స్టాక్ మార్కెట్లో ఒక కంపెనీ షేరు కొనుగోలు చేసిన తర్వాత సాధారణంగా పెట్టుబడిదారుడు ఆశించేది షేరు ధర పెరగడం ద్వారా వచ్చే లాభం. అయితే కొన్ని కంపెనీల్లో పెట్టుబడి పెట్టిన వారికి దీనితో పాటు మరో రూపంలోనూ ఆదాయం రావచ్చు. అదే డివిడెండ్ (Dividend). కంపెనీ సంపాదించిన లాభాల్లో కొంత భాగాన్ని తన వాటాదారులకు పంచితే దానిని డివిడెండ్ అంటారు. ఉదాహరణకు ఒక కంపెనీకి ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో మంచి లాభం వచ్చిందనుకుందాం. ఆ మొత్తం లాభాన్ని తిరిగి వ్యాపారంలోనే పెట్టుబడి పెట్టాల్సిన అవసరం లేదు. కొంత మొత్తాన్ని వ్యాపార విస్తరణకు, కొత్త ప్రాజెక్టులకు, రుణాల చెల్లింపులకు ఉపయోగించిన తర్వాత మిగిలిన లాభంలో కొంత భాగాన్ని షేర్హోల్డర్లకు పంచాలని కంపెనీ నిర్ణయించవచ్చు. ఇలా పంచే మొత్తమే డివిడెండ్. అయితే లాభాలు వచ్చిన ప్రతి కంపెనీ తప్పనిసరిగా డివిడెండ్ ఇవ్వాలనే నిబంధన లేదు. కంపెనీ ఆర్థిక పరిస్థితి, భవిష్యత్తు అవసరాలు, డివిడెండ్ పాలసీ వంటి అంశాలను బట్టి డివిడెండ్ ప్రకటించే నిర్ణయం తీసుకుంటుంది.
కంపెనీలు డివిడెండ్ ఎందుకు ఇస్తాయి? Why Do Companies Pay Dividends?
కంపెనీకి లాభాలు వచ్చినప్పుడు వాటిని పూర్తిగా వ్యాపారంలోనే పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు. లేదంటే కొంత మొత్తాన్ని వాటాదారులకు తిరిగి ఇవ్వవచ్చు. ఇప్పటికే స్థిరంగా వ్యాపారం చేస్తున్న, ప్రతి ఏడాది తగినంత నగదు సంపాదించే కొన్ని కంపెనీలు తమ లాభాల్లో కొంత భాగాన్ని వాటాదారులతో పంచుకునే విధానాన్ని అనుసరిస్తుంటాయి. ఇలా చేయడం ద్వారా కంపెనీ తన వాటాదారులకు నగదు రూపంలో రాబడిని అందిస్తుంది. షేరు ధర పెరగడం ద్వారా వచ్చే లాభంతో పాటు డివిడెండ్ (Dividend)కూడా అందితే పెట్టుబడిదారుడికి మొత్తం రాబడి పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే డివిడెండ్ ఇవ్వడం కంపెనీ బలంగా ఉందని నిర్ధారించే ఒక్కటే ప్రమాణం కాదు. అలాగే ఎక్కువ డివిడెండ్ ఇచ్చే కంపెనీ షేరు తప్పనిసరిగా మంచి పెట్టుబడి అవుతుందని కూడా చెప్పలేం. పెట్టుబడిదారుడు కంపెనీ లాభాలు, నగదు ప్రవాహం, అప్పులు, వ్యాపార వృద్ధి వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలించాలి.
డివిడెండ్ ఎప్పుడు వస్తుంది? When Is Dividend Paid?
డివిడెండ్ను (Dividend)కంపెనీలు ఒకే విధంగా, ఒకే వ్యవధిలో చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్ని కంపెనీలు సంవత్సరానికి ఒకసారి డివిడెండ్ ప్రకటించవచ్చు. మరికొన్ని కంపెనీలు మధ్యంతర డివిడెండ్ను కూడా ప్రకటించవచ్చు. డివిడెండ్ చెల్లింపు విధానం కంపెనీ పాలసీ, ఆర్థిక పరిస్థితులు, బోర్డు నిర్ణయాలు వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. సాధారణంగా కంపెనీలు త్రైమాసిక ఫలితాలను ప్రకటించే సమయంలో డివిడెండ్ గురించి కూడా సమాచారం ఇవ్వవచ్చు. అయితే ప్రతి త్రైమాసికంలోనూ డివిడెండ్ ప్రకటించాల్సిన అవసరం లేదు. కంపెనీకి వచ్చిన లాభాలను ఎలా ఉపయోగించాలనే దానిపై యాజమాన్యం నిర్ణయం తీసుకుంటుంది. డివిడెండ్ ప్రకటించినప్పుడు పెట్టుబడిదారుడు ముఖ్యంగా రికార్డ్ డేట్ (Record Date), ఎక్స్-డివిడెండ్ డేట్ (Ex-Dividend Date), పేమెంట్ డేట్ (Payment Date) వంటి వివరాలను గమనించాలి. డివిడెండ్ పొందడానికి సంబంధిత రికార్డ్ డేట్ నాటికి అర్హత కలిగి ఉండటం అవసరం.
