యూపీఐ వినియోగదారులకు ఊరట కలిగించేలా కొత్త మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR) విధానంలో పలు లావాదేవీలకు మినహాయింపులు (Zero MDR Charges) కొనసాగనున్నాయి. 2026 అక్టోబర్ 15 నుంచి ఎంపిక చేసిన కొన్ని వ్యక్తి-వ్యాపారి (P2M) యూపీఐ లావాదేవీలపై MDR అమల్లోకి రానుంది. అయితే దీనివల్ల సాధారణ వినియోగదారులు యూపీఐ ద్వారా డబ్బు పంపిన ప్రతిసారీ ఛార్జీ చెల్లించాల్సిన పరిస్థితి ఉండదు. వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి చేసే బదిలీలు, రూ.2,000 వరకు వ్యాపార చెల్లింపులు, చిన్న వ్యాపారులకు చేసే చెల్లింపులు, UPI AutoPay వంటి లావాదేవీలకు MDR ఉండదు.
యూపీఐపై ఛార్జీ అంటే వినియోగదారుడికి కాదు.. MDR Is a Merchant Charge
ముందుగా MDR అంటే ఏమిటో తెలుసుకోవాలి. Merchant Discount Rate (MDR) అనేది డిజిటల్ పేమెంట్ స్వీకరించే వ్యాపారి చెల్లించే ప్రాసెసింగ్ రుసుము. అక్టోబర్ 15 నుంచి అర్హత ఉన్న కొన్ని P2M లావాదేవీల్లో రూ.2,000కు మించిన మొత్తంపై సాధారణ MDR 0.4 శాతంగా ఉంటుంది. రూ.75,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ లావాదేవీలకు ఈ ఛార్జీ గరిష్ఠంగా రూ.300కు పరిమితం అవుతుంది. ముఖ్యంగా ఈ రుసుమును కస్టమర్పై వేయకూడదు. అంటే రూ.3,000కు ఒక దుకాణంలో యూపీఐ ద్వారా చెల్లిస్తే.. సాధారణ P2M కేటగిరీలో MDR రూ.12గా ఉండొచ్చు. రూ.50,000 చెల్లింపుపై రూ.200, రూ.75,000 దాటిన చెల్లింపులపై (Zero MDR Charges)గరిష్ఠంగా రూ.300 ఉంటుంది. అయితే అన్ని వ్యాపార కేటగిరీలకూ 0.4 శాతం ఒకే రేటుగా ఉండదు. కొన్ని రంగాలకు ప్రత్యేక రేట్లు ఉన్నాయి.
మొదటిది.. వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి చెల్లింపులు.. Person-to-Person Payments
స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులు లేదా ఇతర వ్యక్తులకు నేరుగా (Zero MDR Charges) యూపీఐ ద్వారా డబ్బు పంపితే MDR వర్తించదు. ఎంత మొత్తాన్ని ఒక వ్యక్తి నుంచి మరో వ్యక్తికి బదిలీ చేసినా P2P లావాదేవీలు ఉచితంగానే కొనసాగుతాయి. డబ్బు పంపడం మాత్రమే కాదు.. యూపీఐ ద్వారా డబ్బు స్వీకరించే వ్యక్తులపైనా MDR ఉండదు. అందువల్ల ఒక వ్యక్తి తన కుటుంబ సభ్యుడికి రూ.5,000 లేదా రూ.50,000 పంపినా.. అది వ్యాపారి చెల్లింపుగా పరిగణించబడదు. ఈ బదిలీలకు కొత్త MDR విధానం వర్తించదు.
