ఇప్పటి కాలంలో బంగారం, నగదు, స్థలాలు మాత్రమే కాదు.. స్టాక్ మార్కెట్లో కొనుగోలు చేసిన షేర్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లు, ఈటీఎఫ్లు కూడా బహుమతుల రూపంలో బదిలీ అవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా తల్లిదండ్రులు పిల్లలకు, భర్త భార్యకు లేదా కుటుంబ సభ్యులు భవిష్యత్ ఆర్థిక భద్రత కోసం షేర్లను గిఫ్ట్గా ఇస్తున్నారు. డీమ్యాట్ ఖాతాలు సాధారణమవడంతో ఈ ప్రక్రియ మరింత సులభమైంది. అయితే చాలా మంది ఒక పెద్ద అపోహలో ఉంటున్నారు. “గిఫ్ట్ అంటే(Gifted Shares) ట్యాక్స్ ఉండదు” అని భావిస్తున్నారు. కానీ ఆదాయ పన్ను చట్టంలో గిఫ్ట్లకు ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా షేర్ల రూపంలో వచ్చే బహుమతుల విషయంలో సరైన అవగాహన లేకపోతే భవిష్యత్తులో ఐటీ నోటీసులు వచ్చే ప్రమాదం కూడా ఉంది. భారతదేశంలో షేర్లను గిఫ్ట్గా ఇవ్వడం పూర్తిగా చట్టబద్ధమే. కానీ దానికి సంబంధించిన పన్ను నియమాలు తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం. ఎవరు గిఫ్ట్ ఇస్తున్నారు? ఎంత విలువైన షేర్లు ఇస్తున్నారు? తర్వాత వాటిని అమ్మితే లాభం ఎలా లెక్కిస్తారు? వంటి అంశాలపై ఆదాయ పన్ను శాఖ స్పష్టమైన రూల్స్ పెట్టింది. ముఖ్యంగా రూ.50 వేల పరిమితి, బంధువుల మినహాయింపు, క్యాపిటల్ గెయిన్స్ లెక్కింపు వంటి విషయాలు తెలుసుకోకపోతే తర్వాత చిక్కులు తప్పవని పన్ను నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ఇచ్చేవారికి ట్యాక్స్ లేదు.. No Tax For Donor
ఒకప్పుడు భారతదేశంలో ‘గిఫ్ట్ ట్యాక్స్ యాక్ట్’ (Gifted Shares)అమల్లో ఉండేది. ఆ చట్టం ప్రకారం బహుమతి ఇచ్చే వ్యక్తే పన్ను చెల్లించాల్సి వచ్చేది. అయితే ఆ చట్టం రద్దు అయిన తర్వాత పరిస్థితి పూర్తిగా మారింది. ఇప్పుడు షేర్లు లేదా ఇతర ఆస్తులను గిఫ్ట్గా ఇచ్చే వ్యక్తికి ఎలాంటి పన్ను భారం ఉండదు. ఆదాయ పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 47 ప్రకారం గిఫ్ట్ రూపంలో జరిగే బదిలీని “ట్రాన్స్ఫర్”గా పరిగణించరు. అంటే అది అమ్మకం కిందకు రాదు. అందువల్ల షేర్లను గిఫ్ట్గా ఇచ్చిన వ్యక్తిపై క్యాపిటల్ గెయిన్స్ పన్ను వర్తించదు. ఉదాహరణకు.. ఒక తండ్రి తన కుమారుడికి రూ.10 లక్షల విలువైన షేర్లు గిఫ్ట్గా ఇచ్చినా ఆయనకు ఎలాంటి పన్ను ఉండదు. ఇక్కడ అసలు పన్ను కథ మొదలయ్యేది షేర్లు తీసుకున్న వ్యక్తి దగ్గరే. ఎందుకంటే ఆదాయ పన్ను శాఖ గిఫ్ట్ రూపంలో వచ్చిన ఆస్తులను కొన్ని పరిస్థితుల్లో ఆదాయంగా పరిగణిస్తుంది.
