దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల విప్లవానికి ప్రతీకగా మారిన యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్ఫేస్ (యూపీఐ)పై ఇటీవల సామాజిక మాధ్యమాలు, కొన్ని వర్గాల్లో విస్తృతంగా ప్రచారం జరిగిన ఒక అంశానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం పూర్తి స్థాయిలో తెరదించింది. రూ.3,000కు మించిన యూపీఐ లావాదేవీలపై రుసుములు విధించే అవకాశం ఉందని, మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటు (ఎండీఆర్)ను మళ్లీ అమల్లోకి తీసుకురావచ్చని ప్రచారం సాగింది. అయితే ఈ వార్తల్లో ఎలాంటి నిజం లేదని కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ స్పష్టంచేసింది. యూపీఐ ( No Charges on UPI) ద్వారా జరిగే సాధారణ డిజిటల్ చెల్లింపులు ఇప్పటిలాగే పూర్తిగా ఉచితంగానే కొనసాగుతాయని తేల్చి చెప్పింది. దేశవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది రోజూ కూరగాయల దుకాణం నుంచి పెద్ద వ్యాపార సంస్థల వరకు యూపీఐనే ప్రధాన చెల్లింపు విధానంగా వినియోగిస్తున్న తరుణంలో కేంద్రం చేసిన ఈ ప్రకటన వినియోగదారులు, వ్యాపారులు ఇద్దరికీ ఊరటనిచ్చే పరిణామంగా మారింది.
యూపీఐపై ఎందుకు చర్చ మొదలైంది? Why the Rumours Started?
ఇటీవల రూ.3,000కు పైబడిన యూపీఐ చెల్లింపులపై ( No Charges on UPI) ప్రభుత్వం, భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు (ఆర్బీఐ) మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటును విధించే అంశాన్ని పరిశీలిస్తున్నాయంటూ వార్తలు ప్రచారంలోకి వచ్చాయి. దీంతో ఇకపై పెద్ద మొత్తంలో యూపీఐ ద్వారా చెల్లింపులు చేస్తే అదనపు ఛార్జీలు చెల్లించాల్సి వస్తుందేమోనని చాలామంది ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. యూపీఐపై రుసుములు విధిస్తే నగదు రహిత లావాదేవీల వృద్ధిపై ప్రభావం పడుతుందనే అభిప్రాయాలు కూడా వ్యక్తమయ్యాయి. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ అధికారికంగా స్పందించి, అలాంటి ప్రతిపాదన ఏదీ ప్రభుత్వ పరిశీలనలో లేదని స్పష్టం చేసింది.
ప్రభుత్వం ఏమి చెప్పింది? Government’s Clarification
డిజిటల్ చెల్లింపులను ( No Charges on UPI)ప్రోత్సహించడం ప్రభుత్వ ప్రధాన లక్ష్యమని ఆర్థిక శాఖ పేర్కొంది. యూపీఐ ద్వారా జరిగే సాధారణ చెల్లింపులపై ఎలాంటి రుసుములు విధించే ఉద్దేశం లేదని స్పష్టం చేసింది. ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న నిబంధనల ప్రకారం బ్యాంకులు, చెల్లింపు సేవలు అందించే సంస్థలు యూపీఐ లావాదేవీలపై వినియోగదారుల నుంచి ఛార్జీలు వసూలు చేయలేవని ప్రభుత్వం గుర్తు చేసింది. అందువల్ల సోషల్ మీడియాలో వస్తున్న ప్రచారాన్ని నమ్మవద్దని సూచించింది.
చట్టం ఏమి చెబుతోంది? Legal Protection
యూపీఐ లావాదేవీలకు ( No Charges on UPI)ఉచిత సేవలు కల్పించడంపై ఇప్పటికే స్పష్టమైన చట్టపరమైన నిబంధనలు అమల్లో ఉన్నాయి. పేమెంట్స్ అండ్ సెటిల్మెంట్ సిస్టమ్స్ చట్టం–2007లోని సెక్షన్ 10ఏ ప్రకారం యూపీఐ ఆధారిత చెల్లింపులపై బ్యాంకులు లేదా చెల్లింపు సేవా సంస్థలు ఎలాంటి రుసుములు విధించరాదు. అదేవిధంగా కేంద్ర ప్రత్యక్ష పన్నుల బోర్డు (సీబీడీటీ) జారీ చేసిన నోటిఫికేషన్ ప్రకారం భీమ్–యూపీఐ, యూపీఐ క్యూఆర్, రూపే డెబిట్ కార్డు ద్వారా జరిగే చెల్లింపులపై మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటు (ఎండీఆర్)ను సున్నా శాతంగా నిర్ణయించారు. దీంతో వినియోగదారులు, వ్యాపారులు ఎలాంటి అదనపు భారం లేకుండా డిజిటల్ చెల్లింపులు కొనసాగించవచ్చు.
