దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల విప్లవానికి ప్రతీకగా నిలిచిన యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్ఫేస్ (UPI) ఇప్పుడు మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఇప్పటి వరకు పూర్తిగా ఉచితంగా అందుతున్న యూపీఐ లావాదేవీలపై (UPI Charges) కేంద్ర ప్రభుత్వం మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR) విధించేలా చట్ట సవరణకు సంబంధించిన బిల్లును లోక్సభలో ప్రవేశపెట్టిన నేపథ్యంలో దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత చర్చ సాగుతోంది. సోషల్ మీడియాలో “ఇక నుంచి గూగుల్ పే, ఫోన్పే, పేటీఎం ద్వారా చెల్లింపులు చేస్తే ప్రతి లావాదేవీకి ఛార్జీలు పడతాయి” అనే ప్రచారం జోరందుకుంది. అయితే వాస్తవంగా ఈ బిల్లు ఏమి చెబుతోంది? ఎవరికీ ఛార్జీలు వర్తిస్తాయి? సామాన్యుడిపై ప్రభావం ఉంటుందా? కేంద్రం ఈ నిర్ణయం వెనుక కారణాలేమిటి? అనే అంశాలు తెలుసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఏమిటీ కొత్త ప్రతిపాదన? What the Bill Proposes?
ప్రస్తుతం యూపీఐ (UPI Charges)ద్వారా వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి జరిగే చెల్లింపులపై ఎలాంటి ఛార్జీలు లేవు. టీ దుకాణం, టిఫిన్ సెంటర్, కూరగాయల వ్యాపారి వద్ద రూ.20, రూ.50, రూ.100 చెల్లించినా అదనపు రుసుము ఉండదు. ఈ విధానమే యూపీఐని ప్రతి ఇంటికీ చేరేలా చేసింది. కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన బిల్లులో ప్రధానంగా రూ.2,000కు మించిన కొన్ని వాణిజ్య లావాదేవీలపై మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR) విధించే అవకాశాన్ని కల్పించారు. వివిధ స్థాయిల్లో 0.25 శాతం నుంచి 0.50 శాతం వరకు లేదా కొన్ని ప్రత్యేక వర్గాల లావాదేవీలకు అంతకంటే ఎక్కువ రేట్లను నిర్ణయించే అధికారం ఉండొచ్చని చర్చ జరుగుతోంది. అయితే వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి జరిగే సాధారణ యూపీఐ చెల్లింపులకు ఇప్పటికైతే ఎలాంటి ఛార్జీలు విధించబోమని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది.
సామాన్యుడికి ప్రభావం లేదా? Impact on Common Users
సాధారణ వినియోగదారుడిపై ఈ నిర్ణయం(UPI Charges) ప్రభావం ఉండదనే అభిప్రాయం కనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే గూగుల్ పే, ఫోన్పే, పేటీఎం వంటి యాప్ల ద్వారా కుటుంబ సభ్యులకు డబ్బు పంపడం, స్నేహితులకు చెల్లించడం, చిన్న మొత్తాల్లో కొనుగోళ్లు చేయడం వంటి వ్యక్తిగత లావాదేవీలు యథావిధిగా ఉచితంగానే కొనసాగుతాయని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అయితే ఆర్థిక నిపుణులు మాత్రం దీనిని ప్రత్యక్ష ప్రభావం కాకపోయినా పరోక్ష ప్రభావంగా చూస్తున్నారు. పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు, ఈ-కామర్స్ సంస్థలు, షాపింగ్ మాల్స్, పెద్ద రిటైల్ చైన్లు చెల్లించాల్సిన అదనపు ఛార్జీలను చివరకు వస్తువుల ధరల్లో కలిపి వినియోగదారుల నుంచే వసూలు చేసే అవకాశం ఉందని చెబుతున్నారు. దీంతో సామాన్యుడు ప్రత్యక్షంగా కాకపోయినా పరోక్షంగా అదనపు భారం మోయాల్సి రావచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ఎందుకు అవసరమైంది? Why Government is Considering It?
