భారతీయ రైల్వే ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రజా రవాణా వ్యవస్థల్లో ఒకటి. ప్రతిరోజూ లక్షలాది మంది ప్రయాణికులు వేలాది రైళ్లలో గమ్యస్థానాలకు చేరుకుంటుంటారు. ప్రయాణికులకు సౌకర్యవంతమైన ప్రయాణం కల్పించేందుకు ముఖ్యంగా ఏసీ కోచ్లలో బెడ్షీట్లు, దిండ్లు, పిల్లో కవర్లు, తువ్వాళ్లు, దుప్పట్లు వంటి లినెన్ వస్తువులను ఉచితంగా అందిస్తోంది. అయితే ఈ సౌకర్యాన్ని కొందరు ప్రయాణికులు దుర్వినియోగం చేస్తున్న తీరు (Blankets & Towels Go Missing on Trains.. )ఇప్పుడు రైల్వే అధికారులను తీవ్ర ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. ప్రయాణం పూర్తయ్యాక తిరిగి అప్పగించాల్సిన బెడ్రోల్ వస్తువులను కొందరు తమ సొంత ఆస్తిగా భావించి బ్యాగుల్లో వేసుకుని వెళ్లిపోతున్నారు. చిన్నచిన్న చోరీలుగా కనిపిస్తున్న ఈ వ్యవహారం ఇప్పుడు కోట్ల రూపాయల నష్టానికి దారితీస్తోంది. సమాచార హక్కు చట్టం ద్వారా వెలుగులోకి వచ్చిన వివరాలు ఈ సమస్య తీవ్రతను స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయి. జనవరి 2022 నుంచి మే 2026 వరకు దేశవ్యాప్తంగా ఏసీ రైళ్లలో ఏకంగా 1.27 కోట్లకు పైగా లినెన్ వస్తువులు కనిపించకుండా పోయాయి. ఈ సంఖ్య చూసిన తర్వాత రైల్వే అధికారులు మాత్రమే కాదు.. సాధారణ ప్రయాణికులు కూడా ఆశ్చర్యపోతున్నారు. ప్రతి వెయ్యి మంది ప్రయాణికుల్లో కనీసం ఒకరు అయినా రైల్వే ఆస్తిని తమ వెంట తీసుకెళ్తున్నారనే అంచనాలు పరిస్థితి ఎంత ఆందోళనకరంగా మారిందో తెలియజేస్తున్నాయి.
చిన్న దొంగతనాలే.. భారీ నష్టంగా మారాయి.. Small Thefts, Massive Loss
ఒక్కో బెడ్షీట్, ఒక్కో టవల్, ఒక్కో దిండు పెద్ద విలువైన వస్తువుల్లా (Blankets & Towels Go Missing on Trains.. )కనిపించకపోవచ్చు. కానీ దేశవ్యాప్తంగా ప్రతిరోజూ లక్షలాది మంది ప్రయాణించే రైల్వే వ్యవస్థలో ఇలాంటి చిన్నచిన్న దొంగతనాలు కలిపి చూస్తే భారీ ఆర్థిక నష్టంగా మారుతున్నాయి. గత నాలుగేళ్లలో జరిగిన లినెన్ వస్తువుల చోరీల వల్ల దాదాపు రూ.104.51 కోట్ల నష్టం సంభవించినట్లు లెక్కలు చెబుతున్నాయి. ప్రతి సంవత్సరం లక్షలాది కొత్త బెడ్షీట్లు, తువ్వాళ్లు, దుప్పట్లు కొనుగోలు చేయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. రైల్వే ప్రతి ప్రయాణానికి ముందు లినెన్ వస్తువులను ఉతికి శుభ్రపరచి మళ్లీ వినియోగానికి సిద్ధం చేస్తుంది. కానీ ప్రయాణికులు వాటిని తిరిగి ఇవ్వకుండా తీసుకెళ్లడంతో కొత్తగా కొనుగోలు చేయాల్సిన భారం పెరుగుతోంది. దీంతో ప్రభుత్వ నిధులపై అదనపు ఒత్తిడి పడుతోంది.
నష్టం భరిస్తున్నది కాంట్రాక్టర్లు కాదు… కూలీలే.. The Real Victims Are AC Coach Attendants
ఈ వ్యవహారంలో అత్యంత బాధాకరమైన విషయం మరోటి ఉంది. లినెన్ చోరీల వల్ల కలిగే నష్టాన్ని చివరికి భరించాల్సి వస్తోంది ఏసీ కోచ్ అటెండెంట్లకే. రోజుకు సుమారు రూ.700 వేతనంతో పనిచేసే ఈ కార్మికులు ప్రయాణికులకు బెడ్రోల్స్ (Blankets & Towels Go Missing on Trains.. )అందించడం, తిరిగి సేకరించడం వంటి బాధ్యతలు నిర్వహిస్తుంటారు. ప్రయాణికులు దుప్పట్లు, తువ్వాళ్లు, బెడ్షీట్లు తీసుకెళ్లినా వారిని బలవంతంగా ఆపే అధికారం అటెండెంట్లకు ఉండదు. అయినప్పటికీ వస్తువులు తిరిగి రాకపోతే కాంట్రాక్టర్లు వారి జీతాల నుంచే డబ్బులు కోత విధిస్తున్నట్లు ఉద్యోగులు చెబుతున్నారు. నెలకు రూ.2 వేల నుంచి రూ.3 వేల వరకు జీతంలో కోత పడుతోందని వారు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. తమ తప్పు లేకపోయినా నష్టాన్ని భరించాల్సి రావడం అన్యాయమని పలువురు అంటున్నారు.
