దేశీయ స్టాక్ మార్కెట్‌లో అత్యంత ఆసక్తి రేకెత్తించిన పబ్లిక్‌ ఇష్యూల్లో లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్‌ కార్పొరేషన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా (ఎల్‌ఐసీ) ఐపీవో ఒకటి. దేశంలోనే అతిపెద్ద బీమా సంస్థగా పేరొందిన ఎల్‌ఐసీలో ప్రభుత్వ వాటాను కొంతమేర విక్రయించి నిధులు సమీకరించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. తొలుత భారీ స్థాయిలో చేపట్టాలని భావించిన ఈ పబ్లిక్‌ ఇష్యూ పరిమాణాన్ని(LIC IPO Size Slashed) మార్కెట్ పరిస్థితులు, మదుపర్ల స్పందనను దృష్టిలో ఉంచుకొని తగ్గించింది. 2022లో ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం అప్పట్లో ఆర్థిక రంగంలో చర్చనీయాంశమైంది. తొలుత ఐదు శాతం వాటా విక్రయించాలని ప్రతిపాదించగా, చివరకు 3.5 శాతం వాటా విక్రయించేలా ప్రణాళికను మార్చింది. దీంతో సుమారు రూ.21,000 కోట్లు సమీకరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
భారీ అంచనాల నుంచి రూ.21 వేల కోట్లకు.. From Big Plans to a ₹21,000 Crore IPO
ఎల్‌ఐసీ ఐపీవోపై (LIC IPO Size Slashed) కేంద్ర ప్రభుత్వం భారీ అంచనాలు పెట్టుకుంది. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ ద్వారా నిధులు సమీకరించాలనే ప్రణాళికలో భాగంగా ఎల్‌ఐసీ వాటా విక్రయాన్ని చేపట్టింది. దేశవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది పాలసీదారులు ఉన్న సంస్థ కావడంతో ఈ ఇష్యూపై సహజంగానే ఆసక్తి నెలకొంది. అయితే అంతర్జాతీయ పరిణామాలు, రష్యా-ఉక్రెయిన్‌ యుద్ధం ప్రభావం, ప్రపంచ మార్కెట్లలో ఒడుదొడుకులు, ద్రవ్యోల్బణం, వడ్డీ రేట్లపై ఆందోళనలు మార్కెట్ వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేశాయి. విదేశీ పెట్టుబడిదారుల ఆసక్తి, సంస్థకు ఎంత విలువ కట్టాలనే అంశాలపై కూడా చర్చ జరిగింది. ఈ పరిస్థితుల్లో మొదట ప్రతిపాదించిన ఐదు శాతం వాటా విక్రయాన్ని 3.5 శాతానికి తగ్గించాలని నిర్ణయించారు. ఈ మేరకు ఎల్‌ఐసీ విలువను సుమారు రూ.6 లక్షల కోట్లుగా నిర్ణయిస్తూ, రూ.21,000 కోట్ల సమీకరణ లక్ష్యంతో ముందుకు వెళ్లారు.
మార్కెట్ పరిస్థితులే కీలకం.. Market Conditions Drive the Decision
ఒక సంస్థ ఐపీవోకు(LIC IPO Size Slashed) వచ్చినప్పుడు దాని విలువను నిర్ణయించడం అత్యంత కీలకమైన అంశం. సంస్థ వ్యాపార పరిమాణం, ఆస్తులు, ఆదాయం, లాభాలు, భవిష్యత్తు వృద్ధి అవకాశాలు, రంగంలో పోటీ వంటి అంశాల ఆధారంగా మదుపర్లు విలువను అంచనా వేస్తారు. అయితే సంస్థ ఎంత పెద్దదైనా, మార్కెట్ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ధర నిర్ణయించకపోతే ఇష్యూకు ఆశించిన స్పందన రాకపోవచ్చు. ఎల్‌ఐసీ విషయంలోనూ ఇదే అంశం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ప్రభుత్వానికి ఎక్కువ ఆదాయం సమకూర్చాలనే లక్ష్యంతో భారీ విలువను నిర్ణయించడం ఒకవైపు, మదుపర్లు ఆ ధరకు షేర్లను కొనుగోలు చేయడానికి ఆసక్తి చూపడం మరోవైపు. ఈ రెండింటి మధ్య సమతుల్యత సాధించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. అందుకే ఇష్యూ పరిమాణాన్ని తగ్గించి, మార్కెట్ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా వాటా విక్రయాన్ని చేపట్టాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఇష్యూ పరిమాణం తగ్గడం వల్ల మదుపర్లకు తప్పనిసరిగా లాభాలు వస్తాయని చెప్పలేం. అయితే ధర నిర్ణయం, డిమాండ్‌, మార్కెట్ పరిస్థితులు ఇష్యూ విజయంపై ప్రభావం చూపుతాయి.
