హైదరాబాద్ః బ్యాంకులకు లేదా బీమా కార్యాలయాలకు వెళ్లినప్పుడు అమాయక ఖాతాదారులకు, ముఖ్యంగా వయోవృద్ధులకు అవసరం లేని పథకాలను అంటగట్టే ‘తప్పుడు విక్రయాల’ (Miss-selling) తీరుపై భారతీయ బీమా నియంత్రణ, అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (IRDAI – Insurance Regulatory and Development Authority of India) తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది. నిబంధనలను కాలరాసి 88 ఏళ్ల వృద్ధుడికి జీవిత బీమా పాలసీని విక్రయించిన ఘటనలో ప్రముఖ బీమా సంస్థ కెనరా హెచ్ఎస్బీసీ లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్కు రూ. కోటి జరిమానా విధించింది. ఇదే సమయంలో పాలసీదారుల ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థలో తీవ్ర లోపాలు చూపించిన ఇండస్ఇండ్ బ్యాంక్పై కూడా మరో రూ. కోటి భారీ జరిమానా విధించి మార్కెట్ వర్గాలకు గట్టి హెచ్చరికలు జారీ చేసింది.
అసలేం జరిగింది? నిబంధనల ఉల్లంఘన ఎలా సాగింది?
కెనరా హెచ్ఎస్బీసీ లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీకి చెందిన కార్పొరేట్ ఏజెంట్ (Corporate Agent) అయిన కెనరా బ్యాంక్ ద్వారా 88 ఏళ్ల వయోవృద్ధుడికి ఒక ‘డిఫర్డ్ యాన్యుటీ పాలసీ’ (Deferred Annuity Policy) విక్రయించారు. ఈ పథకం ప్రకారం పాలసీదారుడిగా సదరు వృద్ధుడి పేరును, భవిష్యత్తులో పింఛను అందుకునే వ్యక్తిగా (Annuitant) ఆయన కుమార్తె పేరును చేర్చారు.
ఈ పాలసీ షరతుల ప్రకారం ఏటా రూ. 2 లక్షల ప్రీమియం చొప్పున వరుసగా నాలుగేళ్లపాటు మొత్తం రూ. 8 లక్షలు చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. నిజానికి ఈ నిర్దిష్ట పెన్షన్ పాలసీలో చేరడానికి గరిష్ఠ వయోపరిమితి (Maximum Entry Age) 30 నుంచి 80 ఏళ్లు మాత్రమే. కానీ 88 ఏళ్లు నిండిన వ్యక్తికి, ఏకంగా ఎనిమిదేళ్ల పరిమితి దాటిన తర్వాత కూడా పాలసీని జారీ చేయడం నిబంధనల స్పష్టమైన ఉల్లంఘన.
ఐఆర్డీఏఐ విచారణలో బట్టబయలైన తీవ్ర లోపాలు
ఈ వ్యవహారంపై ఫిర్యాదు రావడంతో ఐఆర్డీఏఐ లోతైన విచారణ జరిపి నివ్వెరపోయే వాస్తవాలను గుర్తించింది:
ఆర్థిక స్తోమత పరిశీలించకపోవడం (Lack of Suitability Assessment): 88 ఏళ్ల వయసులో ఉన్న వ్యక్తి ఏటా రూ. 2 లక్షల భారీ ప్రీమియం చెల్లించగలడా? అసలు ఆ వయసులో ఆయనకు ఈ పాలసీ అవసరమా? అన్న కనీస సాధ్యాసాధ్యాలను బ్యాంక్ గానీ, బీమా సంస్థ గానీ పరిశీలించలేదు.
ముందస్తు ప్రీమియం వసూలు (Premature Premium Collection): పాలసీ అధికారికంగా అప్రూవల్ కాకముందే, దస్తావేజులు జారీ చేయకముందే ఆయన నుంచి ప్రీమియం సొమ్మును కట్ చేసుకున్నారు.
పత్రాల దాపరికం (Non-disclosure of Documents): నిబంధనల ప్రకారం అందించాల్సిన కస్టమర్ ఇన్ఫర్మేషన్ షీట్ (CIS – Customer Information Sheet), దరఖాస్తు ప్రతి (Proposal Form Copy)ని పాలసీదారుడికి అందించలేదు.
ధ్రువీకరణ లోపాలు (Verification Lapses): ప్లాన్ లాభనష్టాలు, ప్రయోజనాల అంచనా పత్రం (Benefit Illustration) పై పాలసీదారుడి సంతకం లేదా ఆమోదం లేదు. వెరిఫికేషన్ కాల్స్ కూడా తూతూమంత్రంగా ముగించారు.
క్లెయిమ్ వివరాల్లో అస్పష్టత: ఒకవేళ పాలసీ అమల్లో ఉండగానే వృద్ధుడు మరణిస్తే ఎలాంటి పరిణామాలు ఉంటాయి, డిపాజిట్ చేసిన సొమ్ము ఎలా సర్దుబాటు అవుతుందనే కనీస సమాచారాన్ని కుటుంబానికి తెలియజేయలేదు.
