బ్యాంకులో కొత్త ఖాతా తెరవాలంటే ఆధార్, పాన్, చిరునామా ధ్రువీకరణ పత్రాలు సమర్పించాలి. జీవిత బీమా పాలసీ తీసుకున్నా అదే ప్రక్రియ. మ్యూచువల్ ఫండ్లో పెట్టుబడి పెట్టాలన్నా మళ్లీ అదే పత్రాలు. ఇలా ప్రతి ఆర్థిక సంస్థలో పదే పదే కేవైసీ (Know Your Customer) ప్రక్రియ పూర్తి చేయడం వినియోగదారులకు ఎప్పటి నుంచో పెద్ద తలనొప్పిగా మారింది. అయితే, ఇకపై ఈ ఇబ్బందులకు (One ID for All Financial Services) తెరపడనుంది. దేశంలోని అన్ని ఆర్థిక సేవలకు ఒకే కస్టమర్ గుర్తింపుతో సేవలు అందించే సెంట్రల్ నో యువర్ కస్టమర్ 2.0 (CKYC 2.0) వ్యవస్థ వచ్చే నెల నుంచి అమల్లోకి రానుంది. భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు (RBI), సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI), బీమా నియంత్రణ సంస్థ (IRDAI) సమన్వయంతో ఈ నూతన వ్యవస్థను అందుబాటులోకి తీసుకొస్తున్నారు. ఒకసారి కేవైసీ పూర్తి చేస్తే చాలు… అదే సమాచారం అన్ని ఆర్థిక సంస్థలకు ఉపయోగపడేలా ఈ వ్యవస్థ రూపొందించారు. దీంతో వినియోగదారులకు సమయం ఆదా కావడంతో పాటు ఆర్థిక సేవలు మరింత వేగంగా అందుబాటులోకి రానున్నాయి.
ప్రస్తుత విధానంలో సమస్యలేంటి? Why the Existing System Needed an Upgrade?
దేశంలో ఇప్పటికే సెంట్రల్ కేవైసీ (One ID for All Financial Services) రిజిస్ట్రీ ఉన్నప్పటికీ, అది వినియోగదారుల అంచనాలను పూర్తిగా అందుకోలేకపోయింది. ప్రస్తుతం ఈ రిజిస్ట్రీలో సుమారు 120 కోట్లకు పైగా కస్టమర్ రికార్డులు ఉన్నాయి. అయితే, వాటిలో డూప్లికేట్ వివరాలు, అసంపూర్ణ సమాచారం, పాత చిరునామాలు, నవీకరించని వ్యక్తిగత వివరాలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల బ్యాంకులు, ఇతర ఆర్థిక సంస్థలు ఈ డేటాను పూర్తిస్థాయిలో వినియోగించలేకపోతున్నాయి. దీని కారణంగా వినియోగదారుడు ప్రతి కొత్త బ్యాంకు ఖాతా, బీమా పాలసీ, మ్యూచువల్ ఫండ్ లేదా ఇతర పెట్టుబడి ఉత్పత్తి కోసం మళ్లీ కేవైసీ పత్రాలు సమర్పించాల్సి వస్తోంది. అదే పత్రాలను పదేపదే ఇవ్వాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఈ సమస్యలను దృష్టిలో పెట్టుకుని రూపొందించిన CKYC 2.0లో ఒకసారి ధ్రువీకరించిన సమాచారం కేంద్ర డేటాబేస్లో సురక్షితంగా నిల్వ ఉంటుంది. తర్వాత మరో సంస్థలో సేవలు తీసుకునేటప్పుడు అదే సమాచారం ఉపయోగపడుతుంది.
ఒక్కసారి కేవైసీ… ఎక్కడైనా సేవలు.. One-Time Verification, Multiple Benefits
కొత్త వ్యవస్థలో (One ID for All Financial Services) వినియోగదారుడు ఏదైనా ఒక బ్యాంకులో లేదా బీమా సంస్థలో కేవైసీ పూర్తి చేస్తే, ఆ సమాచారం కేంద్ర రిజిస్ట్రీలో భద్రపరుస్తారు. అనంతరం అదే వినియోగదారుడు మరో బ్యాంకులో ఖాతా తెరవాలన్నా, కొత్త బీమా పాలసీ తీసుకోవాలన్నా లేదా మ్యూచువల్ ఫండ్లో పెట్టుబడి పెట్టాలన్నా మళ్లీ పత్రాలు సమర్పించాల్సిన అవసరం ఉండదు. సంబంధిత ఆర్థిక సంస్థ కేంద్ర డేటాబేస్ నుంచి వినియోగదారుడి సమాచారాన్ని తీసుకుని కేవైసీ ప్రక్రియను పూర్తి చేస్తుంది. దీంతో ఖాతా ప్రారంభం, పాలసీ జారీ, పెట్టుబడి ప్రారంభం వంటి ప్రక్రియలు చాలా వేగంగా పూర్తవుతాయి.
