హైదరాబాద్ః స్టాక్ మార్కెట్లో సామాన్య ఇన్వెస్టర్ల సొమ్మును కొల్లగొట్టేలా మార్కెట్లను ప్రభావితం చేసే బడా సంస్థల ఆటలకు మార్కెట్ల నియంత్రణ సంస్థ సెబీ (SEBI – Securities and Exchange Board of India) గట్టిగా అడ్డుకట్ట వేసింది. ఇటీవల మార్కెట్లో పారదర్శకతను పెంచేందుకు తీసుకొచ్చిన కాల్ వేలం సెషన్ విధానాన్ని తమ స్వార్థ లాభాల కోసం దుర్వినియోగం చేస్తూ షేర్ల ముగింపు ధరలను తారుమారు చేసిన రెండు ప్రముఖ సంస్థలపై కఠినమైన చర్యలు చేపట్టింది.
అంతర్జాతీయ దిగ్గజ బ్యాంకింగ్ సంస్థ జేపీమోర్గాన్ చేజ్ (JPMorgan Chase & Co) అనుబంధ సంస్థ అయిన కాప్ట్హాల్ మారిషస్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ లిమిటెడ్ (Copthall Mauritius Investment Ltd), అలాగే దేశీయ ప్రముఖ బ్రోకరేజీ సంస్థ మాన్సి షేర్ అండ్ స్టాక్ బ్రోకింగ్ లిమిటెడ్ (Mansi Share & Stock Broking Ltd)లను సెక్యూరిటీస్ మార్కెట్ నుంచి నిషేధిస్తూ సెబీ సంచలన మధ్యంతర ఉత్తర్వులు (Interim Orders) జారీ చేసింది.
ఏమిటీ ‘కాల్ ఆక్షన్ సెషన్’ (Call Auction Session – CAS)?
స్టాక్ మార్కెట్లో క్యాష్ మార్కెట్ షేర్ల ముగింపు ధర (Closing Price) నిర్ణయంలో ఎలాంటి అవకతవకలు జరగకుండా నిరోధించేందుకు సెబీ ఆగస్టు 3న ఈ నూతన విధానాన్ని దశలవారీగా అమల్లోకి తెచ్చింది. తొలుత డెరివేటివ్ కాంట్రాక్టులు (Derivative Contracts) వర్తించే ఎంపిక చేసిన క్యాష్ మార్కెట్ షేర్లకు దీనిని అమలు చేశారు.
ఈ విధానం పనిచేసే తీరు చాలా ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది:
రెగ్యులర్ ట్రేడింగ్ ముగింపు: సాధారణ షేర్ల ట్రేడింగ్ మధ్యాహ్నం 3:15 గంటలకే ముగుస్తుంది.
రెఫరెన్స్ ధర లెక్కింపు: మధ్యాహ్నం 3:15 నుంచి 3:20 గంటల మధ్య మార్కెట్ కదలికలను బట్టి ఒక రెఫరెన్స్ ధర (Reference Price)ను సిస్టమ్ నిర్ణయిస్తుంది.
వేలం నిర్వహణ (Auction Window): సాయంత్రం 3:20 గంటలకు ప్రత్యేక వేలం ప్రారంభమై 3:28 నుంచి 3:30 మధ్య ముగుస్తుంది. ఈ విండోలో షేర్ల ధర రెఫరెన్స్ ధరకు గరిష్టంగా +3% లేదా -3% పరిధిలోనే మారేందుకు అనుమతి ఉంటుంది.
ఆర్డర్ల కేటాయింపు: ఈ వేలం సమయంలో వచ్చే ఆర్డర్లు వెంటనే ఎగ్జిక్యూట్ కావు. ఆర్డర్లన్నీ ఒకచోట పోగవుతాయి. అత్యధిక బిడ్లు ఏ ధరకు సరిపోతాయో చూసి, ఆ ధర వద్దే ట్రేడ్లు పూర్తవుతాయి. చివరగా సాయంత్రం 3:35 గంటలకు అధికారిక ముగింపు ధర (Official Closing Price) ఖరారవుతుంది.
ఆగస్టు 13న ఏం జరిగింది? అక్రమాలకు పాల్పడింది ఎలా?
ఆగస్టు 13 నాటి ట్రేడింగ్ సెషన్లో మార్కెట్ ముగింపు సమయంలో చోటుచేసుకున్న తీవ్ర హెచ్చుతగ్గులు అనుమానాలకు తావిచ్చాయి. ఆ రోజున సెన్సెక్స్ రెఫరెన్స్ ధర 77,829.60 వద్ద ఉండగా, ముగింపు నాటికి ఏకంగా 78,080కి చేరింది.
సెబీ చేపట్టిన డేటా అనాలిసిస్లో షాకింగ్ విషయాలు బయటపడ్డాయి:
క్షణాల వ్యవధిలో మానిప్యులేషన్: సాయంత్రం 3:20:41 నుంచి 3:20:43 మధ్య.. అంటే కేవలం 2 సెకన్ల వ్యవధిలోనే సెన్సెక్స్ 362.02 పాయింట్లు పెరిగింది.
