ఆర్థిక ప్రణాళికలో చాలా మంది పెట్టుబడులు పెట్టడంపై శ్రద్ధ చూపుతారు. బ్యాంక్ ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్లు, షేర్లు, డీమ్యాట్ ఖాతాలు, జీవిత బీమా పాలసీలు, పీఎఫ్, ఎన్పీఎస్ వంటి పెట్టుబడుల్లో లక్షల రూపాయలు కూడబెడుతుంటారు. అయితే, పెట్టుబడులు పెట్టిన తర్వాత వాటికి నామినీని నమోదు చేయడం, అవసరమైతే ఆ వివరాలను ఎప్పటికప్పుడు నవీకరించడం విషయంలో చాలామంది నిర్లక్ష్యం చేస్తుంటారు. ఈ చిన్న పొరపాటు కుటుంబ సభ్యులకు భవిష్యత్తులో పెద్ద చట్టపరమైన, ఆర్థిక సమస్యలను తెచ్చిపెట్టే ప్రమాదం ఉంది. ప్రత్యేకించి, పెట్టుబడిదారుడి కంటే ముందే నామినీ మరణిస్తే (What If Your Nominee Dies First) పరిస్థితి ఎలా ఉంటుంది? ఆ డబ్బుపై హక్కు ఎవరికుంటుంది? మరణించిన నామినీ కుటుంబ సభ్యులకు ఆ మొత్తంపై హక్కు వస్తుందా? కొత్త నామినీని నమోదు చేయకపోతే ఏమవుతుంది? ఇలాంటి సందేహాలు చాలా మందికి ఉంటాయి. భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు (RBI), మార్కెట్ నియంత్రణ సంస్థ సెబీ (SEBI) నిబంధనల ప్రకారం ఈ అంశాలపై ప్రతి పెట్టుబడిదారుడు అవగాహన కలిగి ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది.
నామినీ అంటే యజమాని కాదు.. Nominee Is Not the Legal Owner
చాలామంది ఒక పెద్ద అపోహలో ఉంటారు. నామినీగా పేరు (What If Your Nominee Dies First)నమోదు చేస్తే ఆ వ్యక్తే ఆ ఆస్తికి పూర్తి యజమాని అవుతారని భావిస్తుంటారు. కానీ చట్టపరంగా అది సరైన అభిప్రాయం కాదు. నామినీ అనేది కేవలం ఒక ట్రస్టీ లేదా కస్టోడియన్ మాత్రమే. అంటే, పెట్టుబడిదారుడు మరణించిన తర్వాత సంబంధిత బ్యాంకు, మ్యూచువల్ ఫండ్, బీమా సంస్థ లేదా ఇతర ఆర్థిక సంస్థ నుంచి డబ్బును స్వీకరించే బాధ్యత నామినీది. అనంతరం ఆ డబ్బును పెట్టుబడిదారుడు రాసిన విల్లు ప్రకారం లేదా వర్తించే వారసత్వ చట్టాల ప్రకారం అసలైన చట్టబద్ధ వారసులకు అందించాల్సి ఉంటుంది. అంటే, నామినీ పేరు నమోదు చేశారనే కారణంతో అతనికి ఆ ఆస్తిపై శాశ్వత యాజమాన్య హక్కు ఏర్పడదు.
నామినీ ముందే మరణిస్తే ఏమవుతుంది? What Happens If the Nominee Dies First?
పెట్టుబడిదారుడు జీవించి(What If Your Nominee Dies First) ఉండగానే నామినీ మరణిస్తే, ఆ నామినేషన్ స్వయంచాలకంగా చెల్లుబాటు కాకుండా పోతుంది. అంటే, ఆ నామినీ పేరు ఇకపై సంబంధిత ఖాతాలో చెల్లుబాటు అయ్యే నామినేషన్గా పరిగణించబడదు. ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే… మరణించిన నామినీ భార్య, భర్త, పిల్లలు లేదా ఇతర కుటుంబ సభ్యులకు ఆ పెట్టుబడిపై ఎలాంటి స్వయంచాలక హక్కు ఉండదు. ఎందుకంటే నామినేషన్ అనేది వ్యక్తిగత హక్కు మాత్రమే. అది వారసత్వంగా మరొకరికి బదిలీ కాదు. ఒకవేళ పెట్టుబడిదారుడు ఈ విషయాన్ని గమనించకుండా కొత్త నామినీని నమోదు చేయకుండానే మరణిస్తే, ఆ ఖాతా నామినేషన్ లేని ఖాతాగా పరిగణించబడుతుంది.