భద్రతకు అత్యధిక ప్రాధాన్యం.. Security and Privacy at the Core
వ్యక్తిగత సమాచారం (One ID for All Financial Services) భద్రత విషయంలో CKYC 2.0లో అత్యంత కట్టుదిట్టమైన విధానాలను అమలు చేస్తున్నారు. వినియోగదారుడి అనుమతి లేకుండా ఎలాంటి ఆర్థిక సంస్థ కూడా కేంద్ర రిజిస్ట్రీలోని సమాచారాన్ని చూడలేరు. ఒక బ్యాంకు లేదా బీమా సంస్థ కస్టమర్ వివరాలను పొందాలంటే ముందుగా ఆ వినియోగదారుడి నమోదిత మొబైల్ నంబర్కు వన్ టైమ్ పాస్వర్డ్ (OTP) పంపుతుంది. వినియోగదారుడు ఆ ఓటీపీ నమోదు చేసి తన సమ్మతి తెలిపిన తర్వాత మాత్రమే సంబంధిత సంస్థకు కేవైసీ సమాచారం అందుతుంది. దీంతో వినియోగదారుడి సమాచారంపై పూర్తి నియంత్రణ అతని చేతిలోనే ఉంటుంది. అనుమతి లేకుండా ఎలాంటి సంస్థ కూడా డేటాను వినియోగించలేని విధంగా వ్యవస్థను రూపొందించారు.
రెండు దశల్లో అమలు.. Implementation in Two Phases
CKYC 2.0ను దశలవారీగా (One ID for All Financial Services) అమలు చేయనున్నారు. తొలి దశలో దేశంలోని అన్ని ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు బ్యాంకులు, బీమా సంస్థలు ఈ వ్యవస్థను ఉపయోగించడం ప్రారంభిస్తాయి. కొత్త ఖాతాలు తెరవడం, చిరునామా మార్పులు, ఇతర కేవైసీ నవీకరణలు మరింత వేగంగా పూర్తవుతాయి. రెండో దశలో మ్యూచువల్ ఫండ్లు, స్టాక్ బ్రోకింగ్ సంస్థలు, డిపాజిటరీ భాగస్వాములు, ఇతర మూలధన మార్కెట్ సంస్థలు కూడా ఈ వ్యవస్థలోకి రానున్నాయి. దీంతో బ్యాంకింగ్ నుంచి పెట్టుబడుల వరకు అన్ని ఆర్థిక సేవలకు ఒకే కేవైసీ వ్యవస్థ అందుబాటులోకి వస్తుంది.
కొత్తగా ‘కాన్ఫిడెన్స్ స్కోర్స.. Confidence Score for Better Verification
CKYC 2.0లో అత్యంత వినూత్నమైన ఫీచర్ కాన్ఫిడెన్స్ స్కోర్. ప్రతి కస్టమర్ రికార్డుకు (One ID for All Financial Services) ఒక ప్రత్యేక స్కోర్ కేటాయిస్తారు. ఈ స్కోర్ ద్వారా ఆ వ్యక్తి వివరాలు ఎంతవరకు కచ్చితమైనవి, ఏ సంస్థ వాటిని ధ్రువీకరించింది, సమాచారం ఎంత విశ్వసనీయంగా ఉందో కొత్తగా సేవలు అందించే బ్యాంకు లేదా సంస్థకు వెంటనే తెలుస్తుంది. దీంతో కేవైసీ ధ్రువీకరణ మరింత వేగంగా పూర్తవుతుంది. అనుమానాస్పద రికార్డులను సులభంగా గుర్తించే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. ఫలితంగా ఆర్థిక మోసాలను అరికట్టడంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషించనుంది.
సైబర్ భద్రతకు మరింత రక్షణ.. Advanced Encryption to Protect Customer Data
ప్రస్తుతం డిజిటల్ మోసాలు పెరుగుతున్న (One ID for All Financial Services) నేపథ్యంలో సమాచార భద్రతకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. అందుకే CKYC 2.0లో కేంద్ర డేటాబేస్లో భద్రపరిచే మొత్తం సమాచారాన్ని అత్యాధునిక ఎన్క్రిప్షన్ సాంకేతికతతో రక్షించనున్నారు. దీంతో థర్డ్ పార్టీ యాప్లు, హ్యాకర్లు లేదా సైబర్ నేరగాళ్లు వినియోగదారుల వ్యక్తిగత, ఆర్థిక సమాచారాన్ని సులభంగా పొందే అవకాశం ఉండదు. నిరంతర పర్యవేక్షణ ద్వారా అనుమానాస్పద కార్యకలాపాలను వెంటనే గుర్తించే విధంగా వ్యవస్థను రూపొందిస్తున్నారు.
