ఒకప్పుడు దక్షిణాసియాలో ఆర్థికంగా అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా గుర్తింపు పొందిన శ్రీలంక.. 2021–22 నాటికి తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభంలో చిక్కుకుంది. విదేశీ మారక నిల్వలు కరిగిపోవడం, అప్పుల భారం పెరగడం, దిగుమతులకు డాలర్లు లేకపోవడం, ద్రవ్యోల్బణం పెరగడం వంటి సమస్యలు ఒకదానికొకటి తోడయ్యాయి. ఫలితంగా ఆహారం, ఇంధనం, మందులు వంటి నిత్యావసర వస్తువుల కొరత ఏర్పడింది. ధరలు భారీగా పెరగడంతో సామాన్య ప్రజల కొనుగోలు శక్తి దెబ్బతింది. ప్రపంచ బ్యాంకు ప్రకారం.. దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక బలహీనతలకు కరోనా, ఇతర బాహ్య పరిణామాలు తోడవడంతో శ్రీలంకలో (Sri Lanka’s Hunger Crisis) పరిస్థితి తీవ్రమైంది. అయితే శ్రీలంకలో ఏర్పడిన ఆహార సంక్షోభానికి ఒక్క కారణాన్ని మాత్రమే చూపడం సరైంది కాదు. ఆర్థిక వ్యవస్థలో చాలా కాలంగా పేరుకుపోయిన సమస్యలకు కరోనా దెబ్బ తగలడం, దాని తర్వాత తీసుకున్న కొన్ని విధాన నిర్ణయాలు పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టంగా మార్చడం జరిగింది.
కరోనాతో మొదలైన కష్టాలు.. COVID-19 Deepened the Crisis
శ్రీలంక ఆర్థిక వ్యవస్థకు (Sri Lanka’s Hunger Crisis) పర్యాటక రంగం ఎంతో కీలకం. విదేశీ పర్యాటకుల రాక ద్వారా దేశానికి డాలర్ల రూపంలో ఆదాయం లభించేది. కానీ కరోనా మహమ్మారి కారణంగా అంతర్జాతీయ ప్రయాణాలు దాదాపు నిలిచిపోయాయి. పర్యాటక ఆదాయం ఒక్కసారిగా పడిపోవడంతో దేశానికి వచ్చే విదేశీ మారక ద్రవ్యం తగ్గిపోయింది. అంతకుముందే 2019 ఈస్టర్‌ ఆదివారం జరిగిన బాంబు దాడులు పర్యాటక రంగాన్ని దెబ్బతీశాయి. ఆ తర్వాత కరోనా మరో భారీ దెబ్బ కొట్టింది. దీంతో విదేశీ మారక ఆదాయం తగ్గిపోగా.. అదే సమయంలో ప్రభుత్వం విదేశీ అప్పులను చెల్లించాల్సిన పరిస్థితి కొనసాగింది. IMF ప్రకారం.. 2019 చివర్లో శ్రీలంక విదేశీ మారక నిల్వలు సుమారు 7.6 బిలియన్‌ డాలర్లు ఉండగా, 2021 చివరికి అవి 3.1 బిలియన్‌ డాలర్లకు పడిపోయాయి. 2022 జనవరి నాటికి 2.4 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరాయి.
