటుందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
విక్రం-32తో తొలి అడుగు.. First Indigenous Chip
సెమీకండక్టర్ రంగంలో భారత్ ఇప్పటికే తొలి విజయాలను( PLI 2.0) నమోదు చేసింది. 2021లో ప్రారంభించిన ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ కింద దాదాపు రూ.76 వేల కోట్ల ప్రోత్సాహకాలు ప్రకటించింది. అలాగే 12 ప్రాజెక్టులకు రూ.1.64 లక్షల కోట్ల పెట్టుబడులను ఆహ్వానించింది. ఈ క్రమంలో పూర్తిగా స్వదేశీ సాంకేతికతతో అభివృద్ధి చేసిన ‘విక్రం–32’ చిప్ దేశ సామర్థ్యానికి నిదర్శనంగా నిలిచింది. భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థకు చెందిన సెమీకండక్టర్ ల్యాబొరేటరీ దీనిని రూపొందించడం విశేషం.
మొబైల్ తయారీలో విప్లవాత్మక మార్పులు… Mobile Manufacturing Boom
పీఎల్ఐ పథకం ( PLI 2.0)అత్యధిక లాభం పొందిన రంగాల్లో మొబైల్ తయారీ ఒకటి. ఒకప్పుడు దేశంలో అమ్ముడయ్యే ఫోన్లలో అత్యధిక భాగం దిగుమతులే ఉండేవి. ప్రస్తుతం పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోయింది. ప్రపంచ దిగ్గజ కంపెనీలతో పాటు భారతీయ సంస్థలు కూడా దేశంలోనే ఉత్పత్తి కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేశాయి. 2019–20లో దేశీయంగా తయారైన మొబైల్ ఫోన్ల విలువ రూ.2.14 లక్షల కోట్లు కాగా, 2024–25 నాటికి అది రూ.5.5 లక్షల కోట్లకు పెరిగింది. ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 300 మొబైల్ తయారీ యూనిట్లు పనిచేస్తుండగా, భారత్ ప్రపంచ దేశాలకు మొబైల్ ఫోన్లను ఎగుమతి చేసే ప్రధాన కేంద్రంగా ఎదిగింది. ముఖ్యంగా గత ఏడాది ఎగుమతి చేసిన ఫోన్లలో ఆపిల్ పరికరాలే అధికంగా ఉండటం విశేషం.
రెండో విడతలో మరింత ప్రోత్సాహం.. Next Phase of Growth
పీఎల్ఐ 2.0 కింద ( PLI 2.0)మొబైల్ తయారీ రంగానికి 2030–31 వరకు ప్రోత్సాహకాలు కొనసాగనున్నాయి. అర్హత పొందిన మొబైల్ ఫోన్ అమ్మకాలపై 2.25 నుంచి 5 శాతం వరకు ప్రోత్సాహకాలు అందించనున్నారు. దీని ద్వారా రూ.39 లక్షల కోట్ల విలువైన ఉత్పత్తి, రూ.15 లక్షల కోట్ల ఎగుమతులు సాధించాలని కేంద్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ రంగంలోనే దాదాపు 60 వేల కొత్త ఉద్యోగాలు లభిస్తాయని అంచనా వేస్తున్నారు.
ఉపాధి, పెట్టుబడులకు ఊతం.. Boost to Jobs and Investments
పీఎల్ఐ పథకం ( PLI 2.0)అమలుతో దేశీయ, విదేశీ కంపెనీలు భారత్లో పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు ముందుకొచ్చాయి. ఉత్పత్తి పెరగడంతో పాటు అనుబంధ పరిశ్రమలు కూడా అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి. ముడి పదార్థాల సరఫరా నుంచి పరిశోధన, డిజైన్, లాజిస్టిక్స్ వరకు అనేక రంగాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు విస్తరిస్తున్నాయి. తయారీ రంగం బలోపేతం కావడంతో విదేశీ మారకద్రవ్యం ఆదా కావడమే కాకుండా ఎగుమతుల ద్వారా అదనపు ఆదాయం సమకూరుతోంది.
వికసిత్ భారత్ వైపు అడుగులు.. Towards Viksit Bharat 2047
ప్రపంచవ్యాప్తంగా( PLI 2.0) మారుతున్న భౌగోళిక, ఆర్థిక పరిస్థితులు ప్రతి దేశాన్నీ స్వయం సమృద్ధి వైపు అడుగులు వేయిస్తున్నాయి. సరఫరా వ్యవస్థల్లో అంతరాయాలు, అంతర్జాతీయ ఉద్రిక్తతలు, దిగుమతి వ్యయాలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో కీలక రంగాల్లో స్వదేశీ ఉత్పత్తిని పెంచడం అత్యవసరంగా మారింది. ఈ నేపథ్యంలో పీఎల్ఐ 2.0 ద్వారా సెమీకండక్టర్లు, మొబైల్ తయారీ వంటి వ్యూహాత్మక రంగాలకు భారీ ప్రోత్సాహకాలు ప్రకటించడం భారత తయారీ రంగానికి కొత్త ఊపు ఇవ్వనుంది. విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశం నుంచి ప్రపంచానికి సాంకేతిక ఉత్పత్తులు ఎగుమతి చేసే దేశంగా భారత్ను తీర్చిదిద్దాలన్న లక్ష్యంతో కేంద్రం ముందుకు సాగుతోంది. సెమీకండక్టర్ నుంచి స్మార్ట్ఫోన్ వరకు… డిజైన్ నుంచి తయారీ వరకు… పరిశోధన నుంచి ప్రపంచ మార్కెట్ వరకు పూర్తి విలువ శృంఖలలో భారత్ తన ముద్ర వేయాలన్న సంకల్పానికి పీఎల్ఐ 2.0 మరో కీలక మైలురాయిగా నిలవనుందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
About the Author