షేరు ధర పెరుగుతుంటే డివిడెండ్ అవసరమా? Why Dividend Matters When Share Price Rises?
ఇక్కడ చాలామందికి (Dividend)ఒక సందేహం రావచ్చు. కంపెనీ షేరు ధర పెరుగుతున్నప్పుడు పెట్టుబడిదారుడికి ఇప్పటికే లాభం వస్తోంది. మరి కంపెనీ ప్రత్యేకంగా డివిడెండ్ ఎందుకు ఇవ్వాలి? షేరు ధర పెరగడం వల్ల వచ్చే లాభం, డివిడెండ్ ద్వారా వచ్చే ఆదాయం రెండూ వేర్వేరు. షేరు ధర పెరిగితే పెట్టుబడిదారుడి పెట్టుబడి విలువ పెరుగుతుంది. కానీ ఆ లాభం సాధారణంగా షేరును విక్రయించినప్పుడు మాత్రమే నగదుగా చేతికి వస్తుంది. డివిడెండ్ మాత్రం కంపెనీ ప్రకటించి, అర్హత ఉన్న వాటాదారులకు చెల్లిస్తే ప్రత్యేక నగదు ప్రవాహంగా లభిస్తుంది. అందువల్ల కొందరు పెట్టుబడిదారులు స్థిరంగా డివిడెండ్ చెల్లించే కంపెనీలను తమ పెట్టుబడి పరిశీలనలోకి తీసుకుంటారు. ముఖ్యంగా దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడిదారులు కంపెనీ గత డివిడెండ్ చరిత్రను, ప్రస్తుత డివిడెండ్ విధానాన్ని పరిశీలించవచ్చు. అయితే డివిడెండ్ అనేది ‘బోనస్’గా ఉచితంగా వచ్చే డబ్బు కాదు. కంపెనీ తన లాభాల్లోని కొంత భాగాన్ని వాటాదారులకు పంపిణీ చేస్తోంది. డివిడెండ్ చెల్లింపుల తర్వాత కంపెనీ వద్ద మిగిలే నగదు, వ్యాపార అవసరాలు వంటి అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
క్యాష్ డివిడెండ్ అంటే ఏమిటి? What Is a Cash Dividend?
కంపెనీ డివిడెండ్ను(Dividend) నేరుగా నగదు రూపంలో వాటాదారులకు చెల్లిస్తే దానిని క్యాష్ డివిడెండ్ (Cash Dividend) అంటారు. స్టాక్ మార్కెట్లో ఇది సాధారణంగా కనిపించే డివిడెండ్ రూపం. ఉదాహరణకు ఒక కంపెనీ ఒక్కో షేరుకు రూ.10 డివిడెండ్ ప్రకటించిందనుకుందాం. ఒక పెట్టుబడిదారుడి వద్ద ఆ కంపెనీకి చెందిన 100 షేర్లు ఉంటే, అర్హత ఉన్న సందర్భంలో రూ.1,000 డివిడెండ్ అందుతుంది. అయితే వాస్తవంగా అందే మొత్తంపై వర్తించే పన్ను నిబంధనలు, ఇతర నియమాలు కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. డివిడెండ్ చెల్లింపు సాధారణంగా పెట్టుబడిదారుడి రిజిస్టర్డ్ బ్యాంకు ఖాతాకు ఎలక్ట్రానిక్ విధానంలో జమ అవుతుంది. అందువల్ల బ్రోకింగ్ ఖాతాలో బ్యాంకు వివరాలు సరిగ్గా ఉండటం ముఖ్యం.
స్టాక్ డివిడెండ్ అంటే ఏమిటి? What Is a Stock Dividend?
