డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో యూపీఐ (UPI) వినియోగం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. చిన్న దుకాణం నుంచి పెద్ద షాపింగ్ మాల్ వరకు ఎక్కడ చూసినా యూపీఐ ద్వారా చెల్లింపులు చేయడం సాధారణమైపోయింది. అయితే యూపీఐ లావాదేవీలపై (UPI Payments Up to ₹2,000 Are Free) రుసుములు విధించేందుకు బ్యాంకులు, పేమెంట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లకు అవకాశం కల్పించేలా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల ‘పేమెంట్ అండ్ సెటిల్మెంట్ సిస్టమ్స్ యాక్ట్-2007’కు సవరణకు సంబంధించిన బిల్లును పార్లమెంట్లో ఆమోదించడంతో వినియోగదారుల్లో గందరగోళం నెలకొంది. ఏ లావాదేవీలకు ఛార్జీలు ఉంటాయి? ఆ మొత్తాన్ని ఎవరు చెల్లించాలి? అన్న ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ తాజాగా స్పష్టత ఇచ్చింది. రూ.2,000 వరకు విలువైన యూపీఐ లావాదేవీలపై బ్యాంకులు, పేమెంట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు ఎలాంటి ఛార్జీలు వసూలు చేయకూడదని స్పష్టం చేసింది.
రూ.2 వేల వరకు భారం లేదు..No Charges Up to ₹2,000
కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన నోటిఫికేషన్ ప్రకారం రూ.2,000 వరకు (UPI Payments Up to ₹2,000 Are Free)జరిగే యూపీఐ లావాదేవీలపై బ్యాంకులు, పేమెంట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు రుసుములు విధించకూడదు. ఈ నిబంధన కేవలం ప్రత్యక్ష ఛార్జీలకే పరిమితం కాదు. పరిమితికి లోబడి చేసే చెల్లింపులపై ప్రత్యక్షంగా గానీ, పరోక్షంగా గానీ ఎలాంటి రుసుములు వసూలు చేయరాదని ఆర్థికశాఖ స్పష్టం చేసింది. ఎలక్ట్రానిక్ విధానంలో చేసే రూపే డెబిట్ కార్డు (RuPay Debit Card) చెల్లింపులకు కూడా ఈ నిబంధన వర్తిస్తుంది. దీంతో రూ.2,000 వరకు చేసే యూపీఐ చెల్లింపుల విషయంలో వినియోగదారులు ప్రస్తుతం ఎలాంటి ఛార్జీ గురించి ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని స్పష్టమవుతోంది.
రూ.2 వేలు దాటితే? What Happens Above ₹2,000?
అయితే రూ.2,000 కంటే (UPI Payments Up to ₹2,000 Are Free)ఎక్కువ మొత్తంలో యూపీఐ ద్వారా చెల్లింపు చేస్తే వినియోగదారుడు వెంటనే ఫీజు చెల్లించాల్సిందేనని ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ నోటిఫికేషన్ చెప్పడం లేదు. కానీ భవిష్యత్తులో అధిక విలువ కలిగిన యూపీఐ లావాదేవీలపై ఛార్జీలు విధించేందుకు చట్టపరమైన మార్గం సుగమమైంది. ఇటీవల ‘పేమెంట్ అండ్ సెటిల్మెంట్ సిస్టమ్స్ యాక్ట్-2007’ సవరణ బిల్లుకు పార్లమెంట్ ఆమోదం తెలిపింది. దీని ద్వారా అధిక విలువ గల యూపీఐ లావాదేవీలపై బ్యాంకులు, పేమెంట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR) వసూలు చేసేలా భవిష్యత్తులో ఒక చట్టపరమైన వ్యవస్థను రూపొందించే అవకాశం ఏర్పడింది. అంటే ప్రస్తుతం రూ.2,000 దాటిన ప్రతి యూపీఐ చెల్లింపుపై తప్పనిసరిగా ఛార్జీ వసూలు చేస్తారని కాదు. అయితే భవిష్యత్తులో నిబంధనలు రూపొందించి అమల్లోకి తీసుకొస్తే అధిక విలువ కలిగిన లావాదేవీలపై రుసుములు విధించే అవకాశం ఉంటుంది.