రెండోది.. రూ.2,000 వరకు వ్యాపార చెల్లింపులు.. Merchant Payments Up to ₹2,000
కొత్త విధానంలో (Zero MDR Charges)సాధారణ వినియోగదారులకు ఎక్కువగా ఉపయోగపడే మినహాయింపు ఇదే. P2M కేటగిరీలో రూ.2,000 వరకు చేసే యూపీఐ చెల్లింపులపై MDR ఉండదు. అంటే దుకాణంలో రూ.500, రూ.1,000 లేదా రూ.2,000 విలువైన వస్తువులు కొనుగోలు చేసి యూపీఐ ద్వారా చెల్లిస్తే కొత్త MDR వర్తించదు. అధికారిక FAQ ఆధారంగా P2M లావాదేవీల్లో భారీ శాతం ఇప్పటికీ రూ.2,000 లోపే ఉన్నందున కొత్త MDR ప్రభావం సాధారణ రోజువారీ చిన్న చెల్లింపులపై పరిమితంగానే ఉండనుంది.
మూడోది.. చిన్న వ్యాపారులకు చెల్లింపులు.. Payments to Small Merchants
చిన్న (Zero MDR Charges)దుకాణదారులు, వీధి వ్యాపారులు, కూరగాయలు, పండ్లు వంటి వస్తువులు విక్రయించే చిన్న వ్యాపారులకు ప్రత్యేక రక్షణ ఉంది. P2PM (Person-to-Person-Merchant) కేటగిరీలో ఉండే చిన్న వ్యాపారులకు MDR ఉండదు. యూపీఐ ద్వారా నెలకు రూ.1 లక్ష వరకు స్వీకరించే అర్హత కలిగిన చిన్న వ్యాపారులు ఈ కేటగిరీలోకి వస్తారు. ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. కస్టమర్ ఒకసారి రూ.2,000 కంటే ఎక్కువ చెల్లించినా, ఆ వ్యాపారి P2PM కేటగిరీలో ఉంటే MDR మినహాయింపు కొనసాగుతుంది. కాబట్టి చిన్న వ్యాపారులు తమ బ్యాంకు ఖాతా ఏ కేటగిరీలో ఉందో తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.
నాలుగోది.. UPI AutoPay.. UPI AutoPay Transactions
నెలనెలా లేదా నిర్ణీత వ్యవధిలో (Zero MDR Charges)ఆటోమేటిక్గా జరిగే చెల్లింపులకు కూడా ప్రత్యేక మినహాయింపు ఉంది. UPI AutoPay ద్వారా ఓటీటీ సబ్స్క్రిప్షన్లు, యుటిలిటీ బిల్లులు, ఇతర పునరావృత చెల్లింపులు చేస్తే కొత్తగా నిర్దేశించిన MDR వర్తించదు. దీంతో ప్రతి నెలా ఆటోమేటిక్గా జరిగే రెగ్యులర్ పేమెంట్ల విషయంలో వినియోగదారులకు ప్రత్యేక MDR భారం ఉండదు.
ఐదోది.. అత్యవసర సేవల రంగాల్లో ప్రత్యేక రేటు.. Special Sectors Get Concessional Rates
రైల్వేలు, టెలికాం, ఇన్సూరెన్స్, ఇంధనం, విద్యుత్, మున్సిపల్ నీటి చార్జీలు (Zero MDR Charges)వంటి కొన్ని ప్రత్యేక రంగాలకు సాధారణ 0.4 శాతం MDR కాకుండా రూ.5 ఫ్లాట్ MDR విధానం ఉంటుంది. ఇది రూ.2,000కు మించిన లావాదేవీలకు వర్తిస్తుంది. రూ.2,000 వరకు అయితే MDR ఉండదు. ఉదాహరణకు పెట్రోల్ బంకులో రూ.3,000 విలువైన ఇంధనం కొనుగోలు చేసి యూపీఐ ద్వారా చెల్లిస్తే.. ఈ ప్రత్యేక కేటగిరీకి వర్తించే నిబంధనల ప్రకారం సాధారణ 0.4 శాతం బదులు రూ.5 ఫ్లాట్ MDR ఉంటుంది.
