హైదరాబాద్ః దేశంలోనే అతిపెద్ద వ్యాపార సామ్రాజ్యం టాటా గ్రూప్ (Tata Group) కేంద్రంగా ఒక సంచలన పరిణామం చోటుచేసుకుంది. గ్రూప్ మాతృ సంస్థ టాటా సన్స్ (Tata Sons) స్టాక్ మార్కెట్లో లిస్ట్ కాకుండా ఉండేందుకు యాజమాన్యం అడుగులు వేగవంతం చేసింది. ఇందులో దాదాపు 66 శాతం మెజారిటీ వాటా కలిగిన టాటా ట్రస్ట్స్ (Tata Trusts) కంపెనీ పునర్వ్యవస్థీకరణ (Corporate Restructuring) కోసం బోర్డుకు ప్రతిపాదనలు పంపించింది. రెండు కీలక అనుబంధ సంస్థలను టాటా సన్స్లో విలీనం చేయడం ద్వారా నిబంధనల నుంచి బయటపడాలని వ్యూహం రచించింది. ఈ పరిణామం వ్యాపార వర్గాల్లో ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది.
తెరపైకి వచ్చిన విలీన ప్రతిపాదన
టాటా ట్రస్ట్స్ పంపిన ప్రణాళిక ప్రకారం రెండు అనుబంధ ఆపరేటింగ్ కంపెనీలు నేరుగా టాటా సన్స్లో కలుస్తాయి.
టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్ సిస్టమ్స్ సొల్యూషన్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ (Tata Electronics Systems Solutions – TESS)
టాటా కన్సల్టింగ్ ఇంజినీర్స్ (Tata Consulting Engineers – TCE)
ఈ రెండు సంస్థలను మాతృ సంస్థతో కలపాలని టాటా సన్స్ బోర్డుకు ప్రతిపాదించారు. అయితే ఈ విలీన ప్రక్రియ సాఫీగా సాగాలంటే రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (Reserve Bank of India – RBI) నుంచి ముందస్తు నిరభ్యంతర పత్రం (No Objection Certificate – NOC) తప్పనిసరిగా తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. బోర్డు ఆమోదం లభించిన వెంటనే ఆర్బీఐ అనుమతుల కోసం దరఖాస్తు చేయనున్నారు.
అసలు లిస్టింగ్ వివాదం ఎందుకు వచ్చింది?
రిజర్వ్ బ్యాంక్ నిబంధనల ప్రకారం టాటా సన్స్ సంస్థను అప్పర్ లేయర్ ఎన్బీఎఫ్సీ (Upper-Layer NBFC) కేటగిరీ కింద వర్గీకరించారు. కేంద్ర బ్యాంకు రూల్స్ ప్రకారం ఇలాంటి భారీ కోర్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ కంపెనీలు (Core Investment Companies – CIC) నిర్ణీత గడువులోగా తప్పనిసరిగా స్టాక్ మార్కెట్లో లిస్ట్ కావాలి. అంటే పబ్లిక్ ఇష్యూ (Initial Public Offering – IPO) ద్వారా ప్రజల నుంచి పెట్టుబడులు సేకరించి, తమ షేర్లను మార్కెట్లో ట్రేడింగ్కు ఉంచాలి.
టాటా సన్స్ ఎప్పటినుంచో అన్లిస్టెడ్ ప్రైవేట్ కంపెనీ (Unlisted Private Company) హోదాలోనే కొనసాగుతోంది. మార్కెట్లో లిస్ట్ అయితే కంపెనీ అంతర్గత వ్యవహారాలు, ఆర్థిక వివరాలు, పాలనా నిర్ణయాలను పబ్లిక్ డొమైన్లో ఉంచాల్సి వస్తుంది. పైగా వాటాదారుల పరిశీలన తీవ్రమవుతుంది. అందుకే సంస్థ స్వతంత్రతను కాపాడుకునే ఉద్దేశంతో లిస్టింగ్ నిర్ణయాన్ని మొదటి నుంచీ టాటా ట్రస్ట్స్ ఛైర్మన్ నోయల్ టాటా (Noel Tata) వ్యతిరేకిస్తూ వస్తున్నారు.
ఆపరేటింగ్ కంపెనీగా మారితే ఏం జరుగుతుంది?
ప్రస్తుతం టాటా సన్స్ కేవలం గ్రూప్ కంపెనీల వాటాలను కలిగి ఉండే ఇన్వెస్ట్మెంట్ సంస్థగా మాత్రమే గుర్తింపు పొందింది. తాజా విలీనంతో పరిస్థితులు పూర్తిగా మారిపోతాయి.
