ఆన్లైన్ కొనుగోళ్లలో వినియోగదారులకు మరింత రక్షణ కల్పించే దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఈ-కామర్స్ ( E-commerce) సంస్థల వ్యాపార విధానాల్లో పారదర్శకత పెంచడంతో పాటు వినియోగదారులను తప్పుదారి పట్టించే చర్యలకు అడ్డుకట్ట వేసేందుకు నిబంధనలను కఠినతరం చేసింది. ఇందుకోసం 2020 నాటి వినియోగదారుల రక్షణ (ఈ-కామర్స్) నిబంధనలను ‘వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం (ఈ-కామర్స్) సవరణ నిబంధనలు, 2026’ పేరుతో సవరించింది. కొత్త నిబంధనలు 2027 జనవరి 1 నుంచి అమల్లోకి రానున్నాయి. కేంద్ర వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖ (డీసీఏ) తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. ధరల నిర్ణయం, డిస్కౌంట్ల ప్రకటన, స్పాన్సర్డ్ ఉత్పత్తుల జాబితా, సెర్చ్ ఫలితాలు, వినియోగదారుల ఫిర్యాదుల పరిష్కారం వంటి అంశాల్లో ఈ-కామర్స్ సంస్థలు మరింత జవాబుదారీతనంతో వ్యవహరించాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ‘డార్క్ ప్యాటర్న్స్’ పేరుతో వినియోగదారుల నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసే విధానాలపై నియంత్రణకు సవరణల్లో ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. సులభతర వ్యాపారాన్ని ప్రోత్సహిస్తూనే దేశంలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనంతో కూడిన వినియోగదారుల ఆధారిత ఈ-కామర్స్ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడమే లక్ష్యంగా ఈ మార్పులు తీసుకొచ్చినట్లు డీసీఏ పేర్కొంది.
డిస్కౌంట్ ధరపై స్పష్టత.. Clarity on Discount Pricing
ఆన్లైన్ షాపింగ్లో ( E-commerce) భారీ డిస్కౌంట్ల పేరుతో వినియోగదారులను ఆకర్షించే విధానాలకు కొత్త నిబంధనలు అడ్డుకట్ట వేయనున్నాయి. ఒక ఉత్పత్తిపై డిస్కౌంట్ ప్రకటించినప్పుడు.. ఆ తగ్గింపు ప్రకటించడానికి ముందు నెల రోజుల వ్యవధిలో ఉన్న అత్యల్ప ధరను ఈ-కామర్స్ సంస్థలు వెల్లడించాల్సి ఉంటుంది. దీంతో వాస్తవంగా ఎంత మేర ధర తగ్గించారో వినియోగదారులు తెలుసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. తక్కువ ధరకు విక్రయిస్తున్నట్లు ప్రచారం చేస్తూ, ముందుగా ధర పెంచి ఆ తర్వాత భారీ డిస్కౌంట్ ప్రకటించే విధానాలపై కూడా ఇది ప్రభావం చూపనుంది. ఉత్పత్తి ధర, తగ్గింపు ధర మధ్య ఉన్న వాస్తవ వ్యత్యాసాన్ని వినియోగదారులు అంచనా వేసేందుకు ఈ నిబంధన ఉపయోగపడనుంది.
సెర్చ్ ఫలితాల తారుమారుకు అడ్డుకట్ట.. Fairness in Search Results
ఈ-కామర్స్ ( E-commerce)వెబ్సైట్లు, యాప్లలో వినియోగదారులు వెతికిన ఉత్పత్తుల ఫలితాలను తారుమారు చేయడంపై కూడా ప్రభుత్వం స్పష్టమైన నిషేధం విధించింది. వినియోగదారులను తప్పుదారి పట్టించేలా సెర్చ్ ఫలితాలను మార్చడం ఇకపై అనుమతించబడదు. సాధారణంగా ఒక ఉత్పత్తి కోసం వెతికినప్పుడు ఏ వస్తువులు ముందుగా కనిపించాలి, ఏవి తర్వాత కనిపించాలి అనే అంశం వినియోగదారుల కొనుగోలు నిర్ణయంపై ప్రభావం చూపుతుంది. అందువల్ల సెర్చ్ ఫలితాల్లో పారదర్శకత ఉండేలా నిబంధనలు రూపొందించారు. వినియోగదారులు వెతికిన సమాచారాన్ని వాణిజ్య ప్రయోజనాల కోసం ఇష్టానుసారంగా మార్చకుండా సంస్థలపై బాధ్యతను ఉంచారు.
