దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపులు వేగంగా పెరుగుతున్న కొద్దీ సైబర్ మోసాల ముప్పు కూడా అంతే వేగంగా విస్తరిస్తోంది. యూపీఐ, నెట్ బ్యాంకింగ్, మొబైల్ వాలెట్లు, క్రెడిట్, డెబిట్ కార్డుల వినియోగం రోజురోజుకూ పెరుగుతుండగా, వాటిని లక్ష్యంగా చేసుకుని సైబర్ నేరగాళ్లు కొత్త కొత్త పద్ధతుల్లో ప్రజలను మోసం చేస్తున్నారు. ఒకప్పుడు ఫోన్ కాల్స్ లేదా నకిలీ సందేశాలతో పరిమితమైన మోసాలు, ఇప్పుడు కృత్రిమ మేధ (AI), డీప్ఫేక్, ఫిషింగ్, నకిలీ యాప్లు, స్క్రీన్ షేరింగ్ వంటి అత్యాధునిక సాంకేతికతలను ఉపయోగించే స్థాయికి చేరుకున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఆన్లైన్ ఆర్థిక మోసాలను అరికట్టేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం(AI-Powered Digital Shield) కీలక చర్యలు చేపట్టింది. ‘ఇండియా డిజిటల్ పేమెంట్ ఇంటెలిజెన్స్ కార్పొరేషన్ (IDPIC)’ పేరుతో ప్రత్యేక వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసినట్లు కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ రాజ్యసభకు వెల్లడించారు. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బీఐ)తో కలిసి రూపొందించిన ఈ వ్యవస్థ, అత్యాధునిక సాంకేతికత సహాయంతో మోసాలను ముందుగానే గుర్తించి బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలను అప్రమత్తం చేయనుంది.
డిజిటల్ లావాదేవీలకు భద్రతే లక్ష్యం.. Securing India’s Digital Payments
భారత్లో డిజిటల్ చెల్లింపుల(AI-Powered Digital Shield) విప్లవం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రశంసలు అందుకుంటోంది. యూపీఐ ద్వారా ప్రతి నెల కోట్లాది లావాదేవీలు జరుగుతున్నాయి. చిన్న టీ దుకాణం నుంచి భారీ వ్యాపార సంస్థల వరకు డిజిటల్ చెల్లింపులనే ఎక్కువగా వినియోగిస్తున్నాయి. ఇదే సమయంలో సైబర్ నేరగాళ్లు కూడా డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థను లక్ష్యంగా చేసుకుని కొత్త తరహా మోసాలకు పాల్పడుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో మోసాలు జరిగిన తర్వాత చర్యలు తీసుకోవడం కంటే, ముందుగానే వాటిని గుర్తించి అడ్డుకోవడమే లక్ష్యంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్త వ్యవస్థను రూపొందించింది. అదే ఇండియా డిజిటల్ పేమెంట్ ఇంటెలిజెన్స్ కార్పొరేషన్ (IDPIC). ఇది దేశంలోని బ్యాంకులు, చెల్లింపు సంస్థలు, ఆర్థిక సేవల సంస్థలకు ఒకే వేదికగా పనిచేస్తూ అనుమానాస్పద లావాదేవీలపై తక్షణ హెచ్చరికలు జారీ చేస్తుంది.
ఏఐతో మోసాలపై నిఘా.. Artificial Intelligence at the Core
కొత్త వ్యవస్థలో(AI-Powered Digital Shield) అత్యంత కీలక పాత్ర పోషించేది కృత్రిమ మేధ (AI). మానవులు గుర్తించడానికి సమయం పట్టే అనుమానాస్పద లావాదేవీలను ఏఐ క్షణాల్లో గుర్తించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఒకే ఖాతా నుంచి అసాధారణంగా వరుస లావాదేవీలు జరగడం, ఒక ప్రాంతానికి చెందిన ఖాతా నుంచి అకస్మాత్తుగా మరో దేశంలో లావాదేవీ ప్రయత్నం జరగడం, గతంలో కనిపించని నమూనాలు గుర్తించడం వంటి అంశాలను ఏఐ వెంటనే విశ్లేషిస్తుంది. మోసానికి అవకాశం ఉందని గుర్తించిన వెంటనే సంబంధిత బ్యాంకు లేదా ఆర్థిక సంస్థకు హెచ్చరికలు పంపుతుంది. ఇది కేవలం లావాదేవీలను పరిశీలించడమే కాదు, సైబర్ నేరగాళ్లు అనుసరిస్తున్న కొత్త పద్ధతులను కూడా నిరంతరం నేర్చుకుంటూ తన విశ్లేషణ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరుచుకుంటుంది. దీంతో కొత్త తరహా మోసాలను కూడా వేగంగా గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది.