ఎల్‌ఐసీ విలువను ఎలా నిర్ణయించారు? How Was LIC Valued?
ఐపీవో సమయంలో (LIC IPO Size Slashed) ఎల్‌ఐసీ విలువను అంచనా వేయడానికి ఉపయోగించిన ముఖ్యమైన ప్రమాణాల్లో ఎంబెడెడ్‌ వాల్యూ (Embedded Value) ఒకటి. సాధారణంగా జీవిత బీమా సంస్థకు ఉన్న నికర ఆస్తుల విలువతోపాటు ఇప్పటికే ఉన్న పాలసీల నుంచి భవిష్యత్తులో రావచ్చని అంచనా వేసిన లాభాల ప్రస్తుత విలువను పరిగణనలోకి తీసుకుని దీనిని లెక్కిస్తారు. సాధారణ కంపెనీలను వాటి ఆదాయం, లాభాలు, నగదు ప్రవాహాలు వంటి ప్రమాణాలతో పోల్చినట్లే బీమా సంస్థలను కూడా వాటి ప్రత్యేక వ్యాపార స్వభావానికి తగిన విధంగా అంచనా వేయాలి. ఎల్‌ఐసీకి కోట్లాది మంది పాలసీదారులు ఉండటం, దేశవ్యాప్తంగా విస్తృతమైన కార్యకలాపాలు నిర్వహించడం దాని వ్యాపార పరిమాణాన్ని తెలియజేస్తాయి. అయితే ఈ అంశాలన్నీ ఉన్నప్పటికీ, షేరు ధర ఎంత ఉండాలనే విషయాన్ని మార్కెట్ పరిస్థితులు, భవిష్యత్తు లాభాల అంచనాలు ప్రభావితం చేస్తాయి. అందువల్ల పెద్ద సంస్థలో పెట్టుబడి పెట్టే ముందు దాని పేరుప్రఖ్యాతులకే ప్రాధాన్యం ఇవ్వకుండా, నిర్ణయించిన ధర సమంజసంగా ఉందా లేదా అన్నది మదుపర్లు పరిశీలించాలి.
గ్రీన్‌షూ ఆప్షన్ ఉంటుందా? Was a Green Shoe Option Available?
