ఆదాయపు పన్ను రిటర్ను (ఐటీఆర్) దాఖలు చేయడం అనేది (Filing Your ITR) కేవలం చట్టపరమైన బాధ్యత మాత్రమే కాదు.. ప్రతి పన్ను చెల్లింపుదారుడి ఆర్థిక క్రమశిక్షణకు ప్రతీక కూడా. ఉద్యోగులు, వ్యాపారులు, ఫ్రీలాన్సర్లు, పెన్షనర్లు.. ఇలా పన్ను పరిధిలోకి వచ్చే ప్రతి ఒక్కరూ నిర్ణీత గడువులోపు ఐటీఆర్ దాఖలు చేయాల్సి ఉంటుంది. గత ఆర్థిక సంవత్సరం (2025-26)కు సంబంధించిన ఆదాయపు పన్ను రిటర్నులను ఈ ఏడాది జులై 31లోపు సమర్పించాలని ఆదాయపు పన్ను శాఖ స్పష్టం చేసింది. అయితే చాలామంది చివరి తేదీ వరకు వేచి ఉండడం వల్ల సాంకేతిక సమస్యలు, పత్రాల కొరత, తప్పులు, ఆలస్య రుసుములు వంటి ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో పన్ను చెల్లింపుదారులు ఎలాంటి పొరపాట్లు చేయకుండా సులభంగా ఐటీఆర్ పూర్తి చేసుకునేందుకు ఆదాయపు పన్ను శాఖ పలు కీలక సూచనలు చేసింది. సరైన పన్ను విధానం ఎంపిక నుంచి ఇ-వెరిఫికేషన్ వరకు ప్రతి దశలో జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలని సూచించింది.
ముందుగా సరైన పన్ను విధానాన్ని ఎంచుకోండి.. Choose the Right Tax Regime First
ఐటీఆర్ దాఖలు ప్రక్రియలో (Filing Your ITR) మొదటి అడుగు సరైన పన్ను విధానాన్ని ఎంపిక చేసుకోవడమే. ప్రస్తుతం పన్ను చెల్లింపుదారులకు పాత పన్ను విధానం, కొత్త పన్ను విధానం అనే రెండు అవకాశాలు ఉన్నాయి. ఈ రెండింటిలో ఏది తమకు లాభదాయకమో ముందుగానే లెక్కించుకోవాలి. పాత విధానంలో గృహ రుణం, బీమా, పీపీఎఫ్, ఈఎల్ఎస్ఎస్, ఎన్పీఎస్ వంటి పలు పెట్టుబడులపై మినహాయింపులు లభిస్తాయి. మరోవైపు కొత్త పన్ను విధానంలో పన్ను స్లాబులు తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ చాలా మినహాయింపులు అందుబాటులో ఉండవు. అందువల్ల తమ వార్షిక ఆదాయం, పెట్టుబడులు, పన్ను మినహాయింపులను లెక్కించి ఏ విధానంలో పన్ను భారం తక్కువగా ఉంటుందో పరిశీలించి ఆ విధానాన్నే ఎంపిక చేసుకోవాలని ఐటీ శాఖ సూచిస్తోంది. తొందరపాటుతో నిర్ణయం తీసుకుంటే అవసరానికి మించి పన్ను చెల్లించే పరిస్థితి తలెత్తే అవకాశం ఉంది.