పెద్ద వ్యాపారాలకేనా? Charges May Target Large Merchants
అధిక విలువ గల డిజిటల్ చెల్లింపులపై (UPI Payments Up to ₹2,000 Are Free)ఎండీఆర్ విధించే ప్రతిపాదిత విధానం ప్రధానంగా పెద్ద వ్యాపార సంస్థలకు వర్తించే అవకాశం ఉన్నట్లు సమాచారం. రూ.1.5 కోట్లకు పైగా వార్షిక టర్నోవర్ కలిగిన షాపింగ్ మాల్స్, కార్పొరేట్ సూపర్ మార్కెట్లు, లగ్జరీ హోటళ్ల వంటి వ్యాపార సంస్థలపై ఈ తరహా ఛార్జీలు విధించే అవకాశం ఉందని తెలుస్తోంది. పెద్ద వ్యాపార చెల్లింపులపై 0.3 నుంచి 0.5 శాతం వరకు ఎండీఆర్ విధించే అవకాశం ఉన్నట్లు సమాచారం. అయితే దీనిపై తుది నిబంధనలు ఎలా ఉంటాయన్నది స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ ఛార్జీల వల్ల సామాన్య వినియోగదారులపై నేరుగా భారం పడదని చెబుతోంది. అయితే వ్యాపారులు తాము చెల్లించే రుసుమును వస్తువులు, సేవల ధరల రూపంలో వినియోగదారులపైకి బదిలీ చేస్తారేమోనన్న ఆందోళన కూడా వ్యక్తమవుతోంది.
అసలు ఎండీఆర్ అంటే ఏమిటి? What Is MDR?
వ్యాపారులు డిజిటల్ చెల్లింపుల(UPI Payments Up to ₹2,000 Are Free) నెట్వర్క్ను ఉపయోగించుకున్నందుకు బ్యాంకులు, పేమెంట్ ప్రాసెసర్లు, ఇతర సేవలందించే సంస్థలకు చెల్లించే రుసుమును మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR) అంటారు. డిజిటల్ చెల్లింపు జరిగినప్పుడు నగదు ఒక ఖాతా నుంచి మరో ఖాతాకు చేరడం వెనుక అనేక వ్యవస్థలు పనిచేస్తాయి. వాటి సేవలకు సంబంధించిన రుసుములు ఇందులో భాగంగా ఉంటాయి. ఎండీఆర్లో ఇంటర్ఛేంజ్ ఫీజు, ప్రాసెసింగ్ ఛార్జీలు, నెట్వర్క్ ఫీజు, పన్ను వంటి అంశాలు ఉంటాయి. లావాదేవీ నిర్వహణలో భాగంగా కస్టమర్ బ్యాంకు లేదా యాప్ వసూలు చేసే రుసుమును ఇంటర్ఛేంజ్ ఫీజుగా పేర్కొంటారు. రేజోర్పే, పేయూ, బిల్డెస్క్ వంటి పేమెంట్ ప్రాసెసర్లు లేదా గేట్వేలకు చెల్లించే మొత్తాన్ని ప్రాసెసింగ్ ఫీజుగా వ్యవహరిస్తారు. అదేవిధంగా వీసా, మాస్టర్కార్డ్, ఎన్పీసీఐ వంటి నెట్వర్క్లకు చెల్లించే మొత్తాన్ని నెట్వర్క్ ఫీజుగా పేర్కొంటారు. ఈ సేవలపై విధించే జీఎస్టీ ప్రభుత్వానికి వెళుతుంది. ఈ రుసుములన్నీ కలిసే డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థలో వ్యాపారికి అయ్యే ఖర్చులో భాగమవుతాయి.
డబ్బు ఎలా చేరుతుంది? How a UPI Payment Works
ఉదాహరణకు ఒక వ్యక్తి ఫోన్పే వంటి యాప్ ద్వారా (UPI Payments Up to ₹2,000 Are Free)ఒక దుకాణంలో యూపీఐ చెల్లింపు చేశాడనుకుందాం. ముందుగా ఆ మొత్తం అతని బ్యాంకు ఖాతా నుంచి డెబిట్ అవుతుంది. అనంతరం చెల్లింపు నెట్వర్క్ ద్వారా లావాదేవీ ప్రాసెస్ అవుతుంది. చివరికి ఆ మొత్తం వ్యాపారి బ్యాంకు ఖాతాలో క్రెడిట్ అవుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో డిజిటల్ చెల్లింపుల నెట్వర్క్, బ్యాంకులు, పేమెంట్ ప్రాసెసర్లు, గేట్వేలు వంటి పలు వ్యవస్థలు పనిచేస్తాయి. వాటి సేవలకు సంబంధించిన రుసుములే ఎండీఆర్లో భాగంగా ఉంటాయి. అందుకే యూపీఐ చెల్లింపులపై ఛార్జీల అంశం తెరపైకి వచ్చినప్పుడు వినియోగదారులకే కాకుండా వ్యాపారులపైనా దాని ప్రభావం ఎలా ఉంటుందన్న చర్చ జరుగుతోంది. ప్రస్తుతం మాత్రం రూ.2,000 వరకు విలువైన యూపీఐ లావాదేవీలపై బ్యాంకులు, పేమెంట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు ఛార్జీలు వసూలు చేయకూడదని కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. రూ.2,000కు మించిన లావాదేవీలపై భవిష్యత్తులో ఎండీఆర్ విధించే విధానం ఎలా ఉండబోతుందన్నది తదుపరి నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
About the Author
