సాధారణంగా మనం బ్యాంకులో డబ్బు ఉంచితే వడ్డీ వస్తుందనుకుంటాం. కానీ యూరప్, స్విట్జర్లాండ్లో కొన్ని బ్యాంకుల పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. అక్కడ డిపాజిట్ చేసిన డబ్బుపై వడ్డీ పొందకపోగా, భద్రత, నిర్వహణ ఖర్చుల కోసం కస్టమర్లే బ్యాంకుకే డబ్బు చెల్లించాల్సి వస్తుంది. దీనిని ‘నెగటివ్ ఇంట్రెస్ట్’ (Negative Interest Rate) అంటారు. ఈ మేరకు మీరు మీ డబ్బు బ్యాంకుల్లో ఉంచినప్పటికీ… కొన్ని పరిస్థితులలో, వడ్డీకి కాకుండా మీరు వడ్డీ కట్టాల్సి వస్తోంది! కొన్ని బ్యాంకులు “నెగటివ్ రేట్స్” (Negative Interest Rate) విధించిన కొత్త విధానం అమలు చేస్తున్నారు. దీని ప్రకారం మీరు బ్యాంకులో డబ్బు ఉంచితే, సాధారణ వడ్డీ రాబట్టకపోని, కొద్దిగా డబ్బు బ్యాంకుకే చెల్లించాల్సి వస్తుంది. ప్రధానంగా పెద్ద మొత్తాల్లో డిపాజిట్ పెట్టినవారికి ఇది వర్తిస్తుంది. చిన్న అమౌంట్స్ మీద ఇలా ఎక్కువ ప్రభావం లేదు, కానీ పెద్ద పెట్టుబడిదారులు జాగ్రత్త కావాలి. ప్రభుత్వాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థలో కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహించేందుకు ఈ వింత విధానాన్ని అనుసరిస్తాయి. అంటే, డబ్బు కేటాయించకుంటే లాభం రాదు, కానీ దాచితే కూడా ఖర్చు పెట్టాల్సి వస్తుంది.
ఇలా ఎందుకంటే? Why Is It Like This?
అంతర్జాతీయ మార్కెట్ పరిస్థితులు, దేశంలో డబ్బు సరఫరా, వడ్డీ రేట్ల తగ్గింపు కారణంగా బ్యాంకులు ఈ నిర్ణయం తీసుకుంటున్నాయి. కేంద్ర బ్యాంకు విధాన మార్పులు కూడా దీని వెనుక కారణంగా ఉన్నాయి. అయితే పెద్ద మొత్తంలో డిపాజిట్ పెట్టే ముందు ఖాతాదారులు నెగటివ్ రేట్స్ (Negative Interest Rate)ఉన్న బ్యాంకుల గురించి తెలుసుకోవాలి. ఇతర పెట్టుబడులలో (బాండ్లు, FD ప్లాన్లు) కూడా పరిశీలన అవసరం. “డబ్బు ఉంచి వడ్డీ పొందే” సంప్రదాయం మారిపోయే అవకాశం ఉన్నందున జాగ్రత్తగా పెట్టుబడి పెట్టాలి.
ఎలా పనిచేస్తుంది? How Does It Work?
మీరు బ్యాంకుకి డబ్బు ఇచ్చి ఉంచినట్లయితే, బ్యాంక్ మీ నుంచి వడ్డీ లేదా సర్వీస్ చార్జ్ వసూలు చేస్తుంది. ఈ విధానం పెద్ద మొత్తాల్లో డిపాజిట్ చేసినవారికి ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతుంది. చిన్న మొత్తాల మీద సాధారణ వడ్డీతో పోలిస్తే, ప్రభావం తక్కువే.