నామినేషన్ లేకుంటే ఎందుకు సమస్య? Why an Account Without Nomination Becomes Complicated?
నామినేషన్ లేని ఖాతాలో (What If Your Nominee Dies First)డబ్బు పొందడం సాధ్యమే కానీ, ప్రక్రియ చాలా క్లిష్టంగా మారుతుంది. పెట్టుబడిదారుడు మరణించిన తర్వాత ఆయన కుటుంబ సభ్యులు లేదా చట్టబద్ధ వారసులు వెంటనే ఆ డబ్బును పొందలేరు. బ్యాంకులు, మ్యూచువల్ ఫండ్ సంస్థలు, బీమా కంపెనీలు చట్టపరమైన ధ్రువీకరణ పత్రాలను తప్పనిసరిగా కోరతాయి. దీంతో సాధారణంగా వారసులు కోర్టు ద్వారా సక్సెషన్ సర్టిఫికేట్ లేదా ప్రొబేట్ చేసిన విల్లు సమర్పించాల్సి వస్తుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో లీగల్ హెయిర్ సర్టిఫికేట్, ఇతర వారసుల నుంచి నో అబ్జెక్షన్ సర్టిఫికేట్ (NOC), ఇండెమ్నిటీ బాండ్, అఫిడవిట్లు వంటి పత్రాలు కూడా అవసరం అవుతాయి. ఈ మొత్తం ప్రక్రియ పూర్తవడానికి కొన్ని నెలలు మాత్రమే కాదు, కొన్నిసార్లు సంవత్సరాల సమయం కూడా పట్టే అవకాశం ఉంది.
కుటుంబ సభ్యులకు పెరిగే ఇబ్బందులు.. The Burden on Legal Heirs
నామినేషన్ లేకపోతే (What If Your Nominee Dies First)కుటుంబ సభ్యులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనే పరిస్థితి వస్తుంది. ఒకవైపు కుటుంబ పెద్దను కోల్పోయిన బాధ, మరోవైపు బ్యాంకులు, కోర్టులు, న్యాయవాదుల చుట్టూ తిరగాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. అత్యవసరంగా డబ్బు అవసరమైన సమయంలో కూడా ఆ మొత్తాన్ని వెంటనే పొందడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో వారసుల మధ్య అభిప్రాయ భేదాలు ఏర్పడితే వివాదాలు కోర్టుల వరకు వెళ్లే అవకాశమూ ఉంటుంది. అందుకే నామినేషన్ను కేవలం ఒక ఫార్మాలిటీగా కాకుండా కుటుంబ భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన కీలక బాధ్యతగా నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.
వెంటనే చేయాల్సిన ముఖ్యమైన పని.. Update Nomination Without Delay
మీరు నమోదు చేసిన నామినీ(What If Your Nominee Dies First) మరణించిన విషయం తెలిసిన వెంటనే సంబంధిత బ్యాంకు, మ్యూచువల్ ఫండ్ సంస్థ, డీమ్యాట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్ లేదా బీమా కంపెనీని సంప్రదించి కొత్త నామినీ పేరును నమోదు చేయాలి. ఇది సాధారణ ప్రక్రియ మాత్రమే. ప్రస్తుతం చాలా బ్యాంకులు, ఫండ్ హౌస్లు ఆన్లైన్లోనే నామినేషన్ మార్పుకు అవకాశం కల్పిస్తున్నాయి. అవసరమైన ఫారమ్ సమర్పించి, గుర్తింపు పత్రాలు ఇవ్వడం ద్వారా సులభంగా కొత్త నామినీని చేర్చుకోవచ్చు. ఈ చిన్న చర్య భవిష్యత్తులో కుటుంబ సభ్యులను ఎన్నో ఇబ్బందుల నుంచి కాపాడుతుంది.