ఎండీఆర్ అంటే ఏమిటి? What is MDR?
మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటు (ఎండీఆర్) అనేది డిజిటల్ చెల్లింపులను ( No Charges on UPI) స్వీకరించే వ్యాపార సంస్థలు బ్యాంకులకు లేదా చెల్లింపు సేవా సంస్థలకు చెల్లించే సేవా రుసుము. సాధారణంగా డెబిట్, క్రెడిట్ కార్డు లావాదేవీల్లో ఈ రుసుము వర్తిస్తుంది. గతంలో యూపీఐ, రూపే డెబిట్ కార్డు లావాదేవీలపైనా ఎండీఆర్ ఉండేది. అయితే డిజిటల్ చెల్లింపులను విస్తృతంగా ప్రోత్సహించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం దానిని పూర్తిగా రద్దు చేసింది. అప్పటి నుంచి యూపీఐ చెల్లింపులు ఉచితంగా కొనసాగుతున్నాయి.
డిజిటల్ చెల్లింపులకు ఇదే బలం.. Strength Behind UPI Growth
దేశంలో యూపీఐ ( No Charges on UPI)విజయానికి ప్రధాన కారణం దాని సౌలభ్యం మాత్రమే కాదు, ఉచిత సేవలు కూడా. ఒక రూపాయి నుంచి లక్షల రూపాయల వరకు సెకన్ల వ్యవధిలో ఎలాంటి అదనపు ఛార్జీలు లేకుండా చెల్లింపులు చేయగలగడం వల్లే యూపీఐ కోట్లాది మంది జీవితంలో భాగమైంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి మహానగరాల వరకు చిన్న దుకాణాలు, టీ స్టాళ్లు, ఆటో డ్రైవర్లు, రైతు బజార్లు, పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు, ఆసుపత్రులు, విద్యాసంస్థలు, ప్రభుత్వ సేవలు.. ఇలా దాదాపు ప్రతి రంగంలో యూపీఐ వినియోగం విస్తరించింది.
అయితే కొన్ని లావాదేవీలకు వేరు నిబంధనలు.. Exceptions to the Rule
యూపీఐ లావాదేవీలన్నీ ( No Charges on UPI)పూర్తిగా ఉచితం అనే భావన ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని ప్రత్యేక రకాల చెల్లింపులకు మాత్రం వేర్వేరు నిబంధనలు అమల్లో ఉన్నాయి. ఇవి సాధారణ బ్యాంకు ఖాతాల నుంచి చేసే యూపీఐ చెల్లింపులకు వర్తించవు. ప్రీపెయిడ్ పేమెంట్ ఇన్స్ట్రుమెంట్స్ (పీపీఐ) లేదా డిజిటల్ వాలెట్ల ద్వారా యూపీఐ ఉపయోగించి వర్తకులకు రూ.2,000కు మించిన చెల్లింపులు చేసినప్పుడు గరిష్ఠంగా 1.1 శాతం వరకు ఇంటర్ఛేంజ్ రుసుము వర్తించవచ్చు. అయితే ఈ మొత్తం వినియోగదారుడు నేరుగా చెల్లించాల్సిన అవసరం ఉండదు. ఇది సంబంధిత సంస్థల మధ్య జరిగే సెటిల్మెంట్లో భాగంగా ఉంటుంది. అలాగే యూపీఐతో అనుసంధానించిన రూపే క్రెడిట్ కార్డు ద్వారా చెల్లింపులు చేసినప్పుడు సాధారణ క్రెడిట్ కార్డులకు వర్తించే ఎండీఆర్ నిబంధనలు అమల్లో ఉంటాయి. కాబట్టి ఇవి సాధారణ సేవింగ్స్ బ్యాంకు ఖాతా నుంచి జరిగే యూపీఐ లావాదేవీలతో భిన్నమైనవి.