నెగెటివ్ ఇంట్రెస్ట్ రేట్ అంటే… Negative Interest Rate Means…
సాధారణంగా మనం బ్యాంకులో డబ్బు ఉంచితే అది కాలక్రమేణా వడ్డీతో పెరుగుతుంది అనుకుంటాం. కానీ నెగెటివ్ ఇంట్రెస్ట్ రేట్ (Negative Interest Rate) వ్యవస్థలో మాత్రం పరిస్థితి భిన్నం. మీరు బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేసిన సొమ్ము కాలక్రమేణా పెరిగదు… తక్కువవుతుంది. ఉదాహరణకి, మీరు రూ. 1 లక్ష డిపాజిట్ చేస్తే, ఏడాది ముగిసినప్పుడు అది రూ. 99,000 లేదా అంతకంటే తక్కువకు చేరవచ్చు. ఏదేమైనా ఇది స్కామ్ కాదు. సంబంధిత దేశాల కేంద్ర బ్యాంకులు తీసుకునే అధికారిక నిర్ణయం. ప్రజలు డబ్బును బ్యాంకుల్లో ఖాళీగా ఉంచకుండా, పెట్టుబడులు చేయడం లేదా మార్కెట్లో ఖర్చు చేయడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశం. దీని ద్వారా ఆర్థిక వ్యవహారాలు జాగ్రత్తగా, సక్రియంగా జరుగుతాయి. నెగటివ్ ఇంట్రెస్ట్ రేట్ ఒక వినూత్న ఆర్థిక విధానం. మన దేశంలో ఇప్పటికీ లేదు, కానీ యూరప్, స్విట్జర్లాండ్ వంటి దేశాల్లో ఇప్పటికే అమలు అవుతోంది.
స్విస్ బ్యాంకుల ప్రత్యేకత .. Uniqueness of Swiss Banks
ప్రపంచంలోని కుబేరులు తమ సంపదను భద్రంగా ఉంచడానికి స్విస్ బ్యాంకుకు వెళ్తారు జ. ఈ బ్యాంకులు సంపత్తిని పెంచడంలో కాకుండా, ప్రైవసీ , భద్రతలో అత్యధిక ప్రాధాన్యం ఇస్తాయి. అందుకే ఇక్కడ డిపాజిట్ చేసినవారికి వడ్డీ రాదు, కానీ మెయింటెనెన్స్ ఛార్జీలు భారీగా వసూలు చేస్తారు. విదేశీయులకు వార్షిక నిర్వహణ రుసుము (Annual Maintenance Charge): సుమారు 300 – 720 స్విస్ ఫ్రాంక్ (మన కరెన్సీ ప్రకారం సుమారు రూ. 28,000 – రూ. 68,000). కొన్ని బ్యాంకులు అకౌంట్ మెయింటెనెన్స్ కోసం నెలకు రూ. 2,000 – 4,000 అదనపు ఫీజులు వసూలు చేస్తాయి. స్విట్జర్లాండ్లో బ్యాంక్లో రూ. 1 లక్ష డిపాజిట్ చేస్తే, వడ్డీ 0 శాతం మాత్రమే. పైగా, వార్షిక , నెలవారీ ఫీజులు తీసివేయబడిన తర్వాత, ఏడాది ముగిసినప్పుడు ఖాతాలో కేవలం రూ. 60,000 – 70,000 మిగిలే అవకాశం ఉంది. ఇక్కడ డబ్బు పెరుగుదల కంటే, భద్రత కోసం భారీ మొత్తాన్ని బ్యాంకుకు సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
ఈ విధానం ఎందుకంటే? Why This Method?
ఆర్థిక వ్యవస్థ మందగించినప్పుడు లేదా ద్రవ్యోల్బణం సున్నాకి పడిపోయిన సందర్భాల్లో కేంద్ర బ్యాంకులు ఓ వినూత్న అస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తాయి. అదే నెగటివ్ ఇంట్రెస్ట్ రేట్ విధానం. దీని వెనుక ఉన్న ఆలోచన ఏమిటంటే… ప్రజలు డబ్బును బ్యాంకుల్లో దాచుకుంటే అది తగ్గిపోతుందన్న భయం కలగాలి. ఆ భయంతో వారు డబ్బును ఖాతాల్లో ఖాళీగా ఉంచకుండా, బయటకు తీసి ఖర్చు చేయాలి. షాపింగ్ చేయడమో, వ్యాపారాల్లో పెట్టుబడి పెట్టడమో పెరిగితే మార్కెట్లో నగదు చలామణి వేగవంతమవుతుంది. దీనివల్ల మార్కెట్లో డబ్బు తిరుగుతే వ్యాపారాలు ఊపందుకుంటాయి. ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి. ఆర్థిక వృద్ధి మళ్లీ గాడిలో పడుతుందని ప్రభుత్వాలు, కేంద్ర బ్యాంకుల అంచనా. నెగటివ్ ఇంట్రెస్ట్ రేట్ అనేది ప్రజలను నష్టపెట్టే స్కీమ్ కాదు. ఆర్థిక వ్యవస్థను నిద్ర నుంచి లేపే ఓ విధానం మాత్రమే. యూరప్, స్విట్జర్లాండ్ వంటి దేశాల్లో ఈ ప్రయోగం ఇప్పటికే అమల్లో ఉంది.
