బంగారం అంటే భారతీయులకు ఎంతో మక్కువ. పండుగలు, పెళ్లిళ్లు, శుభకార్యాలు.. సందర్భం ఏదైనా పసిడి కొనుగోలుకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంటుంది. మహిళలకు ఆభరణాలపై ఉన్న ఆసక్తితో పాటు, భవిష్యత్తు అవసరాలకు ఉపయోగపడే ఆస్తిగా కూడా చాలామంది బంగారాన్ని భావిస్తారు. అయితే ఈ మోజునే ఆసరాగా చేసుకుని కొందరు వ్యాపారులు నాణ్యత విషయంలో మోసాలకు పాల్పడే ప్రమాదం ఉంది. కొనుగోలు చేసిన బంగారం చెప్పిన క్యారెట్లలో లేకపోవడం, స్వచ్ఛతకు సంబంధించిన వివరాలు స్పష్టంగా తెలియకపోవడం వంటి సమస్యలు వినియోగదారులను ఇబ్బందులకు గురిచేస్తాయి. ముఖ్యంగా బంగారం నాణ్యతను పరీక్షించే మార్గాలపై అవగాహన లేనివారు నష్టపోయే అవకాశం ఉంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో వినియోగదారులకు బంగారం స్వచ్ఛతపై భరోసా కల్పించేందుకు భారతీయ ప్రమాణాల మండలి (బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్‌-బీఐఎస్‌) అమలు చేస్తున్న హాల్మార్కింగ్ (Hallmarking of Gold ) విధానం కీలకంగా మారింది.
హాల్‌మార్క్‌ అంటే ఏమిటి? Hallmarking: A Mark of Purity
బంగారు ఆభరణంలో (Hallmarking of Gold )ఎంత శాతం స్వచ్ఛమైన బంగారం ఉందో నిర్ధారించి, దానికి అధికారిక గుర్తింపు ఇవ్వడమే హాల్మార్కింగ్. బంగారం స్వచ్ఛతను క్యారెట్లలో సూచిస్తారు. సాధారణంగా 24 క్యారెట్ల బంగారం అత్యధిక స్వచ్ఛత కలిగి ఉంటుంది. అయితే స్వచ్ఛమైన బంగారం మెత్తగా ఉండటంతో ఆభరణాల తయారీలో ఇతర లోహాలను కలుపుతారు. అందువల్ల 22, 18, 14 క్యారెట్ల బంగారంతోనూ ఆభరణాలు తయారు చేస్తారు. ఆభరణంపై ఉన్న హాల్‌మార్క్‌ దాని స్వచ్ఛత స్థాయిని గుర్తించేందుకు ఉపయోగపడుతుంది. హాల్మార్కింగ్ విధానాన్ని ప్రభుత్వం దశలవారీగా అమలు చేస్తోంది. తొలి దశ 2021 జూన్‌ 23 నుంచి 256 జిల్లాల్లో ప్రారంభమైంది. రెండో దశ 2022 జూన్‌ 1 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. ఆ దశలో మరో 32 జిల్లాలను చేర్చడంతో పాటు 20, 23, 24 క్యారెట్ల బంగారు ఆభరణాలకు కూడా హాల్మార్కింగ్ పరిధిని విస్తరించారు. ఆ తర్వాత కూడా కొత్త జిల్లాలను దశలవారీగా చేర్చారు. 2026 మార్చి 2 నుంచి ఆరో దశ అమల్లోకి రావడంతో తప్పనిసరి హాల్మార్కింగ్ పరిధిలోని జిల్లాల సంఖ్య 380కి చేరింది. కాబట్టి ‘జూన్‌ నుంచి కొత్త విధానం ప్రారంభం’ అనే పాత సమాచారాన్ని ప్రస్తుత నిబంధనగా భావించకూడదు.
హెచ్‌యూఐడీ నంబర్‌ ఎందుకు ముఖ్యం? HUID: A Unique Identity for Jewellery
హాల్‌మార్క్‌ ఉన్న ఆభరణంపై (Hallmarking of Gold )ఆరు అక్షరాలు, అంకెలతో కూడిన ప్రత్యేక గుర్తింపు సంఖ్య ఉంటుంది. దీన్నే హాల్‌మార్క్‌ యూనిక్‌ ఐడెంటిఫికేషన్‌ (హెచ్‌యూఐడీ) అంటారు. ప్రతి ఆభరణానికి ప్రత్యేకంగా కేటాయించే ఈ సంఖ్య ద్వారా దాని హాల్మార్కింగ్ వివరాలను పరిశీలించవచ్చు. అందువల్ల బంగారం కొనుగోలు చేసే సమయంలో ఆభరణంపై హాల్‌మార్క్‌ ఉందో లేదో చూడటంతోపాటు హెచ్‌యూఐడీ నంబర్‌ను కూడా తనిఖీ చేయాలి. ఈ వివరాలను తెలుసుకోవడానికి బీఐఎస్‌ కేర్‌ మొబైల్‌ యాప్‌లోని ‘వెరిఫై హెచ్‌యూఐడీ’ సదుపాయాన్ని ఉపయోగించవచ్చు. యాప్‌లో నంబర్‌ను నమోదు చేసి అందుబాటులో ఉన్న వివరాలను పరిశీలించాలి. ఆభరణంపై ఉన్న గుర్తింపు వివరాలు, యాప్‌లో కనిపించే సమాచారం సరిపోతున్నాయో లేదో చూడాలి. సందేహం కలిగితే కొనుగోలును వాయిదా వేసి, సంబంధిత వివరాలను వ్యాపారిని అడిగి తెలుసుకోవడం మంచిది.