డిజిటల్ చెల్లింపులు (UPI Charges)పెరుగుతున్న కొద్దీ వాటిని నిర్వహించే వ్యయం కూడా భారీగా పెరుగుతోంది. రోజుకు కోట్ల సంఖ్యలో యూపీఐ లావాదేవీలు జరుగుతున్నాయి. వీటిని ఎలాంటి అంతరాయం లేకుండా నిర్వహించేందుకు అధునాతన సర్వర్లు, సైబర్ భద్రత, మోసాలను వెంటనే గుర్తించే సాంకేతిక వ్యవస్థలు, 24 గంటల కస్టమర్ సపోర్ట్, డేటా సెంటర్లు వంటి మౌలిక వసతులపై భారీగా పెట్టుబడులు అవసరమవుతున్నాయి. ఈ సేవలను అందిస్తున్న ఫిన్టెక్ సంస్థలు ఇప్పటి వరకు ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహంతోనే ఎక్కువ భాగం నిర్వహిస్తున్నాయి. కానీ ప్రభుత్వం అందించే సబ్సిడీలు తగ్గిపోవడంతో ఆర్థిక భారం పెరుగుతోందని పార్లమెంటరీ స్థాయి సంఘం కూడా గతంలో సూచించింది. ఈ నేపథ్యంలో కనీస స్థాయిలో అయినా మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ విధించి వ్యవస్థను ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకునేలా చేయాలన్న వాదన వినిపిస్తోంది.
యూపీఐ… భారత ఆర్థిక విప్లవం.. India’s Digital Success Story
2016లో నోట్ల రద్దు తర్వాత, ముఖ్యంగా కరోనా మహమ్మారి అనంతరం యూపీఐ వినియోగం (UPI Charges)అనూహ్యంగా పెరిగింది. ప్రస్తుతం రూ.10 నుంచి లక్షల రూపాయల వరకు దాదాపు ప్రతి చెల్లింపూ యూపీఐ ద్వారానే జరుగుతోంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కూడా చిన్న దుకాణాల నుంచి వీధి వ్యాపారుల వరకు ప్రతి ఒక్కరూ క్యూ ఆర్ కోడ్ ద్వారా డిజిటల్ చెల్లింపులు స్వీకరిస్తున్నారు. భారత్ రూపొందించిన ఈ వ్యవస్థ ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆదర్శంగా నిలిచింది. అనేక దేశాలు భారత యూపీఐ నమూనాను అధ్యయనం చేస్తున్నాయి. విదేశీ ప్రతినిధులకు కూడా భారత ప్రభుత్వం యూపీఐని డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్కు ఉదాహరణగా చూపిస్తోంది.
ఆర్థిక వ్యవస్థకు కలిగిన లాభాలు.. Benefits to Economy
యూపీఐ వల్ల (UPI Charges)నగదు వినియోగం గణనీయంగా తగ్గింది. ప్రతి లావాదేవీకి డిజిటల్ ఆధారం ఉండటం వల్ల పన్ను ఎగవేత అవకాశాలు తగ్గాయి. చిన్న వ్యాపారాల టర్నోవర్ కూడా ప్రభుత్వానికి సులభంగా గుర్తించే అవకాశం ఏర్పడింది. దీంతో ఆర్థిక వ్యవస్థ క్రమంగా అసంఘటిత రంగం నుంచి సంఘటిత రంగంలోకి వస్తోందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అదే సమయంలో ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల అమలు, బ్యాంకింగ్ సేవల విస్తరణ, ఆర్థిక చేరిక (Financial Inclusion)లో యూపీఐ కీలక పాత్ర పోషించింది. బ్యాంకు శాఖలు లేని గ్రామాల్లో కూడా డిజిటల్ చెల్లింపులు సులభంగా జరుగుతున్నాయి.
క్యాష్లెస్ లక్ష్యానికి దెబ్బేనా? Threat to Cashless Economy?