ఈ వ్యవహారం సంస్థ అంతర్గత పర్యవేక్షణ వైఫల్యానికి (Internal Governance Failure) నిదర్శనమని స్పష్టం చేస్తూ ఐఆర్డీఏఐ రూ. కోటి జరిమానా విధించింది. అంతేకాకుండా, కెనరా బ్యాంకు ద్వారా 75 ఏళ్లు దాటిన వృద్ధులకు విక్రయించిన అన్ని బీమా పాలసీలపై సమగ్ర అంతర్గత సమీక్ష (Portfolio Audit) నిర్వహించాలని ఆదేశించింది.
డబ్బు వాపసు – దిద్దుబాటు చర్యలు
ఈ వ్యవహారం నియంత్రణ సంస్థ పరిధిలోకి వెళ్లడంతో బీమా సంస్థ దిద్దుబాటు చర్యలకు దిగింది. పాలసీదారుడిని సంప్రదించి, ఆయన విజ్ఞప్తి మేరకు రెండు సంవత్సరాల ప్రీమియం మొత్తమైన రూ. 4.09 లక్షలను వెనక్కి ఇచ్చేసింది (Refund Processed). అలాగే ఈ తప్పుడు విక్రయానికి పాల్పడిన ఏజెంట్ కమిషన్ను రద్దు చేసింది. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి అక్రమాలు జరగకుండా ఉండేందుకు డాక్యుమెంటేషన్లో మార్పులు చేశామని, పాలసీ జారీకి ముందే వీడియో ఆధారిత ధ్రువీకరణను (Video-based Pre-Issuance Verification – VIPV) తప్పనిసరి చేస్తున్నట్లు కంపెనీ వెల్లడించింది.
ఇండస్ఇండ్ బ్యాంక్పై ఎందుకు చర్యలు?
మరో కేసులో ప్రముఖ ప్రైవేట్ బ్యాంక్ అయిన ఇండస్ఇండ్ బ్యాంక్కు కూడా ఐఆర్డీఏఐ రూ. కోటి జరిమానా విధించింది. బీమా కార్పొరేట్ ఏజెంట్గా పనిచేస్తున్న ఈ బ్యాంక్లో కస్టమర్ల ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థ (Grievance Redressal Mechanism) నామమాత్రంగా కూడా పనిచేయడం లేదని తేలింది.
తనిఖీల సమయంలో బాధితుల కోసం ప్రత్యేక ఫిర్యాదుల విభాగం, టోల్-ఫ్రీ ఐవీఆర్ (Toll-free IVR) లేవని గుర్తించారు. వెబ్సైటులో ఫిర్యాదుల పోర్టల్ నడుస్తోందని బ్యాంకు సమర్పించిన స్క్రీన్షాట్లను అధికారులు టెస్ట్ చేయగా, కంప్లైంట్ నమోదుకు సంబంధించి ఎటువంటి ఎస్ఎంఎస్, ఇ-మెయిల్ రశీదులు వెళ్లడం లేదని బట్టబయలైంది. దీంతో పాటు ఇతర నియంత్రణ సంస్థలైన ఆర్బీఐ (RBI), సెబీ (SEBI), ఈడీ (ED) విధించిన జరిమానాల వివరాలను నిబంధనల ప్రకారం 30 రోజుల్లోగా ఐఆర్డీఏఐకి తెలియజేయకపోవడం, పూర్తి వివరాలు లేకుండానే మొబైల్ మెసేజ్ల ద్వారా రెన్యువల్ నోటీసులు పంపడం వంటి నిబంధనల ఉల్లంఘనలపై చర్యలు తీసుకుంది.
సీనియర్ సిటిజన్లు, కుటుంబాలు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు:
బ్యాంకుల్లో సంతకాలు పెట్టే ముందు: బ్యాంకు సిబ్బంది సాధారణ డిపాజిట్లకు బదులుగా ‘మంచి రాబడి వస్తుంది’ అంటూ రకరకాల పేర్లతో ఇచ్చే ఇన్సూరెన్స్ ఫారాలపై వివరాలు చదవకుండా సంతకం చేయవద్దు.
వయోపరిమితి తనిఖీ: పాలసీలో చేరే గరిష్ఠ వయస్సు ఎంత, లాక్-ఇన్ పీరియడ్ (Lock-in Period) ఎన్నేళ్లు ఉందో ముందుగానే తెలుసుకోవాలి.
ఫ్రీ-లుక్ పీరియడ్ (Free-Look Period): పాలసీ బాండ్ అందిన 30 రోజుల్లోగా నిబంధనలు నచ్చకపోతే పాలసీని రద్దు చేసుకుని పూర్తి డబ్బును వెనక్కి పొందే హక్కు పాలసీదారుడికి ఉంటుంది. మోసపూరిత విక్రయాలు జరిగితే వెంటనే ఐఆర్డీఏఐ పోర్టల్ (Bima Bharosa) ద్వారా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
About the Author