టీఈఎస్ఎస్, టీసీఈ సంస్థలు టాటా సన్స్లో కలిస్తే, కంపెనీకి సొంతంగా వ్యాపార లావాదేవీలు మొదలవుతాయి.
సంస్థ స్వయంగా వస్తువులు, సేవలను అందించే పూర్తి స్థాయి ఆపరేటింగ్ కంపెనీ (Operating Company) హోదాను దక్కించుకుంటుంది.
నేరుగా కార్యకలాపాలు సాగిస్తున్నప్పుడు అది ప్యూర్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ కంపెనీగా మిగలదు.
ఫలితంగా ఆర్బీఐ రూపొందించిన అప్పర్ లేయర్ ఎన్బీఎఫ్సీ నిబంధనలు వర్తించవు.
తద్వారా స్టాక్ మార్కెట్లో తప్పనిసరిగా లిస్ట్ కావాలన్న నిబంధన నుంచి శాశ్వతంగా మినహాయింపు దక్కుతుంది.
2004 నాటి జ్ఞాపకాలను గుర్తుచేసిన యాజమాన్యం
ఈ మార్పు కొత్తదేమీ కాదని టాటా సన్స్ యాజమాన్యం స్పష్టం చేస్తోంది. 2004 సంవత్సరానికి ముందు పరిస్థితిని సంస్థ గుర్తుచేసింది. నేడు ఐటీ దిగ్గజంగా వెలుగొందుతున్న టాటా కన్సల్టెన్సీ సర్వీసెస్ (Tata Consultancy Services – TCS) ఒకప్పుడు ప్రత్యేక కంపెనీగా లేదు. అది టాటా సన్స్లో ఒక విభాగంగా మాత్రమే పనిచేసేది. ఆ సమయంలో టాటా సన్స్ సొంతంగా వ్యాపార రాబడులు, కార్యకలాపాలు కలిగి ఉండేది.
2004లో టీసీఎస్ ప్రత్యేక అనుబంధ సంస్థగా విడిపోయి, ఐపీఓకు వెళ్లిన తర్వాతే టాటా సన్స్ కేవలం హోల్డింగ్ కంపెనీ (Holding Company) తరహా మోడల్లోకి మారింది. ఇప్పుడు మళ్లీ అనుబంధ కంపెనీలను కలుపుకోవడం అంటే సంస్థ తన పాత సహజమైన వ్యాపార శైలికి మళ్లడమేనని స్పష్టం చేసింది.
ప్రైవేట్ హోదా కొనసాగింపే అంతిమ లక్ష్యం
టాటా ట్రస్ట్స్ తీసుకున్న ఈ సాహసోపేత నిర్ణయం వెనుక దీర్ఘకాలిక వ్యూహం దాగి ఉంది. దాతృత్వ కార్యక్రమాలకు నిధులు అందించే టాటా ట్రస్ట్స్ పరిధిలోనే గ్రూప్ నియంత్రణ ఉండాలని నోయల్ టాటా భావిస్తున్నారు. బహిరంగ మార్కెట్ ఒత్తిళ్లు, త్రైమాసిక లాభాల ఫలితాల వేట నుంచి గ్రూప్ ప్రధాన సంస్థను దూరంగా ఉంచడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగంలో దూసుకుపోతున్న వేళ, ఇంజినీరింగ్ సేవల్లో గుర్తింపు పొందిన సంస్థలను విలీనం చేసుకోవడం వల్ల టాటా సన్స్ బ్యాలెన్స్ షీట్ (Balance Sheet) మరింత పటిష్టంగా మారుతుంది. ప్రత్యక్ష వ్యాపార ఆదాయాలు సంస్థ ఖాతాలో జమ కావడం మొదలవుతుంది.
బోర్డు సమీక్ష పూర్తయి, ఆర్బీఐ అనుమతి లభిస్తే టాటా సన్స్ ప్రైవేట్ కంపెనీగానే చట్టబద్ధంగా కొనసాగే మార్గం సుగమమవుతుంది. ఈ విలీన ప్రక్రియ రాబోయే రోజుల్లో కార్పొరేట్ చట్టాలు, కేంద్ర బ్యాంకు మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా ఎలా రూపుదిద్దుకుంటుందో వేచి చూడాలి.
About the Author