ప్రభుత్వం చాలా కాలంగా నగదు రహిత(UPI Charges) ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రోత్సహిస్తోంది. ప్రతి డిజిటల్ లావాదేవీ పారదర్శకంగా నమోదవుతుంది. దీంతో నల్లధనం, పన్ను ఎగవేత, అక్రమ నగదు చలామణి తగ్గే అవకాశాలు ఉంటాయి. ఇలాంటి సమయంలో డిజిటల్ చెల్లింపులపై ఏ రూపంలోనైనా అదనపు వ్యయం పెరిగితే కొంతమంది మళ్లీ నగదు చెల్లింపులవైపు మొగ్గు చూపే ప్రమాదం ఉందని ఆర్థిక విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా పెద్ద మొత్తాల కొనుగోళ్లలో క్యాష్ చెల్లింపులు పెరిగితే ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న క్యాష్లెస్ ఎకానమీ ప్రయాణం మందగించే అవకాశముందని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ప్రభుత్వ వ్యయం నిజంగా ఎక్కువేనా? Cost vs Public Benefit
యూపీఐ సేవలకు(UPI Charges) ప్రభుత్వం ప్రతి ఏడాది సబ్సిడీ అందిస్తోంది. అయితే అది కేంద్ర బడ్జెట్తో పోలిస్తే చాలా తక్కువ మొత్తమేనని పలువురు నిపుణులు చెబుతున్నారు. డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్, ఆర్థిక చేరిక, పారదర్శకత, పన్ను వసూళ్ల పెరుగుదల వంటి దీర్ఘకాల ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే ఈ ఖర్చును ప్రభుత్వ పెట్టుబడిగానే చూడాలని వారు సూచిస్తున్నారు. ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు, గ్రామీణ రహదారులు, ప్రజా రవాణా సేవలు లాభనష్టాల కోసం కాకుండా ప్రజా ప్రయోజనం కోసం నడుస్తున్నట్లే, యూపీఐ వంటి డిజిటల్ మౌలిక వసతులను కూడా అదే కోణంలో చూడాలని అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
వ్యాపార రంగం ఏమంటోంది? Industry Perspective
మరోవైపు బ్యాంకులు, ఫిన్టెక్ సంస్థలు మాత్రం యూపీఐ సేవలను(UPI Charges) దీర్ఘకాలం పూర్తిగా ఉచితంగా కొనసాగించడం కష్టమని అంటున్నాయి. రోజురోజుకూ లావాదేవీలు పెరుగుతుండటంతో మౌలిక వసతుల నిర్వహణ ఖర్చులు భారీగా పెరుగుతున్నాయని, కొంత మేర ఆదాయం లేకపోతే సేవల నాణ్యతను కొనసాగించడం సవాలుగా మారుతుందని వాదిస్తున్నాయి. అందుకే పెద్ద వాణిజ్య లావాదేవీలకే పరిమితంగా MDR విధించడం సమంజసమేనని చెబుతున్నాయి.
ముందు ఏమవుతుంది? What Happens Next
ప్రస్తుతం బిల్లు చర్చల (UPI Charges)దశలో ఉంది. ఇందులోని నిబంధనలు, అమలు విధానం, ఛార్జీల శాతం వంటి అంశాలు ఇంకా తుది రూపు దాల్చాల్సి ఉంది. ప్రభుత్వం ఇప్పటికే వ్యక్తిగత యూపీఐ లావాదేవీలపై ఛార్జీలు ఉండవని సంకేతాలు ఇస్తున్నప్పటికీ, భవిష్యత్తులో విధాన మార్పులు ఎలా ఉంటాయనే దానిపై స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. అయితే ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. యూపీఐ కేవలం చెల్లింపుల సాధనం మాత్రమే కాదు… అది భారత డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా మారింది. అందువల్ల దీనిపై తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయం వినియోగదారులు, వ్యాపారులు, బ్యాంకులు, ఫిన్టెక్ సంస్థలు, మొత్తం ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. డిజిటల్ చెల్లింపుల విస్తరణకు ఆటంకం కలగకుండా, అదే సమయంలో వ్యవస్థ నిర్వహణకు అవసరమైన ఆర్థిక స్థిరత్వం కూడా దెబ్బతినకుండా సమతుల్య విధానాన్ని రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
About the Author