వినియోగదారులకు కలిగే ప్రయోజనాలు.. How Customers Will Benefit
ఈ కొత్త వ్యవస్థ అమల్లోకి రావడంతో (One ID for All Financial Services) సాధారణ వినియోగదారుడికి ఎన్నో ప్రయోజనాలు కలగనున్నాయి. ఒకే కేవైసీతో బ్యాంకు ఖాతాలు, బీమా పాలసీలు, మ్యూచువల్ ఫండ్లు, ఇతర పెట్టుబడి సేవలను సులభంగా పొందవచ్చు. ఒకే పత్రాలను పదే పదే సమర్పించాల్సిన అవసరం ఉండదు. కేవైసీ ధ్రువీకరణకు పట్టే సమయం తగ్గుతుంది. డిజిటల్ సేవలు మరింత వేగంగా అందుతాయి. అంతేకాకుండా, సమాచారంలో పొరపాట్లు తగ్గడం వల్ల ఖాతాలు నిలిచిపోవడం, సేవలు ఆలస్యం కావడం వంటి సమస్యలు కూడా తగ్గే అవకాశం ఉంది.
మీ సీకేవైసీ నంబర్ ఎలా తెలుసుకోవాలి? How to Check Your CKYC Number?
గతంలో బ్యాంకు, బీమా సంస్థ లేదా మ్యూచువల్ ఫండ్లో కేవైసీ పూర్తి చేసి (One ID for All Financial Services) ఉంటే మీకు ఇప్పటికే 14 అంకెల ప్రత్యేక CKYC గుర్తింపు సంఖ్య కేటాయించి ఉండే అవకాశం ఉంది. ఈ సంఖ్యను తెలుసుకోవడానికి ప్రభుత్వ అధీకృత డిజిటల్ కేవైసీ పోర్టల్ లేదా సంబంధిత ఆర్థిక సంస్థ సేవల్లోని ‘Know Your CKYC’ విభాగాన్ని ఉపయోగించవచ్చు. అక్కడ పాన్ నంబర్, పుట్టిన తేదీ, క్యాప్చా వివరాలు నమోదు చేయాలి. అనంతరం నమోదిత మొబైల్ నంబర్కు వచ్చే ఓటీపీని నమోదు చేస్తే 14 అంకెల CKYC నంబర్ కనిపిస్తుంది. ఈ సంఖ్య ద్వారానే భవిష్యత్తులో వివిధ ఆర్థిక సంస్థలు కేంద్ర రిజిస్ట్రీ నుంచి కేవైసీ వివరాలను పొందగలుగుతాయి.
డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో మరో ముందడుగు.. A Major Step Towards Seamless Financial Services
భారత్ వేగంగా డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ వైపు అడుగులు (One ID for All Financial Services) వేస్తున్న తరుణంలో CKYC 2.0 ఒక కీలక సంస్కరణగా నిలవనుంది. ఆధార్, యూపీఐ, డిజిలాకర్ వంటి డిజిటల్ వేదికల తర్వాత ఇప్పుడు కేవైసీ ప్రక్రియను కూడా ఒకే కేంద్ర వ్యవస్థలోకి తీసుకురావడం ద్వారా ఆర్థిక సేవలను మరింత సులభతరం చేయాలని నియంత్రణ సంస్థలు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. ఒక్కసారి కేవైసీ పూర్తి చేసి, అవసరమైనప్పుడు ఓటీపీ ద్వారా అనుమతి ఇవ్వడమే తప్ప, ప్రతిసారీ పత్రాల కట్టలతో బ్యాంకులు, బీమా కార్యాలయాల చుట్టూ తిరిగే అవసరం ఇక తగ్గనుంది. వేగవంతమైన సేవలు, మెరుగైన భద్రత, వినియోగదారులకు సౌలభ్యం, ఆర్థిక సంస్థలకు విశ్వసనీయమైన సమాచారం… ఈ నాలుగు అంశాల సమ్మేళనంగా CKYC 2.0 దేశ ఆర్థిక రంగంలో కొత్త అధ్యాయానికి శ్రీకారం చుట్టబోతోంది.
About the Author