క్యారెట్లను బట్టి స్వచ్ఛత.. Understanding Gold Purity
బంగారం కొనుగోలు చేసేవారు క్యారెట్ల(Hallmarking of Gold ) మధ్య తేడాను తెలుసుకోవాలి. 24 క్యారెట్ల బంగారం అత్యధిక స్వచ్ఛత కలిగి ఉంటుంది. 22 క్యారెట్ల బంగారంలో సుమారు 91.6 శాతం బంగారం ఉంటుంది. అందుకే 22 క్యారెట్ల ఆభరణాలపై 916 అనే స్వచ్ఛత గుర్తు కనిపిస్తుంది. 18 క్యారెట్ల బంగారంలో 75 శాతం, 14 క్యారెట్ల బంగారంలో సుమారు 58.5 శాతం బంగారం ఉంటుంది. మిగిలిన భాగంలో ఇతర లోహాలు ఉంటాయి. ఆభరణం ఎంత క్యారెట్లదో తెలుసుకోకుండా కేవలం రంగు, మెరుపు ఆధారంగా స్వచ్ఛతను నిర్ణయించకూడదు. ఒకే రకమైన రూపం, మెరుపు ఉన్న ఆభరణాల్లోనూ బంగారం శాతం భిన్నంగా ఉండవచ్చు. అందుకే హాల్‌మార్క్‌, క్యారెట్‌ వివరాలు పరిశీలించడం ముఖ్యం. అలాగే ఆభరణానికి సంబంధించిన నికర బంగారం బరువు, తయారీ ఛార్జీలు, ఇతర ఖర్చులను బిల్లులో స్పష్టంగా తెలుసుకోవాలి.
బిల్లు తీసుకోవడం తప్పనిసరి.. Why a Proper Invoice Matters
బంగారం కొనుగోలు చేసినప్పుడు బిల్లు (Hallmarking of Gold )తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ఆభరణం వివరాలు, బంగారం నికర బరువు, స్వచ్ఛత స్థాయి, హాల్మార్కింగ్ ఛార్జీలు వంటి అంశాలు బిల్లులో ఉండాలి. బిల్లు తీసుకోకుండా కొనుగోలు చేస్తే భవిష్యత్తులో నాణ్యతపై వివాదం తలెత్తినప్పుడు ఆధారాలు చూపించడం కష్టమవుతుంది. అందువల్ల చిన్న దుకాణంలో కొనుగోలు చేసినా, పెద్ద షోరూంలో కొనుగోలు చేసినా బిల్లు తప్పనిసరిగా తీసుకోవాలి. ఆభరణాల జతల్లోనూ ప్రతి భాగంపై హాల్‌మార్క్‌ వివరాలు ఉన్నాయో లేదో పరిశీలించాలి. వేరుచేయగలిగే భాగాలు ఉంటే వాటి వివరాలను కూడా తనిఖీ చేయాలి. బీఐఎస్‌ గుర్తింపు పొందిన ఆభరణాల విక్రేత వద్దే కొనుగోలు చేయడం మంచిది. దుకాణంలో హాల్‌మార్క్‌ వివరాలను చూసేందుకు అవసరమైన సదుపాయం ఉందో లేదో గమనించాలి.
