దేశంలో మొబైల్ ఫోన్ల తయారీని (Major Boost to Mobile Manufacturing..) మరింత పెంచేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం భారీ ప్రోత్సాహక పథకాన్ని తీసుకొచ్చింది. స్వదేశీ మొబైల్ బ్రాండ్లను బలోపేతం చేయడంతో పాటు, దేశంలోనే మొబైల్ ఫోన్లు, కీలక విడిభాగాల తయారీని ప్రోత్సహించే లక్ష్యంతో రూ.62,500 కోట్ల ప్రోత్సాహకాలతో మొబైల్ ఫోన్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS)ను ప్రవేశపెట్టింది. ఈ పథకానికి సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసింది. 2026 ఏప్రిల్ 1 నుంచే పథకం అమల్లోకి వచ్చినట్లు పరిగణిస్తామని కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటీ మంత్రి అశ్వినీ వైష్ణవ్ వెల్లడించారు. భారత్ ఇప్పటికే ప్రపంచంలోనే కీలక మొబైల్ తయారీ కేంద్రంగా ఎదుగుతోంది. దేశీయంగా అసెంబ్లింగ్ సామర్థ్యం పెరగడంతో పాటు ఎగుమతులు కూడా విస్తరిస్తున్నాయి. అయితే మొబైల్ తయారీలో ఉపయోగించే అనేక కీలక విడిభాగాల కోసం ఇప్పటికీ దిగుమతులపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో తయారీతో పాటు డిజైన్, విడిభాగాల ఉత్పత్తి, స్వదేశీ బ్రాండ్ల అభివృద్ధిని ఒకేసారి ప్రోత్సహించాలన్నదే MPMS ప్రధాన ఉద్దేశంగా కనిపిస్తోంది.
రెండు విభాగాలు.. ఒకే లక్ష్యం.. Two Components, One Mission
MPMSను ప్రధానంగా రెండు విభాగాలుగా(Major Boost to Mobile Manufacturing..) రూపొందించారు. దేశంలో మొబైల్ ఫోన్ల తయారీని పెంచడం మొదటి భాగం కాగా, భారతీయ మొబైల్ బ్రాండ్లను ప్రోత్సహించడం రెండో భాగం. ఈ రెండింటి ద్వారా దేశీయ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచడంతో పాటు భారత కంపెనీలు ప్రపంచ మార్కెట్లో పోటీపడే స్థాయికి ఎదగాలన్న లక్ష్యాన్ని ప్రభుత్వం పెట్టుకుంది. ఇప్పటికే దేశంలో తయారీ లేదా అసెంబ్లింగ్ చేస్తున్న అంతర్జాతీయ మొబైల్ కంపెనీలకూ ఈ పథకంలో అవకాశం కల్పించారు. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో దేశీయ తయారీ లేదా అసెంబ్లింగ్ ద్వారా కనీసం రూ.10,000 కోట్ల టర్నోవర్ సాధించిన అంతర్జాతీయ మొబైల్ కంపెనీలు అర్హత పొందవచ్చు. అంటే భారీ స్థాయిలో దేశంలో తయారీ చేస్తున్న విదేశీ సంస్థలను కూడా ఈ ప్రోత్సాహక వ్యవస్థలో భాగస్వాములను చేయనున్నారు. అదే సమయంలో కనీసం 51 శాతం భారతీయ యాజమాన్యం కలిగిన ఎలక్ట్రానిక్స్ కాంట్రాక్ట్ తయారీ సంస్థలు (EMS), మొబైల్ కంపెనీలకు కూడా అవకాశం కల్పించారు. 2025-26లో రూ.1,000 కోట్ల టర్నోవర్ సాధించిన సంస్థలు ఈ పథకంలో పాల్గొనవచ్చు. వీటికి వ్యాపార సామర్థ్యాన్ని పెంచుకునేందుకు ఒక సంవత్సరం ‘జెస్టేషన్ పీరియడ్’ కూడా ఇవ్వనున్నారు.
