ఒకప్పుడు నెలాఖరులో జీతం చేతికి రాగానే కొత్త మొబైల్, కుటుంబంతో రెస్టారెంట్ భోజనం, వారాంతపు షాపింగ్, సినిమా లేదా ఓటీటీ సబ్స్క్రిప్షన్లపై ఖర్చు చేయడం మధ్యతరగతి కుటుంబాల జీవనశైలిలో భాగంగా ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితులు మారుతున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక అనిశ్చితులు, పెరుగుతున్న జీవన వ్యయాలు, ఉద్యోగ భద్రతపై ఆందోళనలు ప్రజల ఆలోచనా విధానాన్ని మార్చేస్తున్నాయి. ‘ఇప్పుడు ఖర్చు చేయడం కంటే భవిష్యత్తు కోసం దాచుకోవడం మంచిది’ (Savings First, Spending Cuts) అనే భావన భారతీయ కుటుంబాల్లో వేగంగా పెరుగుతోంది. అంతర్జాతీయ పరిశోధనా సంస్థ కాంటార్ నిర్వహించిన తాజా ‘స్టేట్ ఆఫ్ ది నేషన్’ సర్వే ఈ మార్పును స్పష్టంగా ప్రతిబింబించింది. కుటుంబాల ఆర్థిక నిర్ణయాల్లో పొదుపు, పెట్టుబడులకు ప్రాధాన్యం పెరుగుతుండగా, విలాసవంతమైన ఖర్చుల విషయంలో వినియోగదారులు జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తున్నట్లు సర్వే వెల్లడించింది. మెట్రో నగరాల నుంచి చిన్న పట్టణాల వరకు దేశవ్యాప్తంగా కనిపిస్తున్న ఈ ధోరణి ఆర్థిక వ్యవస్థలో కొత్త సంకేతాలను ఇస్తోంది.
భవిష్యత్తుపై తగ్గిన ధీమా.. Confidence Levels See a Dip
ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రజల్లో కనిపించిన ఆశావాదం ప్రస్తుతం కొంత తగ్గినట్లు సర్వే తేల్చింది. జనవరిలో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ మరింత బలోపేతం అవుతుందని విశ్వసించిన వారి శాతం 60గా ఉండగా, మే నాటికి అది 48 శాతానికి పడిపోయింది. అంటే ప్రతి ఇద్దరిలో ఒకరు మాత్రమే దేశ ఆర్థిక పరిస్థితులు మెరుగుపడతాయని భావిస్తున్నారు. దీనికి ప్రధాన కారణంగా ప్రపంచ ఆర్థిక పరిణామాలనే నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతలు, ముడి చమురు ధరల పెరుగుదల, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో మందగమనం, ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లు వంటి అంశాలు భారతీయులలోనూ ఆందోళన పెంచుతున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెద్ద కంపెనీలు ఉద్యోగాల కోతలు చేపడుతుండటం కూడా ప్రజల మనోభావాలపై ప్రభావం చూపుతోంది.
ఉద్యోగ భద్రతపై ఆందోళన.. Layoff Fears Grow Stronger
ప్రస్తుతం మధ్యతరగతి కుటుంబాల్లో అత్యంత ఎక్కువగా వినిపిస్తున్న మాట ‘ఉద్యోగ భద్రత’. గత కొన్నేళ్లుగా ఐటీ, స్టార్టప్, తయారీ రంగాల్లో (Savings First, Spending Cuts) ఉద్యోగాల కోతల వార్తలు తరచుగా వినిపిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఉద్యోగాలపై భయం పెరిగినట్లు కాంటార్ సర్వే స్పష్టం చేసింది. జనవరిలో ఉద్యోగాల లేఆఫ్స్పై ఆందోళన వ్యక్తం చేసిన వారి శాతం 36గా ఉండగా, మే నాటికి అది 41 శాతానికి పెరిగింది. ఇది చిన్న పెరుగుదలలా కనిపించినా, కుటుంబాల ఖర్చు విధానంపై దీని ప్రభావం గణనీయంగా ఉంటుంది. ఉద్యోగ భద్రతపై సందేహం ఉన్నప్పుడు ప్రజలు అవసరం లేని ఖర్చులను తగ్గించి, నగదును నిల్వ ఉంచేందుకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. అందుకే ప్రస్తుతం అనేక కుటుంబాలు పెద్ద మొత్తంలో ఖర్చు చేసే నిర్ణయాలను వాయిదా వేస్తున్నాయి. కొత్త వాహనం కొనుగోలు, ఇంటి ఇంటీరియర్, ఖరీదైన ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల కొనుగోలు వంటి అంశాల్లో ఆచితూచి వ్యవహరిస్తున్నారు.