స్పాన్సర్డ్ లిస్టింగ్స్ గుర్తించేలా… Transparency in Sponsored Listings
ఈ-కామర్స్ ( E-commerce)ప్లాట్ఫారమ్లలో కొన్ని ఉత్పత్తులు చెల్లింపు ఆధారంగా ప్రత్యేకంగా ప్రదర్శించబడుతుంటాయి. ఇలాంటి స్పాన్సర్డ్ లిస్టింగ్స్ను వినియోగదారులు సులభంగా గుర్తించేలా సంస్థలు స్పష్టమైన సమాచారం అందించాల్సి ఉంటుంది. ఏ ఉత్పత్తి సహజమైన సెర్చ్ ఫలితంగా కనిపిస్తోంది, ఏది చెల్లింపు ఆధారంగా ముందుకు తీసుకువచ్చారు అనే విషయంలో వినియోగదారులకు అయోమయం లేకుండా వివరాలు వెల్లడించాల్సి ఉంటుంది. దీని ద్వారా ఉత్పత్తిని కొనుగోలు చేయాలా వద్దా అనే నిర్ణయాన్ని స్వతంత్రంగా తీసుకునే అవకాశం పెరుగుతుంది.
డార్క్ ప్యాటర్న్స్పై నిఘా.. Crackdown on Dark Patterns
వినియోగదారులు ( E-commerce)తమకు తెలియకుండానే ఒక నిర్ణయం తీసుకునేలా వెబ్సైట్ లేదా యాప్ రూపకల్పన చేయడాన్ని సాధారణంగా ‘డార్క్ ప్యాటర్న్స్’గా వ్యవహరిస్తారు. ఇలాంటి విధానాలపై ఇప్పటికే ఉన్న ‘గైడ్లైన్స్ ఫర్ ప్రివెన్షన్ అండ్ రెగ్యులేషన్ ఆఫ్ డార్క్ ప్యాటర్న్స్, 2023’ నిబంధనలను ఈ-కామర్స్ సంస్థలు పాటిస్తున్నాయా లేదా అన్నది కీలకంగా మారనుంది. ప్రతి ఈ-కామర్స్ సంస్థ ఏడాదికి ఒకసారి తాము ఈ నిబంధనలను పాటిస్తున్నామని పేర్కొంటూ సెల్ఫ్ ఆడిట్ సర్టిఫికెట్ను డీసీఏకు సమర్పించాలి. అదే సర్టిఫికెట్ను తమ వెబ్సైట్లలో కూడా ప్రదర్శించాల్సి ఉంటుంది. దీంతో సంస్థల డిజిటల్ వ్యాపార విధానాలపై వినియోగదారులకు మరింత అవగాహన కలగనుంది.
ఫిర్యాదుల పరిష్కారానికి ప్రత్యేక వ్యవస్థ .. Stronger Grievance Redressal
వినియోగదారుల ( E-commerce) ఫిర్యాదుల పరిష్కారానికి కూడా కొత్త నిబంధనల్లో ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. ప్రతి ఈ-కామర్స్ సంస్థ నేషనల్ కన్స్యూమర్ హెల్ప్లైన్ ఏకీకరణ ప్రక్రియలో తప్పనిసరిగా భాగస్వామి కావాలి. దీంతో వినియోగదారుల ఫిర్యాదులను ఒక సమగ్ర వ్యవస్థ ద్వారా పరిష్కరించే అవకాశం ఉంటుంది. అంతేకాకుండా ప్రతి సంస్థలోని గ్రీవెన్స్ అధికారి వినియోగదారులకు వారి ఫిర్యాదు ఏ దశలో ఉందో తెలియజేయాల్సి ఉంటుంది. ఫిర్యాదు పురోగతికి సంబంధించి ప్రత్యేక సర్టిఫికెట్ను కూడా జారీ చేయాలి. దీంతో ఫిర్యాదు స్వీకరించారా లేదా, దానిపై చర్యలు ఏ దశలో ఉన్నాయి అనే విషయాల్లో వినియోగదారులకు స్పష్టత వస్తుంది.