ఆ తర్వాత 12 సెకన్లలో (3:24:08 నుంచి 3:24:20) మరో 132.6 పాయింట్లు, అనంతరం 28 సెకన్లలో (3:25:49 నుంచి 3:26:17) ఏకంగా 405.08 పాయింట్లు అనూహ్యంగా పెరిగాయి.
భారీ ఆర్డర్ల మోత: ఈ వేలం సమయంలో కాప్ట్హాల్ సంస్థ మార్కెట్లను శాసించేలా భారీ విలువైన కొనుగోలు ఆర్డర్లను పెట్టింది. తొలుత అన్ని సెన్సెక్స్ షేర్లలో రెఫరెన్స్ ధరకు గరిష్టంగా అనుమతించిన 3% పైన రూ.66.58 కోట్లతో ఆర్డర్లు పెట్టింది. ఇది ఆ సమయంలో మార్కెట్లో ఉన్న మొత్తం కొనుగోలు విలువలో 99.91%.
ఆ తర్వాత రెండు విడతల్లో రూ.126.59 కోట్ల (96.09%) చొప్పున భారీ ఆర్డర్లు పెట్టింది. తద్వారా కృత్రిమంగా ముగింపు ధరలను భారీగా పెంచేసింది.
డెరివేటివ్స్ ద్వారా అక్రమ లాభం: మరోవైపు దేశీయ బ్రోకరేజీ సంస్థ మాన్సి.. సెన్సెక్స్ పుట్ ఆప్షన్స్ (Sensex Put Options) ఆధారంగా వ్యూహాత్మకంగా వ్యవహరించి ముగింపు ధరలను ప్రభావితం చేసింది.
ఈ రెండు సంస్థలు తమ డెరివేటివ్ పొజిషన్ల (Derivative Positions) ద్వారా సుమారు రూ. 3.68 కోట్ల మోసపూరిత లాభం పొందినట్లు సెబీ ప్రాథమికంగా గుర్తించింది.
సెబీ ఎందుకంత మెరుపు వేగంతో స్పందించింది?
సాధారణంగా స్టాక్ మార్కెట్లలో ఇలాంటి ఆర్థిక మోసాలు, మానిప్యులేషన్ కేసుల దర్యాప్తుకు సెబీ నెలలు లేదా ఏళ్ల తరబడి సమయం తీసుకుంటుంది. కానీ ఈసారి సంఘటన జరిగిన కొద్ది రోజుల వ్యవధిలోనే మధ్యంతర ఉత్తర్వులు జారీ చేయడం మార్కెట్ వర్గాలను ఆశ్చర్యపరిచింది.
ఈ మెరుపు చర్యకు బలమైన కారణం ఉంది:
ఈ రెండు సంస్థలూ అప్పటికే తదుపరి వారం గడువు ముగిసే సెన్సెక్స్ ఆప్షన్స్ కాంట్రాక్టుల్లో (Sensex Options Contracts) భారీ పొజిషన్లు కలిగి ఉన్నాయి. వీరు మార్కెట్లో ఉంటే మళ్లీ వచ్చే వారం కూడా ఇదే కాల్ ఆక్షన్ సెషన్ విధానాన్ని దుర్వినియోగం చేసి మార్కెట్ను తారుమారు చేసే ముప్పు పొంచి ఉంది. అందుకే భవిష్యత్ నష్టాలను నివారించేందుకు సెబీ ఎలాంటి ఆలస్యం లేకుండా వెంటనే ఆ సంస్థలను మార్కెట్ల నుంచి బహిష్కరించింది.
“మార్కెట్ వ్యవస్థలను మోసపూరితంగా వాడుకోవాలని చూసే ఎవరికైనా ఈ నిర్ణయం ఒక గట్టి హెచ్చరిక.”
— సెబీ ఛైర్పర్సన్ తుహిన్ కాంత పాండే
సామాన్య ఇన్వెస్టర్లకు లభించిన భరోసా
స్టాక్ మార్కెట్ అంటే కేవలం బడా విదేశీ పెట్టుబడిదారులు (FIIs – Foreign Institutional Investors) లేదా పెద్ద బ్రోకరేజీ సంస్థల జాగీరు కాదని, నిబంధనలు అందరికీ సమానమేనని సెబీ ఈ చర్య ద్వారా నిరూపించింది. సాంకేతిక లోపాలు లేదా కొత్త నిబంధనల్లోని సందులను వెతికి కృత్రిమ హెచ్చుతగ్గులు సృష్టించే వారిపై సెబీ తీసుకున్న ఈ వేగవంతమైన నిర్ణయం చిన్న రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లలో (Retail Investors) మార్కెట్ పట్ల నమ్మకాన్ని మరింత పెంచుతుందని మార్కెట్ నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
About the Author
