హైదరాబాద్ః ప్రస్తుతం దేశీయ స్టాక్ మార్కెట్లో తొలి పబ్లిక్ ఆఫరింగ్ (IPO – Initial Public Offering)ల పండగ వాతావరణం నెలకొంది. సరికొత్త సాంకేతిక సంస్థలు, లాభాల్లో ఉన్న వ్యాపారాలు, దిగ్గజ కంపెనీలు తమ మూలధనాన్ని సమీకరించడానికి వరుసగా మార్కెట్లోకి అడుగుపెడుతున్నాయి. ఈ క్రమంలో, ఆయా కంపెనీల షేర్లను మొదటి రోజే తక్కువ ధరకు దక్కించుకోవాలనే ఆశతో రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లు (Retail Investors) తీవ్రంగా పోటీపడుతున్నారు. అయితే, ఈ ఐపీఓల రేసులో గెలవాలనే ఆత్రంలో చాలామంది తమ వద్ద తగినంత సొమ్ము లేకపోయినా, బయట వ్యక్తుల వద్ద లేదా ఆర్థిక సంస్థల వద్ద అప్పులు తెచ్చి మరీ ఐపీఓలకు దరఖాస్తు చేస్తున్నారు (Applying for IPOs with Borrowed Funds). ఈ రకమైన లేవరేజ్డ్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ (Leveraged Investment) వ్యూహం అనుకున్నంత లాభదాయకం కాదని, ఇది ఊహించని భారీ ఆర్థిక నష్టాలకు దారితీస్తుందని మార్కెట్ నిపుణులు (Market Experts) తీవ్రంగా హెచ్చరిస్తున్నారు.
పెరిగిన రిటైల్ పెట్టుబడులు – మార్కెట్ మోజు
సమీప కాలంలో మనదేశంలో స్మార్ట్ఫోన్ వాడకం, డిజిటల్ ట్రేడింగ్ యాప్ల లభ్యత పెరగడంతో సామాన్య మానవులు కూడా స్టాక్ మార్కెట్ వైపు ఆకర్షితులవుతున్నారు. ఏదైనా ప్రముఖ కంపెనీ ఐపీఓకి వస్తుందంటే చాలు.. మొదటి రోజే లిస్టింగ్ గెయిన్స్ (Listing Gains) సాధించి వేగంగా డబ్బులు సంపాదించవచ్చనే మోజు పెరిగిపోయింది. అయితే, ఐపీఓల కేటాయింపు ప్రక్రియలో లాటరీ వ్యవస్థ ఉంటుంది. ఎక్కువ మొత్తంలో అప్లై చేస్తే లేదా ఎక్కువ డిమాండ్ ఉన్న కౌంటర్లలో ఎక్కువ బిడ్లు వేస్తేనే షేర్ల కేటాయింపు (Share Allotment) జరుగుతుందనే అపోహతో చాలామంది ఇన్వెస్టర్లు తమ శక్తికి మించిన మొత్తాన్ని అప్పుగా తీసుకుంటున్నారు.
ఐపీఓ ఫండింగ్ అంటే ఏమిటి? వడ్డీ రేట్ల చక్రబంధం
ఇన్వెస్టర్ల ఈ ఆశను ఆసరాగా చేసుకుని బ్యాంకులు, నాన్-బ్యాంకింగ్ ఫైనాన్షియల్ కంపెనీలు (NBFCs) ‘ఐపీఓ ఫండింగ్’ (IPO Funding) పేరిట స్వల్పకాలిక రుణాలను అందిస్తున్నాయి. ఈ రుణాలు ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా ఉంటాయి:
ఆస్బా ఫండింగ్ (ASBA Funding / Blocked Amount Mechanism):
ఈ విధానంలో రుణదాత ఇన్వెస్టర్ తరఫున అవసరమైన సొమ్మును ఆస్బా (ASBA) ద్వారా బ్యాంక్ ఖాతాలో బ్లాక్ చేస్తాడు. ఈ రుణాల కాలపరిమితి చాలా తక్కువగా అంటే కేవలం 7 రోజుల నుండి 45 రోజుల వరకు మాత్రమే ఉంటుంది. కానీ, వీటిపై విధించే వార్షిక వడ్డీ రేట్లు (Interest Rates) ఏకంగా 8.5% నుండి 14% వరకు ఉంటాయి. ఇందులో ఇన్వెస్టర్ కేవలం 20% మార్జిన్ మనీ (Margin Money) స్వయంగా భరిస్తే, మిగిలిన 80% నిధులను ఫైనాన్స్ సంస్థలే సేకరిస్తాయి.
సెక్యూరిటీలపై రుణాలు (Loan Against Shares / Mutual Funds):
మరొక మార్గం ఏమిటంటే.. ఇన్వెస్టర్లు తమ వద్ద ఇప్పటికే ఉన్న ఈక్విటీ షేర్లు లేదా మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లను తాకట్టు పెట్టి 9% నుండి 10% వడ్డీకి రుణాలు పొందుతారు. సాధారణంగా షేర్లపై 50% నుండి 55% వరకు, డెట్ ఫండ్స్పై 80% వరకు అప్పు ఇస్తారు. అయితే, ఈ రుణం పూర్తిగా తీరే వరకు తాకట్టు పెట్టిన మ్యూచువల్ ఫండ్ లేదా షేర్లను మార్కెట్లో అమ్మడానికి లేదా రిడీమ్ చేయడానికి వీలుండదు.
వడ్డీ లెక్కల్లో దాగి ఉన్న అసలు ప్రమాదం
ఐపీఓ ఫండింగ్లో ఉన్న అతిపెద్ద మైనస్ పాయింట్ ఏమిటంటే – మీకు షేర్లు కేటాయించినా, కేటాయించకపోయినా రుణదాతలకు వడ్డీ చెల్లించాల్సిందే!
