భారత్లో డిజిటల్ చెల్లింపుల విప్లవానికి నాంది పలికిన భీమ్ (BHIM) యాప్ ఇప్పుడు కొత్త దశలోకి అడుగుపెడుతోంది. యూపీఐ ఆధారిత చెల్లింపులను సామాన్య ప్రజలకు చేరువ చేసిన ఈ వేదిక ఇకపై కేవలం డబ్బులు పంపడం, స్వీకరించడం వంటి సేవలకే పరిమితం కాకుండా సంపూర్ణ ఆర్థిక సేవల కేంద్రంగా మారేందుకు సిద్ధమవుతోంది. బ్యాంకింగ్, రుణాలు, పింఛన్, క్రెడిట్ స్కోరు, ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీలు, భవిష్యత్తులో బీమా సేవలు కూడా ఒకే యాప్లో అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని ఎన్పీసీఐ భీమ్ సర్వీసెస్ లిమిటెడ్ ప్రణాళికలు రూపొందిస్తోంది. దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల రంగంలో గూగుల్ పే, ఫోన్పే, పేటీఎం వంటి ప్రైవేటు సంస్థల మధ్య తీవ్రమైన పోటీ కొనసాగుతున్నప్పటికీ, ప్రభుత్వ మద్దతుతో రూపొందిన భీమ్ తన ప్రత్యేకతను కాపాడుకుంటూ ముందుకు సాగుతోంది. ముఖ్యంగా భద్రత, పారదర్శకత, వినియోగదారుల విశ్వాసాన్ని ప్రధాన బలంగా తీసుకుని కొత్త సేవలను విస్తరిస్తోంది.
డిజిటల్ చెల్లింపుల నుంచి ఆర్థిక సేవల వరకు.. Beyond Payments
భీమ్(BHIM) ప్రారంభమైనప్పుడు ప్రధాన లక్ష్యం యూపీఐ చెల్లింపులను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లడం. కాలక్రమేణా డిజిటల్ చెల్లింపుల అలవాటు పెరిగింది. ఇప్పుడు వినియోగదారులు ఒకే యాప్లో మరిన్ని సేవలు కోరుతున్నారు. ఈ మారుతున్న అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని భీమ్ 3.0 వెర్షన్ను రూపొందించారు. ఇప్పటికే ఉచిత క్రెడిట్ స్కోరు సేవలను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చారు. ట్రాన్స్యూనియన్ సిబిల్తో భాగస్వామ్యం ద్వారా వినియోగదారులు తమ క్రెడిట్ స్కోరును ఎలాంటి రుసుము లేకుండా తెలుసుకునే అవకాశం పొందుతున్నారు. రోజుకు వేలాదిమంది ఈ సేవను వినియోగిస్తున్నట్లు సంస్థ చెబుతోంది. దీంతో పాటు వివిధ బ్యాంకుల భాగస్వామ్యంతో క్రెడిట్ కార్డులు, చిన్న మొత్తాల రుణాలు, క్రెడిట్ లైన్ సేవలను కూడా యాప్లో అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి. భవిష్యత్తులో బ్యాంకు శాఖలకు వెళ్లాల్సిన అవసరం లేకుండానే అనేక ఆర్థిక ఉత్పత్తులు మొబైల్లోనే లభించే అవకాశం ఉంది.
ప్రభుత్వ నగదు బదిలీలకు కొత్త మార్గం.. Direct Benefit Transfer Through BHIM
ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల అమలులో ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ (డీబీటీ) విధానం కీలకంగా మారింది. రైతు సబ్సిడీలు, విద్యార్థుల స్కాలర్షిప్లు, మహిళల సంక్షేమ పథకాలు, సామాజిక భద్రతా పథకాల నిధులు నేరుగా లబ్ధిదారుల ఖాతాల్లో జమ అవుతున్నాయి. ఇప్పుడు ఈ డీబీటీ సేవలను భీమ్ (BHIM) యాప్తో అనుసంధానం చేయాలనే ప్రణాళిక రూపొందుతోంది. దీనివల్ల లబ్ధిదారులు తమకు జమ అయిన నిధులను నేరుగా యాప్లో చూసుకోవచ్చు. ప్రభుత్వ నిధుల పంపిణీలో పారదర్శకత మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో డిజిటల్ ఆర్థిక సేవల విస్తరణకు కూడా ఇది దోహదం చేయనుంది.