మెషిన్ లెర్నింగ్, బిగ్ డేటా విశ్లేషణ.. Machine Learning and Big Data Analytics
ఐడీపీఐసీ కేవలం ఏఐపై (AI-Powered Digital Shield) మాత్రమే ఆధారపడదు. ఇందులో మెషిన్ లెర్నింగ్, బిగ్ డేటా అనలిటిక్స్ వంటి ఆధునిక సాంకేతికతలను కూడా ఉపయోగించనున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా జరిగే కోట్లాది డిజిటల్ లావాదేవీలలో సాధారణ ధోరణులు, అనుమానాస్పద మార్పులను విశ్లేషించే సామర్థ్యం ఈ వ్యవస్థకు ఉంటుంది. గతంలో జరిగిన మోసాల డేటాను అధ్యయనం చేసి, భవిష్యత్తులో అలాంటి నమూనాలు కనిపించిన వెంటనే హెచ్చరికలు జారీ చేస్తుంది. దీంతో మోసగాళ్లు డబ్బును ఒక ఖాతా నుంచి మరొక ఖాతాకు బదిలీ చేసేలోపే బ్యాంకులు అప్రమత్తమై అవసరమైన చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
ఆర్బీఐతో సమన్వయం.. Coordination with RBI
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా(AI-Powered Digital Shield) మార్గదర్శకత్వంలో ఈ వ్యవస్థను రూపొందించడం మరో ముఖ్యమైన అంశం. దేశంలోని బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థకు నియంత్రణ సంస్థగా ఉన్న ఆర్బీఐ సూచనల మేరకు భద్రతా ప్రమాణాలను మరింత బలోపేతం చేశారు. ప్రభుత్వం, ఆర్బీఐ, బ్యాంకులు, చెల్లింపు సంస్థలు, ఫిన్టెక్ కంపెనీలు పరస్పరం సమాచారాన్ని వేగంగా పంచుకునేలా వ్యవస్థను రూపొందిస్తున్నారు. దీంతో ఒక బ్యాంకులో గుర్తించిన మోసపూరిత విధానంపై వెంటనే ఇతర బ్యాంకులు కూడా అప్రమత్తం కావచ్చు.
ఎన్సీసీసీ పాత్ర మరింత కీలకం.. Role of National Cyber Coordination Centre
సైబర్ ముప్పులను మెటాడేటా స్థాయిలో(AI-Powered Digital Shield) గుర్తించేందుకు ఇప్పటికే నేషనల్ సైబర్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (NCCC) పనిచేస్తోంది. దీనిని ఇండియన్ కంప్యూటర్ ఎమర్జెన్సీ రెస్పాన్స్ టీమ్ (CERT-In) నిర్వహిస్తోంది. ఇంటర్నెట్లో అనుమానాస్పద కార్యకలాపాలు, భారీ స్థాయిలో జరుగుతున్న సైబర్ దాడులు, మాల్వేర్ వ్యాప్తి వంటి అంశాలను ఈ కేంద్రం నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తుంది. ఇప్పుడు ఐడీపీఐసీతో సమన్వయం ద్వారా ఈ సమాచారాన్ని మరింత సమర్థంగా వినియోగించనున్నారు. దీంతో డిజిటల్ చెల్లింపులపై ప్రభావం చూపే సైబర్ దాడులను ముందుగానే గుర్తించి తగిన చర్యలు తీసుకునే అవకాశం పెరుగుతుంది.
ఆర్థిక రంగానికి ప్రత్యేక ప్రతిస్పందన బృందం.. Dedicated Response Team for Financial Sector
సైబర్ దాడులు (AI-Powered Digital Shield) జరిగినప్పుడు తక్షణ స్పందన అత్యంత కీలకం. ఈ అవసరాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని CERT-In పర్యవేక్షణలో ఆర్థిక రంగానికి ప్రత్యేక నోడల్ ప్రతిస్పందన బృందాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేశారు. ఈ బృందం బ్యాంకులు, చెల్లింపు సంస్థలు, నియంత్రణ సంస్థలతో నిరంతరం సమన్వయం చేస్తూ తాజా ముప్పులపై సమాచారాన్ని పంచుకుంటుంది. ఏదైనా కొత్త తరహా మోసం బయటపడితే వెంటనే అన్ని భాగస్వామ్య సంస్థలకు హెచ్చరికలు జారీ చేస్తుంది. దీంతో ఒకే రకమైన మోసం దేశవ్యాప్తంగా పునరావృతం కాకుండా అడ్డుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
సైబర్ మోసాలు ఎందుకు పెరుగుతున్నాయి? Why Cyber Frauds Are Rising?
దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపులు (AI-Powered Digital Shield) పెరగడం ఒకవైపు సౌకర్యాన్ని కల్పిస్తుంటే, మరోవైపు నేరగాళ్లకు కొత్త అవకాశాలను కూడా అందిస్తోంది. బ్యాంకు అధికారుల పేరుతో ఫోన్ కాల్స్, నకిలీ కేవైసీ సందేశాలు, యూపీఐ రిక్వెస్ట్లు, స్క్రీన్ షేరింగ్ యాప్లు, నకిలీ వెబ్సైట్లు, సోషల్ మీడియా ప్రకటనలు, పెట్టుబడి పేరుతో మోసాలు, ఉద్యోగాల పేరుతో డబ్బు వసూలు వంటి పద్ధతులు విస్తృతంగా పెరిగాయి. ఇటీవల డీప్ఫేక్ వీడియోలు, ఏఐ ఆధారిత వాయిస్ కాల్స్ కూడా కొత్త సవాలుగా మారాయి. కుటుంబ సభ్యుడి గొంతును అనుకరించి అత్యవసరంగా డబ్బు పంపాలని కోరే మోసాలు కూడా వెలుగులోకి వస్తున్నాయి. ఇలాంటి మారుతున్న ముప్పులను ఎదుర్కొనేందుకు సంప్రదాయ భద్రతా చర్యలు మాత్రమే సరిపోవని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ప్రజల అప్రమత్తత కూడా అవసరం.. Public Awareness is Equally Important
అత్యాధునిక సాంకేతిక వ్యవస్థలు (AI-Powered Digital Shield)అందుబాటులోకి వచ్చినా ప్రజలు అప్రమత్తంగా ఉండడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ఓటీపీ, యూపీఐ పిన్, ఇంటర్నెట్ బ్యాంకింగ్ పాస్వర్డ్లను ఎవరికీ చెప్పకూడదు. తెలియని లింకులపై క్లిక్ చేయకూడదు. బ్యాంకు పేరుతో వచ్చిన ప్రతి కాల్ను నమ్మకుండా అధికారికంగా ధృవీకరించాలి. స్క్రీన్ షేరింగ్ యాప్లను అపరిచితుల సూచనల మేరకు ఇన్స్టాల్ చేయకూడదు. అనుమానాస్పద లావాదేవీలు గమనించిన వెంటనే బ్యాంకుకు సమాచారం ఇవ్వడంతో పాటు సంబంధిత హెల్ప్లైన్కు ఫిర్యాదు చేయాలి. సాంకేతిక భద్రతతో పాటు వినియోగదారుల జాగ్రత్తలు కూడా సైబర్ మోసాల నియంత్రణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త భరోసా.. A Stronger Shield for Digital Economy
భారత్ ప్రపంచంలోనే (AI-Powered Digital Shield)అత్యంత వేగంగా డిజిటల్ చెల్లింపులు స్వీకరిస్తున్న దేశాల్లో ఒకటిగా ఎదిగింది. ఈ నేపథ్యంలో చెల్లింపుల భద్రతను మరింత బలోపేతం చేయడం అత్యవసరంగా మారింది. ఆర్బీఐతో కలిసి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన ఇండియా డిజిటల్ పేమెంట్ ఇంటెలిజెన్స్ కార్పొరేషన్ (IDPIC) ఆ దిశగా కీలక అడుగుగా భావిస్తున్నారు. ఏఐ, మెషిన్ లెర్నింగ్, బిగ్ డేటా అనలిటిక్స్, జాతీయ సైబర్ సమన్వయ కేంద్రం, CERT-In వంటి వ్యవస్థల సమన్వయంతో సైబర్ మోసాలను వేగంగా గుర్తించి, బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలను ముందుగానే అప్రమత్తం చేయడం ఈ కొత్త వ్యవస్థ ప్రధాన లక్ష్యం. సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో పాటు ప్రజల్లో అవగాహన పెరిగితే, డిజిటల్ లావాదేవీలపై విశ్వాసం మరింత బలపడటమే కాకుండా, దేశ డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఈ కొత్త భద్రతా కవచం కీలక రక్షణగా నిలిచే అవకాశాలు ఉన్నాయి.
About the Author