పొదుపు బాటలో కుటుంబాలు.. Saving for a Safer Tomorrow
‘అవసరం వచ్చినప్పుడు డబ్బు ఉండాలి’ అనే భావన ఇప్పుడు మరింత బలపడుతోంది. సర్వే ప్రకారం దాదాపు 63 శాతం మంది భవిష్యత్తు రక్షణ కోసం మరింత ఎక్కువ పొదుపు (Savings First, Spending Cuts) చేయాలని భావిస్తున్నారు. ఇది భారతీయ కుటుంబాల్లో పెరుగుతున్న ఆర్థిక క్రమశిక్షణకు నిదర్శనంగా చెప్పవచ్చు. అయితే మరోవైపు 2025తో పోలిస్తే తమ పొదుపులు, పెట్టుబడులు పెరుగుతాయని కేవలం 39 శాతం మంది మాత్రమే ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. మిగిలిన 61 శాతం మంది తమ పొదుపులు యథాతథంగా ఉంటాయని లేదా తగ్గే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు. అంటే పొదుపు చేయాలనే కోరిక ఉన్నప్పటికీ, పెరుగుతున్న ఖర్చులు ఆ లక్ష్యానికి అడ్డంకిగా మారుతున్నాయని అర్థమవుతోంది. నెలవారీ ఆదాయంలో కొంత భాగాన్ని అత్యవసర నిధిగా ఉంచుకోవడం, ఆరోగ్య బీమా తీసుకోవడం, మ్యూచువల్ ఫండ్లు లేదా ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్లలో పెట్టుబడులు పెట్టడం వంటి నిర్ణయాలపై ఆసక్తి పెరుగుతోంది.
ద్రవ్యోల్బణమే ప్రధాన కారణం.. Inflation Drives Spending Discipline
ప్రజల ఖర్చు విధానంలో మార్పుకు ప్రధాన కారణం ద్రవ్యోల్బణమేనని (Savings First, Spending Cuts) సర్వేలో పాల్గొన్న 65 శాతం మంది అభిప్రాయపడ్డారు. గత కొన్నేళ్లుగా ఆహార పదార్థాలు, ఇంధనం, విద్యుత్, విద్య, వైద్య సేవల ఖర్చులు క్రమంగా పెరుగుతూనే ఉన్నాయి. జీతాలు పెరిగినా, జీవన వ్యయాలు అంతకంటే వేగంగా పెరుగుతున్నాయనే భావన ప్రజల్లో ఉంది. నెలవారీ బడ్జెట్ను నిర్వహించడం కష్టమవుతున్న నేపథ్యంలో ప్రతి ఖర్చును ఒకటికి రెండుసార్లు ఆలోచించి చేస్తున్న పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. ప్రత్యేకించి మధ్యతరగతి కుటుంబాల్లో కిరాణా సరుకులు, విద్యుత్ బిల్లులు, పిల్లల విద్య, రవాణా ఖర్చులు పెరగడంతో వినోదం, విలాసాలకు కేటాయించే మొత్తాలు తగ్గుతున్నాయి.
ఆరోగ్య ఖర్చులే అతిపెద్ద భయం.. Healthcare Costs Trigger Maximum Concern
సర్వేలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం ఆరోగ్య సంరక్షణ ఖర్చులపై వ్యక్తమైన ఆందోళన. 85 శాతం మంది వైద్య ఖర్చులు పెరుగుతుండటంపై తీవ్రంగా ఆందోళన చెందుతున్నారు. ఒక సాధారణ వైద్య పరీక్ష నుంచి ఆస్పత్రి చికిత్స వరకు ప్రతిదీ ఖరీదవుతుండటంతో కుటుంబాలు భవిష్యత్తు కోసం ముందుగానే ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకుంటున్నాయి. ఆరోగ్య ఖర్చుల తర్వాత జీవన వ్యయాల పెరుగుదలపై 80 శాతం మంది ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. అద్దెలు, గృహ రుణ ఈఎంఐలు, ఇతర రుణ చెల్లింపుల భారం పెరుగుతోందని 71 శాతం మంది పేర్కొన్నారు. ఈ పరిస్థితుల్లో అనేక కుటుంబాలు (Savings First, Spending Cuts) తమ ఖర్చుల జాబితాను తిరిగి సమీక్షిస్తున్నాయి. అవసరమైన ఖర్చులు, వాయిదా వేయగలిగిన ఖర్చులు అనే రెండు విభాగాలుగా విభజించి ఆర్థిక నిర్వహణ చేపడుతున్నాయి.