నెగెటివ్ ఇంట్రెస్ట్ రేట్ అమలు చేసే బ్యాంకులు.. Banks Implementing Negative Interest Rates
స్విస్ బ్యాంకులు (Switzerland) – UBS, Credit Suisse వంటి పెద్ద బ్యాంకులు.
జర్మనీ బ్యాంకులు (Germany) – Deutsche Bank, Commerzbank కొంతమంది ఖాతాదారులపై ఈ విధానం.
డెన్మార్క్ బ్యాంకులు (Denmark) – Danske Bank, Nordea.
జపాన్ బ్యాంకులు (Japan) – Bank of Japan విధానం ప్రకారం కొన్ని ప్రత్యేక ఖాతాలు.
యూరో జోన్ బ్యాంకులు (Eurozone) – European Central Bank (ECB)
ఇండియాలో ఆ పరిస్థితి లేదు.. This Situation Does Not Exist in India
ఇండియాలో నెగెటివ్ ఇంట్రెస్ట్ రేట్ (Negative Interest Rate) వంటి పరిస్థితి ప్రస్తుతం ప్రత్యక్షంగా అమలు అవుతుందనే సాక్ష్యాలు లేవు . అంటే బ్యాంకులు డిపాజిటర్ల నుండి వడ్డీ వసూలు చేస్తున్నట్లు అధికారికంగా ప్రకటించలేదు. భారత బ్యాంకులు ఇప్పటికీ డిపాజిట్లపై వడ్డీ ఇస్తున్నాయే, కాని రేట్లు కట్ అవుతున్నాయి అంటే వడ్డీ తగ్గింపు మాత్రమే, నెగిటివ్ (ప్రతికూల) స్థాయి లేని పరిస్థితి ఉంది. State Bank of India (SBI), HDFC Bank, ICICI Bank వంటి కంపెనీలు తమ సేవింగ్స్ అకౌంట్, FD వడ్డీ రేట్లను తగ్గిస్తున్నాయి. ఇది RBI రెపో రేట్ తగ్గింపుకు అనుగుణంగా బ్యాంకుల డిపాజిట్ రేట్లు తగ్గుతున్న ట్రెండ్ మాత్రమే. నెగెటివ్ ఇంట్రెస్ట్ స్థాయి (డిపాజిట్లు ఖాళీగా ఉంచితే బ్యాంక్ మీకే వడ్డీ వసూలు చేస్తుంది) లేదు. భారత బ్యాంకులు ఇప్పటికీ పాజిటివ్ వడ్డీ అందిస్తున్నందున, ప్రస్తుత వ్యవస్థలో “నెగెటివ్ ఇంట్రెస్ట్” అనేది భారత బ్యాంకుల అమలు విధానం కాదు. కానీ, గత కొన్ని నెలల్లో భారత ప్రభుత్వ నియంత్రిత బ్యాంకులు తమ సేవింగ్స్ అకౌంట్ రేట్లు , ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్ (FD) వడ్డీ రేట్లను తగ్గిస్తూ ఉన్నాయి. ఈ వినియోగదారులపై రాబడి తగ్గిపోవడానికి కారణం RBI (Reserve Bank of India) రెపో రేట్ తగ్గింపుల నేపథ్యంలో బహుశా ఇబ్బందుల్లో పడుతున్న ఆర్థిక పరిస్థితి.
About the Author