డాలర్లు లేక దిగుమతులు ఆగిపోయాయి.. Foreign Exchange Shortage Hit Imports
శ్రీలంక (Sri Lanka’s Hunger Crisis)ఎదుర్కొన్న ప్రధాన సమస్యల్లో విదేశీ మారక ద్రవ్య కొరత ఒకటి. ఒక దేశానికి అవసరమైన ఆహార పదార్థాలు, ఇంధనం, ఔషధాలు, ఎరువులు వంటి అనేక వస్తువులను దిగుమతి చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. ఇందుకు విదేశీ కరెన్సీ అవసరం. కానీ దేశం వద్ద డాలర్ల నిల్వలు తగ్గిపోవడంతో దిగుమతులకు చెల్లింపులు చేయడం కష్టమైంది. ప్రభుత్వం విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేయాలనే ఉద్దేశంతో అనేక వస్తువుల దిగుమతులపై ఆంక్షలు విధించింది. దీంతో మార్కెట్లో సరఫరా తగ్గి కొన్ని నిత్యావసర వస్తువుల కొరత ఏర్పడింది. IMF నివేదిక ప్రకారం.. విదేశీ మారక కొరత, దిగుమతి ఆంక్షలు, ధరల నియంత్రణ చర్యల కారణంగా బియ్యం, చక్కెర, పాలపొడి, వంటగ్యాస్‌ వంటి వస్తువుల కొరత ఏర్పడింది. సరఫరా తగ్గినప్పుడు డిమాండ్‌ మాత్రం అలాగే ఉంటే ధరలు పెరగడం సహజం. ఇదే శ్రీలంకలో జరిగింది. సామాన్య ప్రజలు నిత్యావసర వస్తువుల కోసం పొడవాటి క్యూల్లో నిలబడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
అప్పుల భారం.. పన్ను కోతల ప్రభావం.. Debt Burden and Fiscal Weakness
శ్రీలంక ఆర్థిక సంక్షోభం (Sri Lanka’s Hunger Crisis) ఒక్కసారిగా ఏర్పడినది కాదు. ప్రభుత్వం చాలా కాలంగా ఎదుర్కొంటున్న అధిక బడ్జెట్‌ లోటు, పెరుగుతున్న అప్పులు, తక్కువ ప్రభుత్వ ఆదాయం వంటి సమస్యలు పరిస్థితిని బలహీనపరిచాయి. IMF ప్రకారం.. 2020, 2021లో శ్రీలంక ఆర్థిక లోటు జీడీపీలో 10 శాతానికి మించి ఉంది. 2021 నాటికి ప్రభుత్వ రుణం జీడీపీలో 119 శాతానికి చేరింది. 2019లో అమలు చేసిన పన్ను కోతలు కూడా ప్రభుత్వ ఆదాయాన్ని తగ్గించి ఆర్థిక బఫర్‌ను బలహీనపరిచాయని IMF పేర్కొంది. కరోనా సమయంలో ప్రభుత్వ ఆదాయం తగ్గడం, ఖర్చులు పెరగడం పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్ల నుంచి కొత్తగా రుణాలు పొందే అవకాశం కూడా తగ్గిపోయింది. దీంతో పాత అప్పులు చెల్లించేందుకు, అవసరమైన దిగుమతులకు డాలర్లు సమకూర్చుకోవడం కష్టమైంది.
ఎరువుల నిషేధం.. వ్యవసాయానికి దెబ్బ.. Fertilizer Ban Hurt Agricultural Production
శ్రీలంక సంక్షోభంలో (Sri Lanka’s Hunger Crisis) ఎక్కువగా చర్చకు వచ్చిన నిర్ణయం రసాయన ఎరువుల దిగుమతులపై నిషేధం. 2021 మేలో ప్రభుత్వం రసాయన ఎరువుల దిగుమతిని నిషేధించి, వ్యవసాయాన్ని సేంద్రియ విధానంలోకి మార్చాలని ప్రయత్నించింది. విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేయడం కూడా ఈ నిర్ణయం వెనుక ఉన్న కారణాల్లో ఒకటిగా పేర్కొనబడింది. అయితే ఎరువుల కొరత కారణంగా వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపై ప్రతికూల ప్రభావం పడింది. ముఖ్యంగా బియ్యం ఉత్పత్తితో పాటు తేయాకు, రబ్బరు వంటి ఎగుమతి పంటలపై కూడా ప్రభావం పడింది. IMF కూడా ఎరువుల నిషేధం వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని తగ్గించి, ఆహార సరఫరా కొరతను మరింత పెంచే ప్రమాదం ఉందని పేర్కొంది. ప్రపంచ బ్యాంకు నివేదికల ప్రకారం.. ఎరువులు, ఇతర వ్యవసాయ ఇన్‌పుట్‌ల కొరత 2022లో వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపై గణనీయమైన ప్రభావం చూపింది. అయితే ఎరువుల నిషేధాన్ని మాత్రమే శ్రీలంక ఆహార సంక్షోభానికి కారణంగా చెప్పలేం. అప్పటికే దేశంలో విదేశీ మారక కొరత, దిగుమతి ఆంక్షలు, అధిక అప్పులు, పర్యాటక ఆదాయ పతనం వంటి సమస్యలు ఉన్నాయి. ఎరువుల విధానం వాటికి అదనంగా వ్యవసాయ సరఫరాపై ఒత్తిడిని పెంచింది.