ఈపీఎఫ్ఓ, ఎన్పీఎస్ సేవలు ఒకే చోట.. EPFO And NPS Integration
భవిష్యత్తులో భీమ్ యాప్ (BHIM) ద్వారా ఉద్యోగుల భవిష్య నిధి సంస్థ (EPFO) సేవలను కూడా అందుబాటులోకి తీసుకురానున్నారు. ప్రస్తుతం ఈపీఎఫ్ఓకు సంబంధించిన వివరాలు తెలుసుకోవడానికి వేర్వేరు పోర్టళ్లు, యాప్లు వినియోగించాల్సి వస్తోంది. అనుసంధానం పూర్తయితే ఉద్యోగులు తమ పీఎఫ్ బ్యాలెన్స్, క్లెయిమ్ స్థితి, ఇతర సేవలను భీమ్లోనే పొందే అవకాశం ఉంది. అదే విధంగా జాతీయ పింఛన్ పథకం (NPS) ఖాతాలను కూడా నేరుగా భీమ్ యాప్లోనే ప్రారంభించే సదుపాయాన్ని కల్పించనున్నారు. పదవీ విరమణ ప్రణాళికలను సాధారణ ప్రజలకు మరింత చేరువ చేయాలన్నదే లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది.
కుటుంబ అవసరాలకు కొత్త ఫీచర్లు.. Family-Centric Features
డిజిటల్ చెల్లింపులకు అలవాటు లేని వృద్ధులు, పిల్లలు, కొత్త వినియోగదారులను దృష్టిలో ఉంచుకుని భీమ్ 3.0లో(BHIM) ప్రత్యేక ఫీచర్లను ప్రవేశపెట్టారు. వాటిలో ‘యూపీఐ సర్కిల్’ ముఖ్యమైనది. ఈ ఫీచర్ ద్వారా కుటుంబంలో ఒక వ్యక్తి తన ఖాతా నుంచి మరొకరికి పరిమిత మొత్తంలో లావాదేవీలు చేసే అధికారం ఇవ్వవచ్చు. ముఖ్యంగా యూపీఐ ఖాతా లేని పిల్లలు లేదా డిజిటల్ చెల్లింపులపై సందేహాలు ఉన్న వృద్ధులు ఈ సదుపాయాన్ని వినియోగించుకోవచ్చు. నెలకు గరిష్ఠంగా రూ.15 వేల వరకు మాత్రమే పరిమితి ఉండటంతో భద్రత కూడా ఉంటుంది. అలాగే ఫ్యామిలీ మోడ్, స్ప్లిట్ ఎక్స్పెన్సెస్ వంటి సదుపాయాలు కుటుంబ సభ్యుల మధ్య ఖర్చుల నిర్వహణను సులభతరం చేస్తున్నాయి. ఒకే కుటుంబానికి చెందిన పలువురు సభ్యులు చేసిన ఖర్చులను లెక్కించడం, పంచుకోవడం వంటి పనులు సులభమవుతున్నాయి.
ఖర్చులపై పూర్తి నియంత్రణ.. Smart Expense Management
డిజిటల్ చెల్లింపులు పెరిగిన తర్వాత చాలామందికి నెలవారీ ఖర్చులపై స్పష్టమైన అవగాహన లేకుండా పోతోంది. చిన్నచిన్న చెల్లింపులు కూడా పెద్ద మొత్తంగా మారుతున్నాయి. దీనిని దృష్టిలో ఉంచుకుని భీమ్(BHIM) ‘స్పెండ్ అనలిటిక్స్’ అనే సదుపాయాన్ని అందిస్తోంది. వినియోగదారుడు నెలలో ఎక్కడ ఎంత ఖర్చు చేశాడు, ఏ విభాగంలో ఎక్కువగా ఖర్చు పెట్టాడు, పొదుపు ఎంత జరిగింది వంటి వివరాలను విశ్లేషణ రూపంలో చూపిస్తుంది. దీంతో వ్యక్తిగత ఆర్థిక ప్రణాళికలు రూపొందించుకోవడం సులభమవుతోంది.