కంపెనీ నగదు రూపంలో కాకుండా అదనపు షేర్ల రూపంలో వాటాదారులకు ప్రయోజనం కల్పించే విధానాన్ని సాధారణంగా స్టాక్ డివిడెండ్ (Stock Dividend) అంటారు. అంటే పెట్టుబడిదారుడికి నగదు చెల్లించకుండా, నిర్ణయించిన నిష్పత్తి ప్రకారం అదనపు షేర్లు లభిస్తాయి. ఉదాహరణకు ఒక పెట్టుబడిదారుడి వద్ద 100 షేర్లు ఉన్నాయని అనుకుందాం. కంపెనీ నిర్ణయించిన నిష్పత్తి ప్రకారం అదనపు షేర్లు లభిస్తే, వాటి సంఖ్య పెరుగుతుంది. దీనివల్ల పెట్టుబడిదారుడి వద్ద ఉన్న షేర్ల సంఖ్య మారుతుంది. అయితే కంపెనీ మొత్తం విలువ మారకుండా ఉండే పరిస్థితుల్లో షేరు ధరపై కూడా దాని ప్రభావం ఉండొచ్చు. ఇక్కడ స్టాక్ డివిడెండ్, బోనస్ షేర్లు, స్టాక్ స్ప్లిట్ వంటి అంశాలను ఒకటిగా భావించకూడదు. వీటికి సంబంధించిన నిబంధనలు, విధానాలు వేర్వేరుగా ఉండవచ్చు. అందువల్ల కంపెనీ ప్రకటించిన అధికారిక వివరాలను పరిశీలించడం అవసరం.
డివిడెండ్పై పన్ను ఎలా ఉంటుంది? How Is Dividend Taxed?
డివిడెండ్ (Dividend)ఆదాయంపై పన్ను నిబంధనలు కూడా ఉంటాయి. భారతదేశంలో ప్రస్తుతం వ్యక్తిగత పెట్టుబడిదారులకు అందే డివిడెండ్ సాధారణంగా వారి వర్తించే ఆదాయపు పన్ను నిబంధనల ప్రకారం పన్నుకు లోబడి ఉంటుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో కంపెనీ చెల్లింపు సమయంలో TDS (Tax Deducted at Source) కూడా వర్తించవచ్చు. స్టాక్ డివిడెండ్ లేదా అదనపు షేర్లకు సంబంధించిన పన్ను విధానం మాత్రం వాటి స్వభావం, లావాదేవీ రకం, వర్తించే పన్ను నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా **బోనస్ షేర్లు లేదా ఇతర రూపాల్లో లభించే షేర్లను అమ్మినప్పుడు వచ్చే మూలధన లాభాల (Capital Gains)**పై ప్రత్యేక పన్ను నిబంధనలు వర్తించవచ్చు. కాబట్టి ‘స్టాక్ రూపంలో వచ్చింది కాబట్టి ఎలాంటి పన్నూ ఉండదు’ అని సాధారణంగా భావించడం సరికాదు.
డివిడెండ్ చూసి మాత్రమే షేరు కొనొద్దు.. Don’t Choose a Stock Based Only on Dividend
డివిడెండ్(Dividend) అనేది పెట్టుబడిదారుడికి కంపెనీ నుంచి వచ్చే ఒక రకమైన రాబడి. కానీ షేరు ఎంపికలో ఇది ఒక్కటే ప్రమాణం కాకూడదు. కంపెనీ ఆదాయం, లాభాల వృద్ధి, అప్పులు, నగదు ప్రవాహం, వ్యాపార భవిష్యత్తు, పోటీ పరిస్థితులు, షేరు విలువ వంటి అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించాలి. కొన్ని కంపెనీలు లాభాలను డివిడెండ్గా పంచకుండా వ్యాపార విస్తరణకు తిరిగి పెట్టుబడి పెడతాయి. అలా చేయడం వల్ల భవిష్యత్తులో కంపెనీ వృద్ధి చెందే అవకాశం ఉండొచ్చు. మరికొన్ని స్థిరమైన కంపెనీలు లాభాల్లో కొంత భాగాన్ని వాటాదారులకు పంచవచ్చు. అందుకే డివిడెండ్ ఇస్తుందా లేదా? అనే ప్రశ్నతో పాటు ఎందుకు ఇస్తోంది? ఎంతకాలంగా ఇస్తోంది? కంపెనీ లాభాలు, నగదు ప్రవాహం ఎలా ఉన్నాయి? డివిడెండ్ తర్వాత వ్యాపారానికి అవసరమైన నిధులు మిగులుతున్నాయా? వంటి ప్రశ్నలను కూడా పెట్టుబడిదారుడు పరిశీలించాలి. స్టాక్ మార్కెట్లో డివిడెండ్ అనేది పెట్టుబడిదారుడికి లభించే మరో రకమైన రాబడి మాత్రమే. కంపెనీ షేరు ధర పెరగడం ద్వారా వచ్చే లాభంతో పాటు డివిడెండ్ ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని కలిపి పరిశీలిస్తే పెట్టుబడి నుంచి లభించే మొత్తం రాబడిపై మరింత స్పష్టత వస్తుంది.
About the Author