దీనిని ఒక చిన్న ఉదాహరణ ద్వారా అర్థం చేసుకుందాం:
ఒక ఇన్వెస్టర్ రూ. 2 లక్షలు అప్పుగా తీసుకుని ఒక పాపులర్ ఐపీఓకి బిడ్ చేశారనుకుందాం.
ఐపీఓకి భారీ డిమాండ్ (Over-subscription) ఉండటం వల్ల అతనికి చివరికి కేవలం ఒకే ఒక్క లాట్, అంటే రూ. 14,000 విలువైన షేర్లు మాత్రమే దక్కాయి.
కానీ, ఆ ఇన్వెస్టర్ తను దరఖాస్తు చేసిన పూర్తి రూ. 2 లక్షల మొత్తానికి, నిధులు బ్లాక్ అయి ఉన్న కాలానికి (ఉదాహరణకు 7 రోజులు) వడ్డీ చెల్లించక తప్పదు.
ఒకవేళ లక్ బాగోలేక అతనికి అసలు ఒక్క షేరు కూడా కేటాయించబడకపోయినా (Zero Allotment), ఆ 7 రోజుల కాలానికి అయిన వడ్డీ భారాన్ని తన సొంత జేబు నుంచే భరించాలి.
రూ. 2 లక్షలకు 12% వడ్డీ చొప్పున 7 రోజులకు కనీసం రూ. 460 వడ్డీ పడుతుంది. దీనికి తోడు ప్రాసెసింగ్ ఫీజులు (Processing Fees), జీఎస్టీ (GST), అకౌంట్ ఛార్జీలు అదనంగా చేరతాయి.
అంటే, షేరు మార్కెట్లో లిస్ట్ అయిన రోజున కేవలం వడ్డీ మరియు ఇతర ఖర్చులను కవర్ చేయడానికైనా ఆ షేరు ధర గణనీయంగా పెరగాల్సి ఉంటుంది. నిజమైన లాభం రావలసి వస్తే, మార్కెట్ లిస్టింగ్ రోజున ఆ షేరు కనీసం 20% నుండి 25% ప్రీమియం సాధించాలి. లేకపోతే ఇన్వెస్టర్కు నికరంగా నష్టమే మిగులుతుంది.
ఇన్వెస్టర్లను ముంచెత్తే ప్రధాన చిక్కులు (Major Risks Involved)
అలాట్మెంట్ రాని పక్షంలో నష్టం (No Allotment Risk): షేర్లు రాకపోతే ఊరట లభించదు సరికాదా, చేతి నుంచి వడ్డీ మరియు ప్రాసెసింగ్ ఛార్జీల రూపంలో అనవసరమైన డబ్బు వృథా అవుతుంది.
డిస్కౌంట్ లిస్టింగ్ విపత్తు (Discount Listing Risk): ఒకవేళ షేరు మార్కెట్లో ఇష్యూ ధర కంటే తక్కువ ధరకు లిస్ట్ అయితే (Negative Listing), ఇన్వెస్టర్ పడిన శ్రమంతా బూడిదలో పోసిన పన్నీరవుతుంది. ఆయన పెట్టిన 20% మార్జిన్ మనీ పోవడమే కాకుండా, వ్యత్యాస నష్టాన్ని, అసలు అప్పును మరియు వడ్డీని సొంత ఆస్తులు అమ్మి అయినా తీర్చాల్సి వస్తుంది.
మార్జిన్ కాల్స్ ముప్పు (Margin Call Risk): మ్యూచువల్ ఫండ్స్ లేదా షేర్లను తాకట్టు పెట్టి రుణం తీసుకున్నప్పుడు, ఒకవేళ అదే సమయంలో స్టాక్ మార్కెట్ పడిపోతే ఇన్వెస్టర్ పోర్ట్ఫోలియో విలువ క్షీణిస్తుంది. అప్పుడు రుణదాతలు తక్షణమే అదనపు పూచీకత్తు సమర్పించాలని లేదా రుణంలో కొంత భాగాన్ని వెంటనే చెల్లించాలని ఒత్తిడి చేస్తారు.
ప్రత్యామ్నాయం ఇదే..
అప్పు తీసుకుని చేసే ఐపీఓ పెట్టుబడి విజయం సాధించాలంటే మూడు అంశాలు ఒకేసారి, అనుకూలంగా జరగాలి:
ఇన్వెస్టర్కు ఖచ్చితంగా షేర్ల కేటాయింపు జరగాలి (Allotment Success).
లిస్టింగ్ రోజున వచ్చే లాభాలు చెల్లించే వడ్డీల కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉండాలి (High Listing Gains).
లిస్టింగ్ తర్వాత కూడా షేరు ధర పడిపోకుండా స్థిరంగా ముగియాలి.
ఈ మూడింటిలో ఏ ఒక్క అంచనా తప్పినా ఇన్వెస్టర్ తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంలో కూరుకుపోతాడు. మార్కెట్ తీవ్రమైన హెచ్చుతగ్గులకు (Market Volatility) గురవుతున్న సమయంలో, ఊహాజనిత లాభాల (Speculative Gains) కంటే మీ అసలు మూలధనాన్ని కాపాడుకోవడమే (Capital Protection) అత్యంత ముఖ్యమైన సూత్రమని గుర్తుంచుకోండి. అప్పులతో జూదం ఆడకుండా, మీ వద్ద ఉన్న సొంత మిగులు నిధులతో (Surplus Funds) మాత్రమే ఐపీఓలలో పరిమితంగా పెట్టుబడి పెట్టడం సురక్షితమైన మార్గం.
About the Author