రూ.10 వేల కోట్ల టర్నోవర్.. కీలక అర్హత.. ₹10,000 Crore Turnover Threshold
MPMSలో పెద్ద స్థాయి తయారీ సంస్థలకు(Major Boost to Mobile Manufacturing..) ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నట్లు మార్గదర్శకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఇప్పటికే మార్కెట్లో ఉన్న మొబైల్ బ్రాండ్లు 2025-26లో సాధించిన అమ్మకాలపై అదనంగా ప్రతి సంవత్సరం కనీసం రూ.5,000 కోట్ల విక్రయాలను సాధించాలి. అంటే కేవలం పాత స్థాయి అమ్మకాలతో సరిపెట్టుకోకుండా కొత్త ఉత్పత్తి, విస్తరణ, మార్కెట్ పెంపు ద్వారా అమ్మకాలను నిరంతరం పెంచాల్సి ఉంటుంది. 2026-27లో రూ.5,000 కోట్ల అదనపు అమ్మకాలు సాధించాల్సి ఉండగా, 2027-28లో ఈ మొత్తం రూ.10,000 కోట్లకు చేరుతుంది. 2028-29లో రూ.15,000 కోట్లు, 2029-30లో రూ.20,000 కోట్లు, 2030-31లో రూ.25,000 కోట్ల అదనపు అమ్మకాలు సాధించాల్సి ఉంటుంది. దీంతో ప్రోత్సాహకాలు కేవలం ఉత్పత్తి ప్రారంభించినందుకు మాత్రమే కాకుండా, సంస్థలు వాస్తవంగా తమ తయారీ, అమ్మకాలను ఎంత మేర పెంచుతున్నాయన్న దానితో అనుసంధానమవుతాయి. ఉత్పత్తి పెరిగే కొద్దీ ప్రోత్సాహక ప్రయోజనాలను పొందే విధంగా వ్యవస్థను రూపొందించారు.
కొత్త బ్రాండ్లకు ప్రత్యేక అవకాశం.. Support for New Indian Brands
దేశీయ మొబైల్ బ్రాండ్లకు MPMSలో ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం (Major Boost to Mobile Manufacturing..) ఇవ్వనున్నారు. కొత్తగా రంగంలోకి వచ్చే బ్రాండ్ భారతదేశంలో వార్షికంగా రూ.10,000 కోట్ల మొత్తం అమ్మకాలను సాధించిన తర్వాతే పథకం కింద ప్రోత్సాహకాలకు అర్హత పొందుతుంది. అర్హత పొందిన విక్రయాలపై తొలి రెండు సంవత్సరాల్లో 2.75 శాతం వరకు ప్రోత్సాహకాలు అందించనున్నారు. 2028-29, 2029-30 సంవత్సరాల్లో ఈ రేటు 2.50 శాతంగా ఉండనుంది. 2030-31లో 2.25 శాతం ప్రోత్సాహకం లభిస్తుంది. ఇది కొత్త భారతీయ బ్రాండ్లకు మార్కెట్లో నిలదొక్కుకోవడానికి ఉపయోగపడే అవకాశముంది. ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ బ్రాండ్లు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్న మొబైల్ మార్కెట్లో దేశీయ కంపెనీలు తమకంటూ ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకోవాలంటే భారీగా పెట్టుబడులు, పరిశోధన, డిజైన్, మార్కెటింగ్ అవసరం. ప్రోత్సాహకాల ద్వారా ఆ భారాన్ని కొంత మేర తగ్గించాలన్నది ప్రభుత్వ ఉద్దేశంగా కనిపిస్తోంది.
విడిభాగాల తయారీకి అదనపు బోనస్.. Incentive for Local Components
మొబైల్ ఫోన్ తయారీలో (Major Boost to Mobile Manufacturing..)కేవలం ఫోన్ను అసెంబుల్ చేయడం మాత్రమే కాకుండా, అందులో ఉపయోగించే కీలక విడిభాగాల తయారీ కూడా అత్యంత ముఖ్యం. ప్రస్తుతం డిస్ప్లే మాడ్యూళ్లు, బ్యాటరీలు, యూఎస్బీ కేబుళ్లు వంటి పలు భాగాల విషయంలో దేశం దిగుమతులపై ఆధారపడుతోంది. ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు దేశంలోనే కీలక విడిభాగాలను స్థానికంగా సమీకరించే మొబైల్ కంపెనీలకు అదనపు ప్రోత్సాహకాన్ని అందించనున్నారు. విక్రయాలపై 1.5 శాతం వరకు బోనస్ ఇన్సెంటివ్ లభించే అవకాశం ఉంది. దీంతో మొబైల్ తయారీ సంస్థలు స్థానిక సరఫరాదారుల నుంచి విడిభాగాలను సేకరించేందుకు ప్రోత్సహితమవుతాయి. ఫలితంగా మొబైల్ తయారీకి సంబంధించిన మొత్తం సరఫరా వ్యవస్థ దేశంలోనే బలపడే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల చిన్న, మధ్యతరహా ఎలక్ట్రానిక్స్ విడిభాగాల తయారీ సంస్థలకు కూడా కొత్త మార్కెట్ ఏర్పడవచ్చు.