తెలుగు రాష్ట్రాలపై ప్రత్యేక దృష్టి.. Focus On Telugu States
తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలను భీమ్ (BHIM) అత్యంత కీలక మార్కెట్లుగా పరిగణిస్తోంది. ఈ రెండు రాష్ట్రాల్లో డిజిటల్ చెల్లింపుల వినియోగం వేగంగా పెరుగుతోంది. ముఖ్యంగా కిరాణా దుకాణాలు, ఆహార కేంద్రాలు, క్విక్ కామర్స్ సేవల్లో భీమ్ వినియోగం గణనీయంగా ఉందని సంస్థ చెబుతోంది. తెలుగు సహా 15 భారతీయ భాషల్లో సేవలు అందించడం ద్వారా ప్రాంతీయ వినియోగదారులను ఆకర్షిస్తోంది. భాషా అవరోధం లేకుండా డిజిటల్ సేవలను వినియోగించే అవకాశాన్ని కల్పిస్తోంది. స్వయం సహాయక సంఘాల లావాదేవీలు, మహిళా సంఘాల రుణ వ్యవస్థలను డిజిటలైజ్ చేయడానికి కూడా సంస్థ ప్రయత్నాలు కొనసాగిస్తోంది. ఇది గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో డిజిటల్ మార్పుకు దోహదం చేయనుంది.
విదేశాల్లోనూ భీమ్ అడుగులు.. Global UPI Expansion
భారత్లో మాత్రమే కాకుండా విదేశాల్లో కూడా యూపీఐ(BHIM) సేవల విస్తరణ వేగంగా సాగుతోంది. సింగపూర్, యూఏఈ, ఫ్రాన్స్, నేపాల్, మారిషస్, ఖతార్, శ్రీలంక, భూటాన్, కంబోడియా వంటి దేశాల్లో ఇప్పటికే యూపీఐ ఆధారిత చెల్లింపులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ దేశాల్లోని ఎంపిక చేసిన వ్యాపార సంస్థల వద్ద భారతీయ పర్యాటకులు భీమ్ యాప్ను వినియోగించి నేరుగా చెల్లింపులు చేయవచ్చు. విదేశీ కరెన్సీ మార్పిడి అవసరం లేకుండా డిజిటల్ చెల్లింపులు చేయడం సులభమవుతోంది. భవిష్యత్తులో మరిన్ని దేశాల్లో యూపీఐ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి ఎన్పీసీఐ సాంకేతిక సహకారం అందించనుంది. దీంతో భారత డిజిటల్ చెల్లింపు వ్యవస్థ అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మరింత బలపడనుంది.
సైబర్ మోసాలపై కఠిన చర్యలు.. Strengthening Security
డిజిటల్ చెల్లింపులు పెరుగుతున్న కొద్దీ సైబర్ మోసాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. నకిలీ లింకులు, కస్టమర్ కేర్ మోసాలు, ఫిషింగ్ దాడులు, ఓటీపీ మోసాలు వినియోగదారులను ఇబ్బంది పెడుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో భీమ్(BHIM) భద్రతా ప్రమాణాలను మరింత బలోపేతం చేసింది. కొత్త వినియోగదారులు మొదటి రోజు రూ.5 వేలకంటే ఎక్కువ లావాదేవీలు చేయకుండా పరిమితి విధించింది. అలాగే వేలిముద్ర, ఫేస్ ఐడీ ఆధారిత ధ్రువీకరణ వ్యవస్థలను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చింది. వినియోగదారులకు అవగాహన కల్పించేందుకు ప్రత్యేక ప్రచార కార్యక్రమాలు కూడా నిర్వహిస్తోంది. మోసాల నుంచి ఎలా రక్షించుకోవాలి, ఎలాంటి లింకులను నమ్మకూడదు, వ్యక్తిగత వివరాలను ఎలా కాపాడుకోవాలి అనే అంశాలపై నిరంతరం అవగాహన పెంచుతోంది.
భవిష్యత్తు దిశగా భీమ్.. Towards A Financial Ecosystem
ఒకప్పుడు కేవలం యూపీఐ చెల్లింపుల యాప్గా ప్రారంభమైన భీమ్(BHIM) ఇప్పుడు పూర్తి స్థాయి ఆర్థిక సేవల వేదికగా మారేందుకు అడుగులు వేస్తోంది. చెల్లింపులు, రుణాలు, క్రెడిట్ స్కోరు, పింఛన్, ప్రభుత్వ సబ్సిడీలు, భవిష్యత్తులో బీమా సేవలు కూడా ఒకే వేదికపై అందించే దిశగా ప్రయాణిస్తోంది. డిజిటల్ ఇండియా లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ప్రతి పౌరుడికి సురక్షితమైన, సులభమైన, అందుబాటులో ఉండే ఆర్థిక సేవలను అందించడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. భీమ్ 3.0తో ప్రారంభమైన ఈ కొత్త దశ రానున్న సంవత్సరాల్లో భారత డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరింత బలం చేకూర్చే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
About the Author