తీసుకునేవారికే అసలు టెన్షన్.. Recipient Faces Tax Burden
షేర్లు(Gifted Shares), మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లు, బాండ్లు వంటి పెట్టుబడులు ఆదాయ పన్ను చట్టం ప్రకారం “చరాస్థులు” కిందకు వస్తాయి. సెక్షన్ 56(2)(x) ప్రకారం.. ఒక వ్యక్తికి గిఫ్ట్గా వచ్చిన ఆస్తుల మొత్తం మార్కెట్ విలువ ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో రూ.50,000 దాటితే, ఆ మొత్తాన్ని “ఇన్కమ్ ఫ్రమ్ అదర్ సోర్సెస్”గా పరిగణిస్తారు. అంటే మీ స్నేహితుడు మీకు రూ.75 వేల విలువైన షేర్లు గిఫ్ట్గా ఇస్తే, ఆ మొత్తం మీ ఆదాయంగా లెక్కిస్తారు. మీకు వర్తించే ఆదాయ పన్ను స్లాబ్ ప్రకారం ట్యాక్స్ కట్టాల్సి ఉంటుంది. కేవలం షేర్లు మాత్రమే కాదు.. నగదు, బంగారం, ఇతర బహుమతులు కూడా కలిపి మొత్తం రూ.50 వేలు దాటితే ఈ నిబంధన వర్తిస్తుంది. పన్ను నిపుణుల మాటల్లో చెప్పాలంటే.. “రూ.50 వేల పరిమితి ఒక్క గిఫ్ట్కు కాదు. ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో అందుకున్న అన్ని గిఫ్ట్ల మొత్తానికి వర్తిస్తుంది.” అంటే వేర్వేరు వ్యక్తుల నుంచి చిన్నచిన్న గిఫ్ట్లు వచ్చినా వాటి మొత్తం రూ.50 వేలకంటే ఎక్కువైతే మొత్తం విలువపై పన్ను పడే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే చాలామంది తెలియక చేసిన చిన్న పొరపాట్లు తర్వాత ఐటీ శాఖ దృష్టికి వెళ్తున్నాయి. ముఖ్యంగా పెద్ద మొత్తంలో షేర్ల బదిలీలు జరిగితే డీమ్యాట్ రికార్డులు, బ్యాంకింగ్ వివరాలు అన్నీ సులభంగా ట్రాక్ అవుతాయి.
ఈ మూడు సందర్భాల్లో పూర్తి మినహాయింపు.. Three Major Tax Exemptions
అయితే(Gifted Shares) ప్రభుత్వం కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో గిఫ్ట్లపై పూర్తి పన్ను మినహాయింపు ఇచ్చింది. ఈ మినహాయింపులు తెలుసుకుంటే పెద్ద మొత్తంలో ట్యాక్స్ నుంచి బయటపడే అవకాశం ఉంటుంది. మొదటిది.. రక్త సంబంధీకుల నుంచి వచ్చే గిఫ్ట్లు. భార్య లేదా భర్త, తల్లిదండ్రులు, పిల్లలు, అన్నదమ్ములు, అక్కాచెల్లెళ్లు వంటి దగ్గరి బంధువుల నుంచి వచ్చే షేర్లపై ఎలాంటి పన్ను ఉండదు. వాటి విలువ రూ.50 వేలైనా, రూ.50 లక్షలైనా సరే పన్ను వర్తించదు. అందుకే చాలామంది కుటుంబ ఆస్తుల బదిలీ కోసం ఈ మార్గాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు. రెండో మినహాయింపు వివాహ సందర్భంలో వచ్చే గిఫ్ట్లకు వర్తిస్తుంది. పెళ్లి సందర్భంగా స్నేహితులు, బంధువులు లేదా ఇతరుల నుంచి షేర్లు గిఫ్ట్గా వచ్చినా వాటిపై ట్యాక్స్ ఉండదు. అయితే ఈ మినహాయింపు కేవలం పెళ్లి సందర్భానికే వర్తిస్తుంది. పెళ్లికి ముందు లేదా తర్వాత ఇచ్చే గిఫ్ట్లకు ఈ సడలింపు ఉండదు. మూడో మినహాయింపు వారసత్వం ద్వారా వచ్చే ఆస్తులకు. విల్ ద్వారా లేదా కుటుంబ వారసత్వంగా వచ్చే షేర్లు పూర్తిగా పన్ను మినహాయింపు కిందకు వస్తాయి. అంటే తల్లిదండ్రుల మరణం తర్వాత పిల్లలకు బదిలీ అయ్యే షేర్లపై ఆదాయ పన్ను ఉండదు.