సరైన ఐటీఆర్ ఫారమే విజయానికి మొదటి మెట్టు.. Selecting the Correct ITR Form Is Crucial
పన్ను రిటర్ను దాఖలు చేసే సమయంలో సరైన ఐటీఆర్ ఫారాన్ని (Filing Your ITR) ఎంపిక చేయడం అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం. ప్రస్తుతం వివిధ ఆదాయ వర్గాల కోసం ఏడు రకాల ఐటీఆర్ ఫారాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఉద్యోగుల కోసం ఒక ఫారం, వ్యాపారులకు మరో ఫారం, మూలధన లాభాలు ఉన్నవారికి మరో ఫారం ఇలా ఆదాయ స్వభావాన్ని బట్టి ఫారాలు మారుతూ ఉంటాయి. తమ నివాస హోదా, ఆదాయ వనరులు, మొత్తం ఆదాయం ఆధారంగా సరైన ఫారాన్ని ఎంపిక చేసుకోవాలి. ఒకవేళ తప్పుడు ఫారం ద్వారా రిటర్ను దాఖలు చేస్తే, ఆదాయపు పన్ను శాఖ దానిని ‘డిఫెక్టివ్ రిటర్న్’గా పరిగణించే అవకాశం ఉంది. అలాంటి పరిస్థితుల్లో మళ్లీ సవరణలు చేయాల్సి రావడం వల్ల రీఫండ్లు కూడా ఆలస్యమవుతాయి.
ఏఐఎస్, ఫారం-26ఏఎస్ తప్పనిసరిగా పరిశీలించాలి.. Verify AIS and Form 26AS Carefully
ఐటీఆర్ దాఖలు చేసే (Filing Your ITR) ముందు ప్రతి పన్ను చెల్లింపుదారుడు వార్షిక సమాచార నివేదిక (ఏఐఎస్), ఫారం-26ఏఎస్ను తప్పనిసరిగా పరిశీలించాలని ఐటీ శాఖ సూచిస్తోంది. ఈ రెండు పత్రాల్లో జీతం, టీడీఎస్, బ్యాంకు వడ్డీలు, షేర్ల లావాదేవీలు, మ్యూచువల్ ఫండ్ పెట్టుబడులు, ఇతర ఆదాయ వివరాలు నమోదై ఉంటాయి. ఈ వివరాలను తమ వ్యక్తిగత రికార్డులు, బ్యాంకు స్టేట్మెంట్లు, ఫారం-16లోని సమాచారంతో పోల్చి చూడాలి. ఎక్కడైనా వ్యత్యాసాలు కనిపిస్తే వాటిని ముందుగానే సరిచేసుకోవాలి. సరిపోల్చకుండా నేరుగా రిటర్ను దాఖలు చేస్తే తర్వాత ఆదాయపు పన్ను శాఖ నుంచి నోటీసులు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
అన్ని పత్రాలు ముందుగానే సిద్ధం చేసుకోవాలి.. Keep All Documents Ready Before Filing
ఐటీఆర్ ప్రక్రియ సాఫీగా (Filing Your ITR) సాగాలంటే అవసరమైన అన్ని పత్రాలను ముందుగానే సిద్ధం చేసుకోవడం మంచిది. ఉద్యోగులు తమ యాజమాన్యం జారీ చేసిన ఫారం-16ను, బ్యాంకుల నుంచి వచ్చిన వడ్డీ సర్టిఫికెట్లు, ఫారం-16ఏ, బ్యాంకు ఖాతాల వివరాలు సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి. అలాగే పన్ను మినహాయింపులకు సంబంధించిన పెట్టుబడి రుజువులు, ఆరోగ్య బీమా ప్రీమియం, గృహ రుణ వివరాలు, అద్దె రశీదులు, ఇతర ఆదాయ వనరులకు సంబంధించిన పత్రాలు కూడా అందుబాటులో ఉండాలి. ఈ వివరాలు సిద్ధంగా ఉంటే ఆదాయాన్ని కచ్చితంగా నమోదు చేయడం సులభమవుతుంది.