ద్రవ్యోల్బణం.. సామాన్యుడిపై భారం.. Inflation Squeezed Household Budgets
సరఫరా తగ్గడం, కరెన్సీ విలువ (Sri Lanka’s Hunger Crisis) పడిపోవడం, దిగుమతి వ్యయాలు పెరగడం, ఆర్థిక వ్యవస్థలో డబ్బు సరఫరా పెరగడం వంటి అంశాలు ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచాయి. విదేశీ మారక కొరతతో దిగుమతులకు ఎక్కువ స్థానిక కరెన్సీ అవసరమైంది. దీంతో దిగుమతి చేసే ఆహారం, ఇంధనం, ఇతర వస్తువుల ధరలు పెరిగాయి. ఒక వస్తువు ధర పెరిగిన తర్వాత దాని ప్రభావం రవాణా, ఉత్పత్తి, వ్యాపారం వంటి ఇతర రంగాలపైనా పడింది. IMF ప్రకారం.. 2021లో శ్రీలంక ద్రవ్యోల్బణం వేగంగా పెరిగింది. కరెన్సీ విలువ తగ్గడం, సరఫరా కొరత, ఇంధనం-ఆహార ధరల పెరుగుదల, అధిక ద్రవ్య విస్తరణ వంటి అంశాలు దీనికి కారణమయ్యాయి. ఫలితంగా జీతాలు అదే స్థాయిలో ఉన్నప్పటికీ ప్రజలు కొనుగోలు చేయగల వస్తువుల పరిమాణం తగ్గింది. అంటే ఆదాయం కంటే ఖర్చుల వేగం ఎక్కువైంది.
ధరల నియంత్రణతో సమస్య తీరలేదు.. Price Controls Could Not Solve the Shortage
ధరలు పెరగకుండా ప్రభుత్వం (Sri Lanka’s Hunger Crisis)కొన్ని నిత్యావసర వస్తువులకు ధరల నియంత్రణ విధించింది. కానీ మార్కెట్లో సరఫరా తక్కువగా ఉన్నప్పుడు కేవలం ధరలను నిర్ణయించడం ద్వారా కొరతను తొలగించడం సాధ్యం కాదు. IMF ప్రకారం.. శ్రీలంకలో ధరల నియంత్రణ, విదేశీ మారక కొరత, దిగుమతి ఆంక్షలు కలిసి కొన్ని వస్తువుల కొరతకు దారితీశాయి. చివరకు కొన్ని ధరల నియంత్రణ చర్యలను ప్రభుత్వం 2021 అక్టోబరులో ఎత్తివేసింది. దీంతో అసలు సమస్య ధర కాదని.. మార్కెట్‌కు సరిపడా సరఫరా లేకపోవడమేనని స్పష్టమైంది.