షేర్లు అమ్మినప్పుడు అసలు లెక్క మొదలు.. Capital Gains Calculation Matters
గిఫ్ట్గా వచ్చిన షేర్లను (Gifted Shares)వెంటనే అమ్మకపోతే పన్ను ఉండదని చాలామంది అనుకుంటారు. కానీ ఆ షేర్లను భవిష్యత్తులో మార్కెట్లో విక్రయించినప్పుడు క్యాపిటల్ గెయిన్స్ పన్ను తప్పనిసరిగా వస్తుంది. ఇక్కడ చాలా కీలకమైన విషయం “కాస్ట్ ఆఫ్ అక్విజిషన్” మరియు “హోల్డింగ్ పీరియడ్” లెక్కింపు. సాధారణంగా మనం కొనుగోలు చేసిన షేర్లకు మనం చెల్లించిన ధరను కొనుగోలు ధరగా పరిగణిస్తారు. కానీ గిఫ్ట్గా వచ్చిన షేర్ల విషయంలో అలాకాదు. ఆ షేర్లను మీకు గిఫ్ట్ ఇచ్చిన వ్యక్తి ఎప్పుడు, ఎంత ధరకు కొనుగోలు చేశాడో అదే కొనుగోలు ధరగా పరిగణిస్తారు. అలాగే హోల్డింగ్ పీరియడ్ కూడా పాత యజమాని కొనుగోలు చేసిన తేదీ నుంచే లెక్కిస్తారు. ఉదాహరణకు.. ఒక తండ్రి 2022లో రూ.1 లక్షకు కొనుగోలు చేసిన షేర్లను 2026లో తన కుమారుడికి గిఫ్ట్గా ఇచ్చాడనుకుందాం. కుమారుడు వాటిని కొన్ని నెలల తర్వాత రూ.4 లక్షలకు అమ్మితే, లాభం రూ.3 లక్షలుగా పరిగణిస్తారు. ఎందుకంటే కొనుగోలు ధర తండ్రి పెట్టిన రూ.1 లక్షే అవుతుంది.
లాంగ్ టర్మ్.. షార్ట్ టర్మ్ తేడా ఇదే.. LTCG And STCG Rules
లిస్టెడ్ ఈక్విటీ షేర్ల (Gifted Shares)విషయంలో హోల్డింగ్ పీరియడ్ 12 నెలల కంటే ఎక్కువ ఉంటే అది లాంగ్ టర్మ్ క్యాపిటల్ గెయిన్స్ (LTCG)గా పరిగణిస్తారు. 12 నెలలలోపు అమ్మితే షార్ట్ టర్మ్ క్యాపిటల్ గెయిన్స్ (STCG)గా లెక్కిస్తారు. ప్రస్తుత నిబంధనల ప్రకారం లాంగ్ టర్మ్ లాభాలు రూ.1.25 లక్షలు దాటితే వాటిపై 12.5 శాతం పన్ను చెల్లించాలి. ఈ పరిమితిలోపు లాభాలకు పన్ను ఉండదు. ఇక షార్ట్ టర్మ్ లాభాలపై ఫ్లాట్ 20 శాతం పన్ను వర్తిస్తుంది. అందువల్ల గిఫ్ట్గా వచ్చిన షేర్లను అమ్మే ముందు పాత కొనుగోలు ధర, హోల్డింగ్ కాలం, ప్రస్తుత మార్కెట్ విలువ వంటి అంశాలు జాగ్రత్తగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. లేకపోతే ఎక్కువ పన్ను చెల్లించే పరిస్థితి రావచ్చు.