విలాసాలకు కోత.. Luxury Spending Takes a Back Seat
ఒకప్పుడు జీవనశైలిలో భాగంగా భావించిన అనేక ఖర్చులు (Savings First, Spending Cuts) ఇప్పుడు ‘ఐచ్ఛికం’గా మారుతున్నాయి. టెలివిజన్లు, కార్లు, ఖరీదైన ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు వంటి పెద్ద కొనుగోళ్లపై ఆసక్తి తగ్గుతోంది. ఇలాంటి వస్తువులు కొనుగోలు చేయాలని భావిస్తున్న వారి శాతం 46 నుంచి 44కు తగ్గింది. అంతకంటే ఎక్కువ ప్రభావం వినోద రంగంపై కనిపిస్తోంది. రెస్టారెంట్లలో భోజనం, షాపింగ్, సినిమా వినోదం, ఓటీటీ సబ్స్క్రిప్షన్లు, ఇతర డిజిటల్ సేవలపై ఖర్చు తగ్గిస్తున్నట్లు వినియోగదారులు చెబుతున్నారు. ‘ఉంటే బాగుంటుంది’ అనే ఖర్చుల కంటే ‘తప్పనిసరిగా అవసరం’ అనే ఖర్చులకే ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. వ్యక్తిగత బడ్జెట్లో ప్రతి రూపాయికి విలువ పెరిగిన ఈ సమయంలో, ఖర్చు చేయడానికి ముందు దాని అవసరాన్ని పరిశీలించే ధోరణి స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
అనుభవాలకు మాత్రం డిమాండ్.. Experiences Still Matter
అయితే ఖర్చులను తగ్గిస్తున్నారని (Savings First, Spending Cuts) చెప్పడం మాత్రమే పూర్తి చిత్రం కాదు. ప్రజలు పూర్తిగా మితవ్యయ జీవితాన్ని ఎంచుకోవడం లేదు. మానసిక ప్రశాంతత, కుటుంబంతో గడిపే సమయం, వ్యక్తిగత ఎదుగుదలకు ఉపయోగపడే అనుభవాల విషయంలో మాత్రం ఖర్చు చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు. ప్రయాణాలు, ప్రకృతి విహారాలు, ప్రత్యేక అనుభవాలు, నైపుణ్యాభివృద్ధి కోర్సులు, ఆరోగ్యకర జీవనశైలికి సంబంధించిన సేవలపై ఖర్చు కొనసాగుతోంది. దీని వెనుక ‘జీవిత నాణ్యత’కు పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యం కనిపిస్తోంది. నేటి వినియోగదారుడు ఖరీదైన వస్తువులను కొనడం కంటే గుర్తుండిపోయే అనుభవాలను సేకరించడానికి ఆసక్తి చూపుతున్నాడు. ఇది కొత్త తరం వినియోగ ధోరణిగా మార్కెట్ విశ్లేషకులు అభివర్ణిస్తున్నారు.
మారుతున్న మనస్తత్వం.. కొత్త సంకేతాలు.. A New Consumer Mindset Emerges
భారతీయ వినియోగదారుల ప్రవర్తనలో (Savings First, Spending Cuts) కనిపిస్తున్న ఈ మార్పు తాత్కాలికమా, దీర్ఘకాలికమా అన్నది భవిష్యత్తులో తేలనుంది. అయితే ప్రస్తుతం మాత్రం కుటుంబాల ఆర్థిక ప్రాధాన్యాల్లో స్పష్టమైన మార్పు కనిపిస్తోంది. విలాసాలకు కంటే భద్రతకు, ఖర్చులకు కంటే పొదుపులకు, ఆకర్షణీయ కొనుగోళ్ల కంటే ఆర్థిక స్థిరత్వానికి ప్రజలు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. ప్రపంచ ఆర్థిక పరిస్థితులు అనిశ్చితంగా ఉన్న ఈ సమయంలో భారతీయ కుటుంబాలు ‘ముందుచూపు’తో వ్యవహరిస్తున్నాయనే విషయం కాంటార్ సర్వే ద్వారా స్పష్టమైంది. నేటి వినియోగదారుడు కేవలం ఖర్చు చేసే వ్యక్తి కాదు.. భవిష్యత్తును దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రతి నిర్ణయం తీసుకుంటున్న ఆర్థిక ప్రణాళికకర్తగా మారుతున్నాడు. అదే భారతీయ వినియోగ సంస్కృతిలో కనిపిస్తున్న తాజా మార్పుకు నిదర్శనం.
About the Author