ఐపీవోకు సంబంధించిన చర్చల్లో (LIC IPO Size Slashed) గ్రీన్‌షూ ఆప్షన్ అనే పదం వినిపిస్తుంటుంది. సాధారణంగా కొన్ని పబ్లిక్‌ ఇష్యూల్లో అదనపు షేర్ల కేటాయింపునకు అవకాశం కల్పించే ఏర్పాటును ఈ పదంతో సూచిస్తారు. డిమాండ్‌ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు నిర్దేశిత నిబంధనల ప్రకారం అదనపు కేటాయింపులు జరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ప్రతి ఐపీవోలోనూ ఈ సదుపాయం ఉంటుందని భావించకూడదు. ఎల్‌ఐసీ ఐపీవో విషయంలోనూ మొదట రూ.21,000 కోట్ల ప్రాథమిక ఇష్యూ పరిమాణంతో పాటు, డిమాండ్‌ బాగుంటే మరో రూ.9,000 కోట్ల విలువైన వాటాను విక్రయించే అవకాశంపై చర్చ జరిగినట్లు అప్పటి వార్తా కథనాలు పేర్కొన్నాయి. అయితే సెబీ ఈ అదనపు వాటా విక్రయ ప్రతిపాదనకు అనుమతి ఇవ్వలేదని నివేదికలు వెల్లడించాయి. అందువల్ల ఇష్యూ పరిమాణం రూ.30,000 కోట్లకు చేరుతుందని అప్పట్లో వచ్చిన అంచనాను ఖరారైన నిర్ణయంగా పరిగణించకూడదు. <Cite refs={[“turn115801search13″,”turn115801search15”]}/>
దేశంలోనే అతిపెద్ద ఐపీవోగా రికార్డు.. A Record-Breaking Public Issue
ఇష్యూ పరిమాణాన్ని తగ్గించినప్పటికీ, ఎల్‌ఐసీ పబ్లిక్‌ (LIC IPO Size Slashed) ఇష్యూ భారత మార్కెట్‌లో అప్పటివరకు అతిపెద్ద ఐపీవోగా నిలిచింది. 2021లో పేటీఎం సుమారు రూ.18,300 కోట్లను సమీకరించగా, ఎల్‌ఐసీ ఐపీవో ద్వారా ప్రభుత్వం సుమారు రూ.21,000 కోట్లను సమీకరించే లక్ష్యంతో ముందుకు వెళ్లింది. ఈ ఇష్యూలో ప్రభుత్వం తన వాటాలో కొంత భాగాన్ని విక్రయించింది. అంటే ఇది కంపెనీకి కొత్తగా మూలధనం సమకూర్చే తాజా షేర్ల జారీ కాకుండా, ప్రభుత్వానికి చెందిన వాటాల విక్రయం. ఈ తేడా పెట్టుబడిదారులు అర్థం చేసుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన అంశం. వాటా విక్రయం ద్వారా వచ్చిన సొమ్ము ప్రభుత్వానికి వెళ్తుంది; కంపెనీకి నేరుగా కొత్త మూలధనం సమకూరదు.
మదుపర్లు ఏం నేర్చుకోవాలి? Lessons for Investors
ఎల్‌ఐసీ ఐపీవో పరిణామాలు (LIC IPO Size Slashed) ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తు చేస్తాయి. పెద్ద బ్రాండ్‌ పేరు, విస్తృతమైన కస్టమర్‌ బేస్‌, బలమైన వ్యాపార చరిత్ర ఉన్నంత మాత్రాన ప్రతి పెట్టుబడీ లాభదాయకం అవుతుందని చెప్పలేం. ఇష్యూ ధర, సంస్థ విలువ, మార్కెట్ పరిస్థితులు, పెట్టుబడి కాలవ్యవధి వంటి అంశాలను పరిశీలించడం అవసరం. ఐపీవోలో దరఖాస్తు చేసే ముందు కంపెనీ ముసాయిదా పత్రాలు, ఆర్థిక వివరాలు, రిస్క్‌ అంశాలు, షేరు ధర నిర్ణయానికి సంబంధించిన వివరాలను చదవాలి. లిస్టింగ్‌ రోజున ధర పెరుగుతుందనే అంచనాతో మాత్రమే పెట్టుబడి పెట్టకూడదు. మార్కెట్‌లో డిమాండ్‌ బలంగా ఉన్నప్పటికీ, లిస్టింగ్‌ తర్వాత షేరు ధర తగ్గే అవకాశాన్ని కూడా గుర్తుంచుకోవాలి. మొత్తానికి, ఎల్‌ఐసీ ఐపీవో పరిమాణాన్ని తగ్గించడం అప్పటి మార్కెట్ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా తీసుకున్న నిర్ణయం. పెట్టుబడిదారుల స్పందన, సంస్థ విలువ, నియంత్రణ సంస్థల అనుమతులు, ప్రభుత్వ పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ లక్ష్యాలు.. ఇవన్నీ కలిసి ఈ నిర్ణయాన్ని ప్రభావితం చేశాయి. ఐపీవోల్లో పెట్టుబడి పెట్టేవారు ప్రచారాన్ని కాకుండా వాస్తవ గణాంకాలను ఆధారంగా చేసుకోవడమే సరైన మార్గం.
About the Author