ముందే నింపిన సమాచారాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయొద్దు.. Cross-Check Pre-Filled Information
ప్రస్తుతం ఆదాయపు పన్ను శాఖ ఐటీఆర్ ఫారాల్లో (Filing Your ITR) చాలా సమాచారాన్ని ముందుగానే నమోదు చేస్తోంది. పాన్, ఆధార్, జీతం, టీడీఎస్, బ్యాంకు వివరాలు, వ్యక్తిగత సమాచారం వంటి అంశాలు ఇప్పటికే ఫారంలో కనిపిస్తాయి. అయితే అవి పూర్తిగా సరైనవేనని భావించి అలాగే సమర్పించడం మంచిది కాదు. ప్రతి వివరాన్ని జాగ్రత్తగా తనిఖీ చేయాలి. పేరు స్పెల్లింగ్, పాన్, ఆధార్ సంఖ్యలు, బ్యాంకు ఖాతా నంబర్లు, ఐఎఫ్ఎస్సీ కోడ్, మొబైల్ నంబర్, ఇ-మెయిల్ చిరునామా వంటి వివరాలు సరిగా ఉన్నాయో లేదో నిర్ధారించుకోవాలి. అలాగే ఆధార్, పాన్ అనుసంధానం పూర్తై ఉండాలి. లేకపోతే ఐటీఆర్ దాఖలు ప్రక్రియ పూర్తికాదు.
మినహాయింపులు క్లెయిం చేసేటప్పుడు జాగ్రత్త.. Claim Deductions With Proper Proof
పాత పన్ను విధానాన్ని ఎంచుకున్న వారు పన్ను మినహాయింపులను కచ్చితంగా (Filing Your ITR) నమోదు చేయాలి. పెట్టుబడులు చేసిన మొత్తాన్ని మించి క్లెయిం చేయడం, రుజువులు లేకుండా వివరాలు నమోదు చేయడం భవిష్యత్తులో సమస్యలకు దారితీస్తుంది. ఆదాయపు పన్ను శాఖ ప్రస్తుతం డిజిటల్ డేటా ఆధారంగా ప్రతి వివరాన్ని పరిశీలిస్తోంది. అందువల్ల మినహాయింపులు నమోదు చేసే ముందు పెట్టుబడి ధ్రువీకరణ పత్రాలు, చెల్లింపు రశీదులు, బ్యాంకు వివరాలను మరోసారి పరిశీలించాలి. తప్పు వివరాలు నమోదు చేస్తే అదనపు పన్ను చెల్లించాల్సి రావడంతో పాటు రిటర్నుల ప్రాసెసింగ్ కూడా ఆలస్యమవుతుంది.
రీఫండ్ కోసం తప్పుడు వివరాలు ఇవ్వొద్దు.. Avoid False Claims for Bigger Refunds
కొంతమంది ఎక్కువ రీఫండ్ వస్తుందనే ఆశతో అసలు ఆదాయాన్ని (Filing Your ITR) తక్కువగా చూపడం, లేని మినహాయింపులను నమోదు చేయడం లేదా పెట్టుబడుల వివరాలను తప్పుడు విధంగా నమోదు చేయడం చేస్తుంటారు. కానీ ప్రస్తుతం ఆదాయపు పన్ను శాఖ వద్ద బ్యాంకులు, కంపెనీలు, ఆర్థిక సంస్థలు, స్టాక్ మార్కెట్, మ్యూచువల్ ఫండ్ల నుంచి సమాచారం నేరుగా చేరుతోంది. అందువల్ల తప్పుడు సమాచారం ఇవ్వడం వల్ల వెంటనే వ్యత్యాసాలు బయటపడే అవకాశం ఉంటుంది. అప్పుడు ఐటీ శాఖ నుంచి నోటీసులు రావడంతో పాటు పూర్తి స్థాయి విచారణ, అదనపు పన్ను, వడ్డీ, జరిమానా వంటి పరిణామాలు ఎదురయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
చివరి తేదీ వరకు వేచి ఉండకండి .. File Early, Avoid Last-Minute Rush
చాలామంది గడువు సమీపించే వరకు ఐటీఆర్ దాఖలును (Filing Your ITR) వాయిదా వేస్తుంటారు. దీంతో చివరి రోజుల్లో ఆదాయపు పన్ను పోర్టల్పై అధిక భారం పడటం, సాంకేతిక సమస్యలు రావడం, ఓటీపీ ఆలస్యం కావడం వంటి ఇబ్బందులు ఎదురవుతాయి. ముందుగానే రిటర్ను దాఖలు చేస్తే ఏవైనా తప్పులు ఉంటే వాటిని సరిదిద్దుకునేందుకు తగిన సమయం ఉంటుంది. అవసరమైతే సవరించిన రిటర్నును కూడా సమర్పించుకోవచ్చు. అందుకే గడువు తేదీ కోసం ఎదురుచూడకుండా ముందుగానే ఐటీఆర్ పూర్తి చేయడం ఉత్తమమని ఐటీ శాఖ సూచిస్తోంది.