ఒక్కరే కాదు… ఒకరికంటే ఎక్కువ మందిని నామినీలుగా పెట్టొచ్చు.. Multiple Nominees Offer Better Protection
ప్రస్తుతం సెబీ, ఆర్బీఐ నిబంధనల ప్రకారం (What If Your Nominee Dies First)చాలా ఆర్థిక ఉత్పత్తుల్లో ఒకరి కంటే ఎక్కువ మందిని నామినీలుగా నమోదు చేసే అవకాశం ఉంది. ఉదాహరణకు భార్య, ఇద్దరు పిల్లలను నామినీలుగా నమోదు చేసి, వారికి ఎంత శాతం వాటా ఇవ్వాలో ముందుగానే నిర్ణయించవచ్చు. ఒక నామినీ అందుబాటులో లేకపోయినా లేదా మరణించినా మిగిలిన నామినీల ద్వారా క్లెయిమ్ ప్రక్రియ సులభంగా కొనసాగుతుంది. పెద్ద మొత్తంలో పెట్టుబడులు ఉన్నవారు ఈ అవకాశాన్ని తప్పనిసరిగా వినియోగించుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
నామినేషన్ ఉన్నా… విల్లు కూడా అవసరమే.. Nomination and Will Serve Different Purposes
చాలామంది నామినేషన్ (What If Your Nominee Dies First)నమోదు చేస్తే విల్లు అవసరం లేదని భావిస్తారు. కానీ అది సరైన అభిప్రాయం కాదు. నామినేషన్ కేవలం డబ్బును స్వీకరించే ప్రక్రియను సులభతరం చేస్తుంది. కానీ ఆ ఆస్తిని ఎవరికెంత ఇవ్వాలనే విషయాన్ని తుది నిర్ణయించేది విల్లు లేదా వర్తించే వారసత్వ చట్టాలే. అందుకే ఆర్థిక నిపుణులు ప్రతి పెట్టుబడిదారుడు స్పష్టమైన విల్లు సిద్ధం చేసి, సాధ్యమైనంత వరకు దాన్ని రిజిస్టర్ చేయించుకోవాలని సూచిస్తున్నారు. దీని వల్ల భవిష్యత్తులో కుటుంబ సభ్యుల మధ్య చట్టపరమైన వివాదాలు తలెత్తే అవకాశాలు గణనీయంగా తగ్గుతాయి.
ఏటా ఒకసారి నామినేషన్ను సమీక్షించండి.. Review Your Nomination Every Year
జీవితంలో పరిస్థితులు (What If Your Nominee Dies First)మారుతూ ఉంటాయి. వివాహం, పిల్లల జననం, విడాకులు, కుటుంబ సభ్యుల మరణం వంటి సంఘటనల తర్వాత నామినేషన్ వివరాలు కూడా మారాల్సి రావచ్చు. అందుకే కనీసం ఏడాదికి ఒకసారి అయినా బ్యాంకు ఖాతాలు, ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్లు, డీమ్యాట్ ఖాతాలు, జీవిత బీమా పాలసీలు, పీఎఫ్, ఎన్పీఎస్ వంటి అన్ని పెట్టుబడుల్లో నామినేషన్ వివరాలను ఒకసారి పరిశీలించుకోవడం మంచిది. ఎక్కడైనా పాత వివరాలు ఉంటే వెంటనే సరిచేయడం ద్వారా భవిష్యత్తులో ఎలాంటి ఇబ్బందులు లేకుండా చూసుకోవచ్చు.
ఆర్థిక ప్రణాళికలో నామినేషన్కు ప్రత్యేక స్థానం.. Nomination Is an Essential Part of Financial Planning
చాలామంది (What If Your Nominee Dies First)ఆర్థిక ప్రణాళిక అంటే పెట్టుబడులు పెట్టడం, బీమా తీసుకోవడం, పన్ను ఆదా చేయడమే అనుకుంటారు. కానీ వాటితో పాటు నామినేషన్ను సకాలంలో నమోదు చేయడం, అవసరమైనప్పుడు నవీకరించడం కూడా అంతే ముఖ్యమైన అంశం. పెట్టుబడిదారుడు జీవితాంతం కష్టపడి కూడబెట్టిన సంపద, ఆయన కోరుకున్న వ్యక్తుల చేతికే చేరాలంటే నామినేషన్, విల్లు రెండూ సరైన విధంగా ఉండాలి. చిన్న నిర్లక్ష్యం వల్ల కుటుంబ సభ్యులు కోర్టుల చుట్టూ తిరగాల్సిన పరిస్థితి రాకూడదంటే, ప్రతి పెట్టుబడిదారుడు తన అన్ని ఆర్థిక ఖాతాల్లో నామినేషన్ వివరాలను ఇప్పుడే ఒకసారి పరిశీలించుకోవడం అత్యంత అవసరం. అదే నిజమైన ఆర్థిక ప్రణాళికకు తొలి అడుగు.
About the Author