పర్యాటకం పడిపోవడం.. డాలర్ల ప్రవాహం తగ్గడం.. Collapse in Tourism Revenue
శ్రీలంకకు (Sri Lanka’s Hunger Crisis)విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని అందించే ప్రధాన రంగాల్లో పర్యాటకం ఒకటి. కరోనా కారణంగా అంతర్జాతీయ ప్రయాణాలు తగ్గడంతో ఈ రంగం తీవ్రంగా దెబ్బతింది. పర్యాటకుల నుంచి వచ్చే ఆదాయం తగ్గడంతో హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు, రవాణా, చిన్న వ్యాపారాలు వంటి అనేక రంగాలు ప్రభావితమయ్యాయి. అంతేకాదు.. విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహం తగ్గడంతో మొత్తం ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఒత్తిడి పెరిగింది. ఇదే సమయంలో దేశానికి అవసరమైన అనేక వస్తువుల కోసం విదేశీ కరెన్సీ అవసరం పెరిగింది. అందుబాటులో ఉన్న డాలర్లు తక్కువగా ఉండటంతో దిగుమతులను నియంత్రించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
చివరకు ఆహార సంక్షోభంగా మారింది.. From Economic Crisis to Food Crisis
ఆర్థిక సంక్షోభం తీవ్రతరం (Sri Lanka’s Hunger Crisis) కావడంతో దాని ప్రభావం ప్రజల భోజన పళ్లెంలోకి చేరింది. విదేశీ మారక ద్రవ్య కొరత వల్ల దిగుమతులు తగ్గాయి. వ్యవసాయ ఇన్‌పుట్‌ల కొరత వల్ల దేశీయ ఉత్పత్తి దెబ్బతింది. కరెన్సీ విలువ పడిపోవడంతో దిగుమతుల ధరలు పెరిగాయి. ద్రవ్యోల్బణం పెరగడంతో ప్రజల కొనుగోలు శక్తి తగ్గింది. ఈ పరిణామాలన్నీ కలిసి ఆహార భద్రతపై తీవ్ర ప్రభావం చూపాయి. ప్రపంచ బ్యాంకు ప్రకారం.. 2022లో శ్రీలంకలో ఆహార అసురక్షిత పరిస్థితులు, పోషకాహార లోపం పెరిగాయి; పేదరికం కూడా గణనీయంగా పెరిగింది. అంటే శ్రీలంకలో ప్రజలు ఆహారం కోసం ఇబ్బందులు పడటానికి కేవలం ఆహార ఉత్పత్తి తగ్గడమే కారణం కాదు. ఆహారాన్ని దిగుమతి చేసుకునే డాలర్లు లేకపోవడం, దేశీయ ఉత్పత్తి దెబ్బతినడం, ధరలు పెరగడం, ప్రజల ఆదాయాలపై ఒత్తిడి పెరగడం కలిసి సమస్యను తీవ్రతరం చేశాయి.
ప్రపంచానికి ఒక ఆర్థిక పాఠం.. Lessons from Sri Lanka’s Crisis
శ్రీలంక (Sri Lanka’s Hunger Crisis) అనుభవం ఒక దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో విదేశీ మారక నిల్వలు, ప్రభుత్వ ఆదాయం, అప్పుల నిర్వహణ, వ్యవసాయ విధానం, దిగుమతి విధానం, ధరల స్థిరత్వం ఎంత పరస్పర సంబంధం కలిగి ఉంటాయో చూపించింది. కరోనా వంటి బాహ్య సంక్షోభం ఏ దేశాన్నైనా ప్రభావితం చేయవచ్చు. కానీ ఇప్పటికే ఆర్థికంగా బలహీనంగా ఉన్న వ్యవస్థపై అలాంటి దెబ్బ పడితే ప్రభావం మరింత తీవ్రంగా ఉంటుంది. ప్రపంచ బ్యాంకు కూడా శ్రీలంక సంక్షోభానికి దీర్ఘకాలిక నిర్మాణాత్మక బలహీనతలు, ఆర్థిక నిర్వహణలో సమస్యలు, అధిక అప్పులు, కరోనా వంటి అనేక కారణాలు కలిసి పనిచేశాయని పేర్కొంది. అందుకే ఒక దేశానికి ఆర్థిక వృద్ధి మాత్రమే కాదు.. తగిన విదేశీ మారక నిల్వలు, నియంత్రిత అప్పులు, స్థిరమైన ప్రభుత్వ ఆదాయం, ఉత్పత్తి పెంపు, సమర్థవంతమైన దిగుమతి విధానం, ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే ఆహార సరఫరా కూడా అంతే ముఖ్యం. శ్రీలంకలో జరిగిన పరిణామాలు ఆర్థిక విధానాల్లో తీసుకునే నిర్ణయాల ప్రభావం చివరకు సామాన్య ప్రజల జీవనంపై ఎంత తీవ్రంగా పడుతుందో స్పష్టంగా చూపించాయి.
About the Author