ఏ వస్తువులు ఎక్కువగా మాయమవుతున్నాయి? Which Linen Items Are Stolen the Most?
చోరీకి గురవుతున్న వస్తువుల జాబితా పరిశీలిస్తే(Blankets & Towels Go Missing on Trains.. ) ఆశ్చర్యకరమైన విషయాలు బయటపడుతున్నాయి. పరిమాణంలో చిన్నగా ఉండటం, సులభంగా బ్యాగులో దాచుకోవచ్చనే కారణంతో ఫేస్ టవల్స్ అత్యధికంగా మాయమవుతున్నాయి. గత నాలుగేళ్లలో దాదాపు 46.54 లక్షల ఫేస్ టవల్స్ కనిపించకుండా పోయాయి. ఆ తర్వాత స్థానంలో బెడ్షీట్లు ఉన్నాయి. మొత్తం 41.13 లక్షల బెడ్షీట్లు తిరిగి రాలేదు. పిల్లో కవర్లు 23.59 లక్షలు, బ్లాంకెట్లు 12.95 లక్షలు, దిండ్లు 2.76 లక్షలు గల్లంతయ్యాయి. ఈ సంఖ్యలు చూస్తే కొందరు ప్రయాణికులు అవసరం లేకపోయినా రైల్వే వస్తువులను తీసుకెళ్లడం అలవాటుగా మార్చుకున్నారనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది. ప్రయాణికులకు అందించే ప్రతి వస్తువుకు ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపు సంఖ్య ఉంటుంది. అయినప్పటికీ వాటిని గుర్తించడం, తిరిగి రాబట్టడం చాలా క్లిష్టమైన ప్రక్రియగా మారింది.
కొన్ని డివిజన్లలోనే ఎక్కువ చోరీలు.. Top Railway Divisions Reporting Maximum Theft
దేశవ్యాప్తంగా నమోదైన మొత్తం లినెన్ చోరీల్లో (Blankets & Towels Go Missing on Trains.. )దాదాపు 67 శాతం కేవలం పది రైల్వే డివిజన్లలోనే చోటుచేసుకోవడం గమనార్హం. ఇందులో రాజస్థాన్లోని బికానెర్ డివిజన్ అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. ఇక్కడ ఒక్కటే 25.76 లక్షల వస్తువులు కనిపించకుండా పోయాయి. 2022తో పోలిస్తే ఈ డివిజన్లో చోరీలు నాలుగు రెట్లు పెరిగినట్లు అధికారులు గుర్తించారు. రాంచీ డివిజన్లో 9.31 లక్షలు, ఢిల్లీలో 8.21 లక్షలు, ముంబైలో 8.17 లక్షలు, జోధ్పూర్లో 8.09 లక్షలు, అహ్మదాబాద్లో 6.94 లక్షలు, దానాపూర్లో 5.72 లక్షల లినెన్ వస్తువులు గల్లంతయ్యాయి. దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ సమస్య మరింత తీవ్రంగా ఉన్నట్లు ఈ గణాంకాలు తెలియజేస్తున్నాయి.
దక్షిణ భారత డివిజన్లలో మెరుగైన పరిస్థితి.. South Indian Divisions Set an Example
దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లో(Blankets & Towels Go Missing on Trains.. ) పరిస్థితి ఒకేలా లేదు. దక్షిణ భారత రైల్వే డివిజన్లు ఈ విషయంలో ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా తిరుచిరాపల్లి, పాలక్కాడ్ డివిజన్లలో ఒక్క లినెన్ వస్తువు కూడా చోరీకి గురైనట్లు నమోదు కాకపోవడం విశేషం. అలాగే ఢిల్లీ, అహ్మదాబాద్ డివిజన్లు గతంతో పోలిస్తే చోరీలను భారీగా తగ్గించగలిగాయి. మెరుగైన పర్యవేక్షణ, సిబ్బంది అప్రమత్తత, ప్రయాణికుల్లో అవగాహన పెంపు వంటి చర్యలు ఫలితాలు ఇస్తున్నాయని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
రైల్వే ఎందుకు ఆందోళన చెందుతోంది? Why the Railways Are Concerned?