గిఫ్ట్ డీడ్ తప్పనిసరి ఎందుకు? Importance Of Gift Deed
షేర్లు (Gifted Shares)కుటుంబ సభ్యుల మధ్య బదిలీ అయినప్పుడు చాలామంది ఎలాంటి పత్రాలు లేకుండా కేవలం డీమ్యాట్ ట్రాన్స్ఫర్తో సరిపెడుతున్నారు. కానీ పన్ను నిపుణులు మాత్రం గిఫ్ట్ డీడ్ తప్పనిసరిగా తయారు చేసుకోవాలని సూచిస్తున్నారు. ఎందుకంటే భవిష్యత్తులో ఐటీ శాఖ నుంచి స్క్రూటినీ వస్తే, ఆ షేర్లు నిజంగా గిఫ్ట్ రూపంలో వచ్చాయని నిరూపించాల్సి ఉంటుంది. అప్పుడు గిఫ్ట్ డీడ్ కీలక ఆధారంగా పనిచేస్తుంది. అందులో గిఫ్ట్ ఇచ్చిన వ్యక్తి పేరు, బంధుత్వం, షేర్ల వివరాలు, తేదీ వంటి అంశాలు స్పష్టంగా ఉండాలి. ముఖ్యంగా పెద్ద మొత్తంలో షేర్ల బదిలీలు జరిగితే బ్యాంక్ రికార్డులు, డీమ్యాట్ స్టేట్మెంట్లు, గిఫ్ట్ డీడ్ వంటి పత్రాలను భద్రంగా ఉంచుకోవడం మంచిదని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
అవగాహన లేకపోతే ఐటీ నోటీసులు తప్పవు.. Lack Of Awareness Can Cost Dearly
ఇటీవలి కాలంలో ఆదాయ పన్ను శాఖ డిజిటల్ ట్రాకింగ్ను మరింత కఠినతరం చేసింది. డీమ్యాట్ ఖాతాలు, PAN వివరాలు, స్టాక్ ట్రాన్సాక్షన్లు అన్నీ నేరుగా పర్యవేక్షణలోకి వస్తున్నాయి. దీంతో గిఫ్ట్ రూపంలో వచ్చిన షేర్లను (Gifted Shares)ఐటీఆర్లో చూపించకుండా వదిలేస్తే తర్వాత వివరణ ఇవ్వాల్సిన పరిస్థితి రావచ్చు. చాలామంది కుటుంబ సభ్యుల మధ్య జరిగిన బదిలీలను కూడా సరైన రికార్డులు లేకుండా నిర్వహిస్తున్నారు. కానీ పెద్ద మొత్తంలో పెట్టుబడులు బదిలీ అవుతున్నప్పుడు చట్టపరమైన, పన్ను పరమైన అంశాలు తప్పనిసరిగా గుర్తుంచుకోవాలి. ఆర్థిక ప్రణాళికలో భాగంగా షేర్లను గిఫ్ట్గా ఇవ్వడం మంచి నిర్ణయమే అయినా.. దానికి సంబంధించిన ఆదాయ పన్ను నిబంధనలపై పూర్తి అవగాహన ఉండటం అత్యంత కీలకం. లేదంటే ఉచితంగా వచ్చిన గిఫ్ట్.. తర్వాత భారీ ట్యాక్స్ భారంగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
About the Author