పాత బంగారం స్వచ్ఛతను ఎలా తెలుసుకోవాలి? Testing Gold You Already Own
ఇంట్లో ఉన్న పాత బంగారు ఆభరణాల(Hallmarking of Gold ) స్వచ్ఛతపై సందేహం ఉంటే ఏం చేయాలి? వాటికి హాల్‌మార్క్‌ లేకపోయినా, బీఐఎస్‌ గుర్తింపు పొందిన అస్సేయింగ్‌ అండ్‌ హాల్మార్కింగ్ కేంద్రంలో పరీక్ష చేయించుకోవచ్చు. ఈ కేంద్రం ఆభరణాన్ని పరీక్షించి స్వచ్ఛతకు సంబంధించిన నివేదికను అందిస్తుంది. ఈ నివేదిక భవిష్యత్తులో ఆభరణాన్ని విక్రయించేటప్పుడు కూడా ఉపయోగపడవచ్చు. సాధారణ వినియోగదారులు తమ పాత ఆభరణాలకు నేరుగా హాల్‌మార్క్‌ వేయించుకోవడం, పరీక్ష చేయించుకోవడం రెండూ ఒకటే కావని గుర్తుంచుకోవాలి. హాల్మార్కింగ్ కోసం బీఐఎస్‌ నమోదు పొందిన ఆభరణాల విక్రేతలే కేంద్రాలను సంప్రదించాలి. వినియోగదారులు తమ ఆభరణాల స్వచ్ఛతను పరీక్షించుకుని నివేదిక పొందవచ్చు. బీఐఎస్‌ వెల్లడించిన సమాచారం ప్రకారం, నాలుగు ఆభరణాల వరకు పరీక్షించేందుకు రూ.200 ఛార్జీ ఉంటుంది. ఐదు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఆభరణాలైతే ఒక్కో ఆభరణానికి రూ.45 చొప్పున ఛార్జీ వసూలు చేస్తారు. కేంద్రానికి వెళ్లే ముందు ప్రస్తుత ఛార్జీలు, పరీక్షా విధానం, అవసరమైన వివరాలను నిర్ధారించుకోవడం మంచిది.
స్వచ్ఛతలో తేడా ఉంటే పరిహారం.. Consumer Protection and Compensation
హాల్‌మార్క్‌ ఉన్న ఆభరణాన్ని(Hallmarking of Gold ) కొనుగోలు చేసిన తర్వాత అందులోని బంగారం స్వచ్ఛత, గుర్తులో పేర్కొన్న ప్రమాణం కంటే తక్కువగా ఉన్నట్లు పరీక్షలో తేలితే వినియోగదారుడికి పరిహారం పొందే అవకాశం ఉంది. బీఐఎస్‌ నిబంధనల ప్రకారం, స్వచ్ఛతలో తక్కువగా ఉన్న పరిమాణానికి సంబంధించిన విలువ ఆధారంగా పరిహారం, పరీక్షా ఛార్జీలు చెల్లించాల్సి రావచ్చు. ఇలాంటి సందర్భాల్లో కొనుగోలు బిల్లు, ఆభరణం, పరీక్షా నివేదిక వంటి ఆధారాలు కీలకంగా ఉంటాయి. సమస్య ఎదురైతే సంబంధిత అధికారిక ఫిర్యాదు మార్గాలను వినియోగించుకోవాలి. హాల్‌మార్క్‌ ఉన్నంత మాత్రాన ప్రతి రకమైన మోసానికీ అవకాశం ఉండదని భావించకూడదు. హెచ్‌యూఐడీని తనిఖీ చేయడం, బిల్లు తీసుకోవడం, బరువు-ధర వివరాలను పరిశీలించడం వంటి జాగ్రత్తలు కూడా అవసరం.
కొనుగోలులో అప్రమత్తతే రక్షణ.. Be a Smart Gold Buyer
బంగారం కొనుగోలు (Hallmarking of Gold )అనేది చిన్న ఖర్చు కాదు. కుటుంబ పొదుపులో పెద్ద భాగాన్ని వెచ్చించి ఆభరణాలు కొనే సందర్భాలు అనేకం. అందువల్ల ధరపై మాత్రమే దృష్టి పెట్టకుండా స్వచ్ఛతకు కూడా ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. హాల్‌మార్క్‌, హెచ్‌యూఐడీ నంబర్‌, క్యారెట్‌ వివరాలు, నికర బరువు, బిల్లు.. ఈ అంశాలన్నింటినీ పరిశీలించిన తర్వాతే కొనుగోలు నిర్ణయం తీసుకోవాలి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోనూ పట్టణాల్లోనూ వినియోగదారులకు హాల్‌మార్కింగ్‌పై అవగాహన పెరగాలి. సందేహం ఉంటే వ్యాపారిని వివరాలు అడగడానికి వెనుకాడకూడదు. అవసరమైతే బీఐఎస్‌ గుర్తింపు పొందిన కేంద్రంలో స్వచ్ఛతను పరీక్షించుకోవచ్చు. సరైన అవగాహనతో కొనుగోలు చేస్తే కష్టార్జిత సొమ్ముకు రక్షణ లభిస్తుంది. పసిడి మెరుపును చూసి మురిసిపోవడమే కాదు.. దాని స్వచ్ఛతను నిర్ధారించుకోవడమూ అంతే ముఖ్యం.
About the Author