లినెన్ వస్తువులు కేవలం (Blankets & Towels Go Missing on Trains.. )బట్టలు మాత్రమే కాదు. ఇవి ప్రతి ప్రయాణికుడి పరిశుభ్రత, సౌకర్యానికి సంబంధించినవి. ఒక ప్రయాణంలో వస్తువులు పోతే వెంటనే వాటి స్థానంలో కొత్తవి అందుబాటులో ఉండాలి. కానీ పెద్దఎత్తున వస్తువులు కనిపించకుండా పోవడంతో కొన్ని సందర్భాల్లో సరిపడా నిల్వలు ఉంచడం కూడా సవాలుగా మారుతోంది. ప్రతి బెడ్షీట్ను ప్రత్యేక ప్రమాణాలతో తయారు చేయాలి. ప్రతి దుప్పటిని నిర్దిష్ట విధానంలో శుభ్రం చేయాలి. దీనికి భారీ ఖర్చు అవుతుంది. అలాంటి వస్తువులు చోరీకి గురికావడం వల్ల రైల్వే నిర్వహణ వ్యయం కూడా పెరుగుతోంది.
కఠిన చర్యలకు శ్రీకారం.. Railways Tighten Security Measures
లినెన్ చోరీలను (Blankets & Towels Go Missing on Trains.. )అరికట్టేందుకు రైల్వే శాఖ పలు కఠిన చర్యలు ప్రారంభించింది. రైల్వే ప్రాపర్టీ యాక్ట్ ప్రకారం రైల్వే ఆస్తిని అక్రమంగా తీసుకెళ్లడం నేరంగా పరిగణించబడుతుంది. ముఖ్యంగా బ్లాంకెట్ల చోరీ వంటి ఘటనలపై కఠినంగా వ్యవహరిస్తున్నారు. అనుమానం వచ్చిన సందర్భాల్లో రైల్వే రక్షణ దళం (ఆర్పీఎఫ్) ప్రయాణికుల లగేజీని తనిఖీ చేసే అధికారం కలిగి ఉంది. అదేవిధంగా కోచ్లలో సీసీటీవీ నిఘాను మరింత బలోపేతం చేస్తున్నారు. లినెన్ పంపిణీ, సేకరణ ప్రక్రియను డిజిటల్గా పర్యవేక్షించేందుకు “కోచ్ మిత్ర” వంటి వ్యవస్థలను ఉపయోగిస్తున్నారు. ప్రయాణికులు దిగడానికి సుమారు అరగంట ముందే బెడ్రోల్ను తిరిగి ఇవ్వాలని ప్యాకెట్లపైనే స్పష్టంగా ముద్రిస్తున్నారు. దీంతో చివరి నిమిషంలో వస్తువులు బ్యాగుల్లో వేసుకుని వెళ్లే ఘటనలు తగ్గుతాయని అధికారులు ఆశిస్తున్నారు.
ప్రయాణికుల బాధ్యత కూడా అంతే ముఖ్యం.. Passengers Must Protect Public Property
ప్రభుత్వ ఆస్తి అంటే ఎవరిదీ కాదనే భావన ఇప్పటికీ (Blankets & Towels Go Missing on Trains.. )కొందరిలో కనిపిస్తోంది. కానీ వాస్తవానికి ప్రభుత్వ ఆస్తి అంటే ప్రజలందరి ఆస్తి. రైల్వే అందించే ప్రతి బెడ్షీట్, ప్రతి టవల్, ప్రతి దుప్పటి ప్రజల పన్నుల డబ్బుతోనే కొనుగోలు చేస్తారు. కొందరు వాటిని దొంగిలిస్తే చివరికి ఆ భారం మళ్లీ ప్రజలపైనే పడుతుంది. ఒక్కోసారి సరదాగా లేదా జ్ఞాపకంగా తీసుకెళ్లే ఒక టవల్ కూడా వ్యవస్థకు నష్టమే. లక్షలాది మంది అలాంటి ఆలోచనతో వ్యవహరిస్తే అది కోట్ల రూపాయల భారంగా మారుతుంది. అందుకే ప్రజా ఆస్తిని కాపాడడం ప్రతి ప్రయాణికుడి సామాజిక బాధ్యతగా భావించాలి. ఏదేమైనా దేశవ్యాప్తంగా ఏసీ కోచ్లలో జరుగుతున్న లినెన్ చోరీలు ఇప్పుడు చిన్న సమస్య కాదు. నాలుగేళ్లలో 1.27 కోట్లకు పైగా వస్తువులు కనిపించకుండా పోవడం, రూ.104 కోట్లకుపైగా నష్టం సంభవించడం, చివరికి అమాయక అటెండెంట్ల జీతాల నుంచే రికవరీ చేయడం వంటి పరిణామాలు ఈ సమస్య తీవ్రతను స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయి. కేవలం రైల్వే శాఖ చర్యలు మాత్రమే సరిపోవు. ప్రయాణికుల్లో బాధ్యత పెరగాలి. ప్రజా ఆస్తిని తమ సొంత ఆస్తిలా సంరక్షించే సంస్కృతి అలవడితేనే ఇలాంటి చోరీలకు పూర్తిస్థాయిలో అడ్డుకట్ట పడుతుంది. చిన్న నిర్లక్ష్యం కోట్ల నష్టంగా మారకుండా ఉండాలంటే రైల్వే సిబ్బంది, అధికారులు, ప్రయాణికులు అందరూ కలిసి పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
About the Author