వినియోగదారులు తెలుసుకోవాల్సిన విషయం.. What Customers Should Know
చాలామంది వినియోగదారులు యూపీఐ, వాలెట్, క్రెడిట్ కార్డు ఆధారిత ( No Charges on UPI) యూపీఐ చెల్లింపులను ఒకేలా భావిస్తుంటారు. కానీ ఈ మూడు విధానాలు వేర్వేరు వ్యవస్థలపై పనిచేస్తాయి. సేవింగ్స్ బ్యాంకు ఖాతా నుంచి గూగుల్ పే, ఫోన్పే, పేటీఎం, భీమ్ వంటి యాప్ల ద్వారా నేరుగా జరిగే యూపీఐ చెల్లింపులకు ఎలాంటి రుసుములు లేవు. కానీ ముందుగా డబ్బు లోడ్ చేసిన వాలెట్ లేదా రూపే క్రెడిట్ కార్డు ద్వారా జరిగే కొన్ని ప్రత్యేక చెల్లింపులకు మాత్రమే వేర్వేరు నిబంధనలు వర్తిస్తాయి.
డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలక సాధనం.. Backbone of Digital Economy
భారత్లో డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధికి యూపీఐ ( No Charges on UPI)ప్రధాన ఆధారంగా నిలిచింది. ప్రతి నెలా వేల కోట్ల లావాదేవీలు ఈ వేదిక ద్వారా జరుగుతున్నాయి. చిన్న మొత్తాల చెల్లింపుల నుంచి భారీ వ్యాపార లావాదేవీల వరకు యూపీఐ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల అమలు, చిన్న వ్యాపారాల విస్తరణ, నగదు వినియోగం తగ్గించడం, పారదర్శక లావాదేవీలను ప్రోత్సహించడం వంటి అనేక అంశాల్లో యూపీఐ విశేష ప్రభావం చూపుతోంది.
వ్యాపారులకు కూడా ప్రయోజనం.. Benefits for Merchants
యూపీఐ ( No Charges on UPI) ద్వారా చెల్లింపులు స్వీకరించడం వల్ల చిన్న వ్యాపారులు నగదు నిర్వహణ సమస్యల నుంచి బయటపడుతున్నారు. చిల్లర సమస్య తగ్గడంతో పాటు చెల్లింపులు వెంటనే బ్యాంకు ఖాతాలో జమ కావడం మరో ప్రయోజనం. ప్రత్యేకంగా చిన్న వ్యాపారులు, వీధి వ్యాపారులు, స్వయం ఉపాధి పొందుతున్నవారు యూపీఐ ద్వారా డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భాగమయ్యారు. అందుకే యూపీఐపై ఛార్జీలు విధించబోమన్న ప్రభుత్వ ప్రకటన వారికి కూడా ఉపశమనం కలిగించింది.
భవిష్యత్తులోనూ ఉచిత సేవలేజ.. Free Services to Continue
డిజిటల్ ( No Charges on UPI)ఇండియా లక్ష్యాలను మరింత బలోపేతం చేయడంలో యూపీఐ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో ఉచిత డిజిటల్ చెల్లింపులను కొనసాగించాలనే ప్రభుత్వ నిర్ణయం యూపీఐపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని మరింత పెంచనుంది. సాధారణ వినియోగదారులు బ్యాంకు ఖాతా నుంచి చేసే యూపీఐ లావాదేవీలకు ఎలాంటి రుసుములు ఉండవని కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ మరోసారి స్పష్టత ఇవ్వడంతో ఇటీవలి రోజులుగా సాగుతున్న సందిగ్ధతకు తెరపడింది. అయితే వాలెట్లు, రూపే క్రెడిట్ కార్డులు వంటి ప్రత్యేక చెల్లింపు విధానాలకు వర్తించే నిబంధనలను తెలుసుకుని లావాదేవీలు చేయడం మాత్రం వినియోగదారులకు అవసరం. మొత్తంగా చూస్తే… సాధారణ యూపీఐ చెల్లింపులు ఇప్పటిలాగే పూర్తిగా ఉచితంగానే కొనసాగనున్నాయి.
About the Author