ఆరోది.. పెట్టుబడులకు కూడా ప్రత్యేక రేటు.. Capital Market Payments
మ్యూచువల్ ఫండ్లు, స్టాక్బ్రోకర్లు, సెక్యూరిటీస్ డీలర్లు (Zero MDR Charges) వంటి క్యాపిటల్ మార్కెట్ సంబంధిత చెల్లింపులకు కూడా ప్రత్యేక రేటును నిర్ణయించారు. ఈ కేటగిరీలో 0.02 శాతం MDR, గరిష్ఠంగా రూ.300 వరకు వర్తిస్తుంది. ఈ నిబంధనలు ఈక్విటీ కొనుగోళ్లు, డెట్ మార్కెట్ పెట్టుబడులు, మ్యూచువల్ ఫండ్ కొనుగోళ్లు, బ్రోకర్ వాలెట్ టాప్అప్ల వంటి లావాదేవీలకు వర్తిస్తాయి. అయితే రూ.2,000 వరకు ఉండే లావాదేవీలకు వర్తించే శూన్య MDR నిబంధనలను కూడా సంబంధిత కేటగిరీ ప్రకారం పరిగణించాలి.
ఏడోది.. విద్యా రంగ చెల్లింపులు.. Education Payments
పాఠశాల ఫీజులు, విశ్వవిద్యాలయ ఫీజులు, విద్యా సంస్థల ప్రవేశ పరీక్షలకు సంబంధించిన చెల్లింపులు (Zero MDR Charges)ప్రత్యేక Industry Programme కేటగిరీలో ఉంటాయి. రూ.2,000 వరకు చేసే చెల్లింపులకు MDR ఉండదు. అంతకంటే ఎక్కువ మొత్తాలకు ఈ కేటగిరీకి వర్తించే ప్రత్యేక ఫ్లాట్ లేదా పరిమిత ఛార్జీ నిర్మాణం అమలవుతుంది.
కస్టమర్పై ఛార్జీ వేయొద్దు.. Merchants Cannot Pass MDR to Customers
కొత్త విధానంలో ముఖ్యమైన అంశం.. MDR భారాన్ని వ్యాపారులే (Zero MDR Charges) భరించాలి. కస్టమర్ యూపీఐ ద్వారా చెల్లిస్తున్నాడనే కారణంతో అదనపు UPI ఛార్జీని వసూలు చేయడానికి ఈ విధానం అనుమతించదు. ప్రభుత్వం కూడా MDRను వినియోగదారులపైకి బదిలీ చేయకుండా పర్యవేక్షించే విధానాన్ని పరిశీలిస్తోంది. అలాగే యూపీఐ యాప్ ప్రొవైడర్లు కస్టమర్లపై అదనపు ప్లాట్ఫామ్ ఫీజు లేదా ఇతర ఛార్జీలు విధించకూడదని NPCI స్పష్టం చేసింది.
యూపీఐ వినియోగదారులకు అసలు మార్పు ఏమిటి? What Changes for UPI Users?
మొత్తంగా చూస్తే.. అక్టోబర్ 15 నుంచి MDR విధానం మారుతున్నప్పటికీ యూపీఐ ద్వారా వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి చేసే డబ్బు బదిలీలు, రూ.2,000 వరకు చేసే సాధారణ వ్యాపార చెల్లింపులు, అర్హత కలిగిన చిన్న వ్యాపారులకు చేసే చెల్లింపులు, UPI AutoPay వంటి అనేక లావాదేవీలపై కస్టమర్లకు MDR భారం ఉండదు. రూ.2,000కు మించిన కొన్ని P2M లావాదేవీల్లో మాత్రం వ్యాపారికి MDR వర్తిస్తుంది. కాబట్టి ‘అక్టోబర్ 15 నుంచి యూపీఐకి ఛార్జీలు’ అని సాధారణంగా చెప్పడం కంటే.. ఏ కేటగిరీ లావాదేవీకి ఏ రేటు వర్తిస్తుందో చూడటం ముఖ్యం. సాధారణ వినియోగదారుడి రోజువారీ చిన్న చెల్లింపులు మాత్రం కొత్త MDR విధానంలోనూ ఛార్జీ రహితంగానే కొనసాగనున్నాయి.
About the Author