అసెంబ్లింగ్ నుంచి.. డిజైన్ దిశగా.. From Assembly to Indigenous Design
భారత్లో మొబైల్ (Major Boost to Mobile Manufacturing..)తయారీ రంగం గత కొన్నేళ్లలో గణనీయంగా విస్తరించినా, దేశీయంగా సొంత డిజైన్, సొంత మేధోసంపత్తి హక్కులతో మొబైల్ ఫోన్ల అభివృద్ధి మరింత పెరగాల్సిన అవసరం ఉంది. ఈ అంశంపైనే ఇప్పుడు ప్రభుత్వం దృష్టి సారిస్తోంది. భారత్లోనే పూర్తిగా రూపొందించిన, సొంత మేధోసంపత్తి హక్కులు కలిగిన కొత్త దేశీయ మొబైల్ ఫోన్లు రాబోయే 10 నుంచి 14 నెలల్లో మార్కెట్లోకి వచ్చే అవకాశం ఉందని మంత్రి అశ్వినీ వైష్ణవ్ ప్రకటించారు. ఇది కేవలం మొబైల్ తయారీ రంగానికే కాకుండా దేశీయ టెక్నాలజీ సామర్థ్యానికి కూడా కీలక పరిణామంగా భావించవచ్చు. విదేశీ ఫోన్లను కేవలం అసెంబుల్ చేయడం నుంచి సొంత డిజైన్, పరిశోధన, సాఫ్ట్వేర్, హార్డ్వేర్ అభివృద్ధి దిశగా భారత్ అడుగులు వేయాలన్నది ఈ పథకం వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఆలోచన.
‘కాపీ’కి చోటుండదు! No Room for Copycat Brands
దేశీయ బ్రాండ్లను(Major Boost to Mobile Manufacturing..) ప్రోత్సహించినప్పటికీ, విదేశీ ఫోన్ల డిజైన్ను కాపీ చేసే సంస్థలకు పథకం ప్రయోజనం అందదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. MPMS కింద దేశీయ బ్రాండ్ల ఎంపికలో కఠినమైన ప్రమాణాలను పాటించనున్నట్లు మంత్రి వెల్లడించారు. సొంత మేధోసంపత్తి, స్వదేశీ డిజైన్, సాంకేతిక సామర్థ్యం ఉన్న సంస్థలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ద్వారా దేశంలో నిజమైన టెక్నాలజీ బ్రాండ్లను తయారు చేయడమే లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది. దీని వల్ల కేవలం ‘భారతీయ బ్రాండ్’ అనే పేరుతో ఉత్పత్తులను విక్రయించడం కాకుండా, వాస్తవంగా దేశంలో పరిశోధన, అభివృద్ధి, డిజైన్ జరిగేలా సంస్థలను ప్రోత్సహించే అవకాశం ఉంటుంది.
ఐదేళ్ల పాటు అమలు.. Five-Year Incentive Programme
MPMS ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం నుంచి (Major Boost to Mobile Manufacturing..)ఐదేళ్ల పాటు అమల్లో ఉండనుంది. పథకం అమలును ప్రత్యేక ప్రాజెక్ట్ మేనేజ్మెంట్ ఏజెన్సీ పర్యవేక్షించనుంది. అర్హత సాధించిన సంస్థలు నిర్దేశిత లక్ష్యాలను చేరుకుంటున్నాయా? విక్రయాలు, తయారీ, స్థానికీకరణ వంటి అంశాల్లో నిబంధనలను పాటిస్తున్నాయా? అనే విషయాలను పర్యవేక్షించే బాధ్యత ఈ వ్యవస్థపై ఉంటుంది. ఇది దీర్ఘకాలిక విధానంగా ఉండటం వల్ల కంపెనీలు తమ తయారీ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకునేందుకు ముందుగానే పెట్టుబడి ప్రణాళికలు రూపొందించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. కొత్త ప్లాంట్లు, యంత్రాలు, పరిశోధన కేంద్రాలు, సరఫరా వ్యవస్థల ఏర్పాటుకు కూడా ఇది దోహదం చేయవచ్చు.
రూ.39 లక్షల కోట్ల ఉత్పత్తి విలువ? Production Value May Double
MPMS ద్వారా వచ్చే (Major Boost to Mobile Manufacturing..)ఐదేళ్లలో దేశంలో మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి విలువ దాదాపు రెట్టింపై రూ.39 లక్షల కోట్లకు చేరుతుందని ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది. ఈ అంచనా నిజమైతే మొబైల్ తయారీ రంగం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో మరింత కీలక పాత్ర పోషించే అవకాశం ఉంది. ఉత్పత్తి పెరిగితే దేశీయ అవసరాలను తీర్చడంతో పాటు ఎగుమతులను కూడా పెంచుకోవచ్చు. భారతదేశం నుంచి ఇతర దేశాలకు మొబైల్ ఫోన్ల ఎగుమతులు పెరగడం ద్వారా విదేశీ మారకద్రవ్య ఆదాయం పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అంతేకాకుండా దేశంలో ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ పర్యావరణ వ్యవస్థ మరింత బలపడుతుంది.