ఉత్పత్తి వివరాలపై స్పష్టత.. More Product Information
ఆన్లైన్లో ( E-commerce) వస్తువు కొనుగోలు చేసే ముందు వినియోగదారులు దాని గురించి పూర్తిగా తెలుసుకునేలా ఈ-కామర్స్ సంస్థలు కీలక వివరాలను వెల్లడించాల్సి ఉంటుంది. ఉత్పత్తుల బెస్ట్ బిఫోర్, యూజ్ బిఫోర్ తేదీలతో పాటు రిటర్న్, రిఫండ్ విధానాలు, వారెంటీ, డెలివరీ, చెల్లింపులకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన వివరాలను అందుబాటులో ఉంచాలి. ప్రత్యేకంగా ఆహార పదార్థాలు, వినియోగ వస్తువులు వంటి వాటిని కొనుగోలు చేసే సమయంలో వాటి వినియోగానికి సంబంధించిన గడువు తేదీలపై స్పష్టత ఉండటం వినియోగదారుల భద్రతకు కీలకం. అదే విధంగా వస్తువు నచ్చకపోతే తిరిగి పంపే అవకాశం ఉందా, డబ్బు ఎలా తిరిగి వస్తుంది, వారెంటీ ఎంతకాలం ఉంటుంది వంటి వివరాలు ముందుగానే తెలుసుకునే అవకాశం కలుగుతుంది.
దిగుమతి వస్తువుల వివరాలు తప్పనిసరి.. Details of Imported Products
విదేశాల ( E-commerce)నుంచి దిగుమతి చేసుకున్న వస్తువులను ఈ-కామర్స్ సంస్థలు విక్రయిస్తున్నప్పుడు వాటికి సంబంధించిన వివరాలను కూడా వెల్లడించాలి. ముఖ్యంగా దిగుమతిదారు ఎవరు, వస్తువు ఏ దేశం నుంచి దిగుమతి అయింది వంటి సమాచారాన్ని వినియోగదారులకు అందుబాటులో ఉంచాలి. దీంతో విదేశీ ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేసే సమయంలో వాటి మూలం, దిగుమతికి సంబంధించిన వివరాలను వినియోగదారులు తెలుసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. ఉత్పత్తి విషయంలో మరింత సమాచారం అందుబాటులో ఉండటంతో కొనుగోలు నిర్ణయం తీసుకోవడం సులభమవుతుంది.
వ్యక్తిగత సమాచారానికి రక్షణ.. Protection of Consumer Data
ఆన్లైన్ ( E-commerce)లావాదేవీల్లో వినియోగదారులు అందించే వ్యక్తిగత వివరాల వినియోగంపైనా కొత్త నిబంధనలు స్పష్టత తీసుకురానున్నాయి. వినియోగదారుల అనుమతి లేకుండా వారి వివరాలను ఇతర అవసరాలకు ఈ-కామర్స్ సంస్థలు ఉపయోగించకూడదు. కొనుగోలు, చెల్లింపు లేదా ఇతర సేవల కోసం అందించిన సమాచారాన్ని సంస్థలు తమకు నచ్చిన విధంగా ఇతర ప్రయోజనాలకు వినియోగించకుండా వినియోగదారుల అనుమతికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. ఆన్లైన్ వాణిజ్యం విస్తరిస్తున్న నేపథ్యంలో వ్యక్తిగత సమాచార రక్షణకు ఈ నిబంధన ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
వినియోగదారుడే కేంద్రంగా ఈ-కామర్స్.. Consumer-Centric E-Commerce
ఆన్లైన్ కొనుగోళ్లు ( E-commerce)రోజురోజుకూ పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో వినియోగదారుల ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు ఈ మార్పులు తీసుకొచ్చినట్లు కేంద్రం చెబుతోంది. ధరల విషయంలో స్పష్టత, సెర్చ్ ఫలితాల్లో నిష్పాక్షికత, స్పాన్సర్డ్ లిస్టింగ్స్లో పారదర్శకత, డార్క్ ప్యాటర్న్స్పై నియంత్రణ, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, ఉత్పత్తుల పూర్తి వివరాలు, వ్యక్తిగత సమాచార రక్షణ వంటి అంశాలకు కొత్త నిబంధనలు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నాయి. వచ్చే ఏడాది జనవరి 1 నుంచి ఈ నిబంధనలు అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత ఈ-కామర్స్ సంస్థలు తమ వ్యాపార విధానాల్లో అవసరమైన మార్పులు చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. అదే సమయంలో వినియోగదారులు కూడా ఆన్లైన్లో వస్తువులు, సేవలు కొనుగోలు చేసే సమయంలో ధర, డిస్కౌంట్, రిటర్న్, రిఫండ్, వారెంటీ, డెలివరీ, గడువు తేదీ వంటి వివరాలను పరిశీలించి నిర్ణయం తీసుకోవడం మరింత కీలకం కానుంది. మొత్తంగా ఆన్లైన్ మార్కెట్లో వినియోగదారుడి నమ్మకాన్ని పెంచడం, వ్యాపార సంస్థలకు జవాబుదారీతనాన్ని తీసుకురావడం ఈ సవరణల ప్రధాన ఉద్దేశంగా నిలుస్తోంది.
About the Author