ఆలస్యమైతే జరిమానాతో పాటు వడ్డీ భారం .. Late Filing Can Be Costly
నిర్ణీత గడువులోపు ఐటీఆర్ దాఖలు (Filing Your ITR) చేయకపోతే ఆలస్య రుసుము తప్పదు. చెల్లించాల్సిన పన్నుపై అదనంగా వడ్డీ కూడా వర్తిస్తుంది. కొన్ని ప్రత్యేక మినహాయింపులు, నష్టాలను భవిష్యత్తుకు తీసుకెళ్లే అవకాశం వంటి ప్రయోజనాలను కూడా కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. అందువల్ల చివరి తేదీ దాటిన తర్వాత పశ్చాత్తాపపడే కంటే గడువు ముగిసేలోపే అన్ని వివరాలను సమర్పించడం ఎంతో ప్రయోజనకరం.
ఇ-వెరిఫికేషన్ చేయకపోతే రిటర్ను చెల్లదు .. E-Verification Is the Final and Mandatory Step
చాలామంది ఐటీఆర్ ఆన్లైన్లో (Filing Your ITR) సమర్పించిన వెంటనే పని పూర్తయిందని భావిస్తారు. కానీ వాస్తవానికి ఇ-వెరిఫికేషన్ పూర్తయిన తర్వాతే రిటర్ను చెల్లుబాటు అవుతుంది. ఆధార్ ఓటీపీ, నెట్బ్యాంకింగ్, డీమ్యాట్ ఖాతా లేదా ఇతర అందుబాటులో ఉన్న విధానాల ద్వారా రిటర్నును నిర్దిష్ట గడువులోపు ధ్రువీకరించాలి. ఒకవేళ ఇ-వెరిఫికేషన్ చేయకపోతే దాఖలు చేసిన రిటర్నును చెల్లుబాటు అయినదిగా పరిగణించరు. దీంతో మళ్లీ మొత్తం ప్రక్రియను తిరిగి చేయాల్సిన పరిస్థితి తలెత్తవచ్చు.
అవగాహనతో ఐటీఆర్ దాఖలు చేస్తే ఇబ్బందులు దూరం.. A Careful Return Today Prevents Problems Tomorrow
ఆదాయపు పన్ను రిటర్ను (Filing Your ITR) దాఖలు చేయడం కేవలం ఒక వార్షిక ప్రక్రియ మాత్రమే కాదు.. భవిష్యత్తులో రుణాలు, వీసాలు, ఆర్థిక లావాదేవీలు, ప్రభుత్వ సేవలు వంటి అనేక అవసరాలకు ఉపయోగపడే కీలక ఆర్థిక పత్రం కూడా. అందువల్ల తొందరపాటు, నిర్లక్ష్యం, తప్పుడు సమాచారం వంటి అంశాలకు తావివ్వకుండా ప్రతి వివరాన్ని ఒకటికి రెండుసార్లు పరిశీలించి మాత్రమే రిటర్ను సమర్పించాలి. సరైన పన్ను విధానం ఎంపిక నుంచి ఇ-వెరిఫికేషన్ వరకు ప్రతి దశలో జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తే జరిమానాలు, నోటీసులు, ఆలస్యాలు వంటి సమస్యలను పూర్తిగా నివారించవచ్చు. సమయానికి, సక్రమంగా దాఖలు చేసిన ఐటీఆర్ మీ ఆర్థిక విశ్వసనీయతకు బలమైన ఆధారంగా నిలుస్తుంది.
About the Author