60 వేల ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు.. 60,000 Direct Jobs Expected
మొబైల్ తయారీ రంగం (Major Boost to Mobile Manufacturing..)విస్తరిస్తే ఉపాధి అవకాశాలు కూడా పెరుగుతాయి. MPMS ద్వారా దాదాపు 60,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు లభిస్తాయని ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది. తయారీ ప్లాంట్లలో ఉద్యోగాలతో పాటు విడిభాగాల సరఫరా, లాజిస్టిక్స్, ప్యాకేజింగ్, నిర్వహణ, నాణ్యత పరీక్షలు వంటి అనుబంధ రంగాల్లోనూ పరోక్ష ఉపాధి అవకాశాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. మొబైల్ తయారీ క్లస్టర్ల చుట్టూ చిన్న, మధ్యతరహా పరిశ్రమలు ఏర్పడితే స్థానికంగా కూడా ఆర్థిక కార్యకలాపాలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఒక పెద్ద తయారీ సంస్థ చుట్టూ అనేక సరఫరాదారులు, సేవా సంస్థలు ఏర్పడటం ద్వారా మొత్తం పారిశ్రామిక వ్యవస్థకు ఊతం లభిస్తుంది.
దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుందా? Can Import Dependence Come Down?
మొబైల్ ఫోన్లను దేశంలోనే (Major Boost to Mobile Manufacturing..)తయారు చేస్తున్నప్పటికీ, వాటిలో ఉపయోగించే కీలక విడిభాగాల్లో కొన్నింటికి దిగుమతులపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. MPMSలో స్థానిక విడిభాగాల సమీకరణకు అదనపు ప్రోత్సాహకాలు ఇవ్వడం వల్ల ఈ ఆధారపడటం క్రమంగా తగ్గే అవకాశం ఉంది. అయితే ఇది ఒక్కరోజులో సాధ్యమయ్యే మార్పు కాదు. అధునాతన ఎలక్ట్రానిక్ భాగాల తయారీకి భారీ పెట్టుబడులు, అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరులు అవసరం. సరఫరా వ్యవస్థ మొత్తం అభివృద్ధి చెందడానికి కొంత సమయం పడుతుంది. MPMSతో ఆ దిశగా పెట్టుబడులకు ప్రోత్సాహం లభించే అవకాశం ఉంది.
‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’కు మరో అడుగు.. A New Push for Make in India
భారత్లో తయారీని (Major Boost to Mobile Manufacturing..)పెంచడం, దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, దేశీయ కంపెనీలను ప్రపంచ స్థాయికి తీసుకెళ్లడం అనే లక్ష్యాలకు MPMS మరో అడుగుగా నిలవనుంది. మొబైల్ రంగంలో ఇప్పటికే సాధించిన తయారీ సామర్థ్యాన్ని మరింత విస్తరించడంతో పాటు సొంత బ్రాండ్లు, సొంత డిజైన్, స్థానిక విడిభాగాల తయారీకి ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ఈ పథకం ప్రత్యేకత. అయితే ప్రోత్సాహకాలు అందుబాటులోకి రావడం ఒక్కటే సరిపోదు. సంస్థలు నాణ్యమైన ఉత్పత్తులను అందించాలి. అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేయాలి. ధర, నాణ్యత, డిజైన్, సాఫ్ట్వేర్, అమ్మకాల తర్వాత సేవల్లో విదేశీ బ్రాండ్లతో పోటీ పడగలగాలి. మొత్తంగా.. రూ.62,500 కోట్ల ప్రోత్సాహకాలతో MPMS మొబైల్ తయారీ రంగానికి భారీ ఊతమివ్వనుంది. అసెంబ్లింగ్ కేంద్రంగా ఉన్న భారత్ను సొంత డిజైన్, సొంత మేధోసంపత్తి, స్థానిక విడిభాగాలు, స్వదేశీ బ్రాండ్లకు కేంద్రంగా మార్చడమే అసలు లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది. ఈ పథకం అంచనాలు నెరవేరితే మొబైల్ తయారీలోనే కాకుండా ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగం మొత్తంలోనూ దేశీయ సామర్థ్యం మరింత బలోపేతం అయ్యే అవకాశం ఉంది.
About the Author
