కేంద్ర బడ్జెట్ 2026–27 ప్రకారం.. ఇకపై టాక్స్ పేయర్లు ఆర్థిక సంవత్సరం ముగిసే వరకూ తమ రిటర్న్ను సవరించుకునే అవకాశం లభించనుంది. ఇది ముఖ్యంగా ఉద్యోగులు, చిన్న వ్యాపారులు, ప్రొఫెషనల్స్కు ఎంతో ఉపయోగకరంగా మారనుంది. ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్లో (ITR) తప్పులు దిద్దుకునేందుకు ఇచ్చే గడువును మరింత పెంచుతూ, రివైజ్డ్ ITR దాఖలు చేసే చివరి తేదీని మార్చి 31 వరకు పొడిగించడంతో టాక్స్ చెల్లింపుదారులకు ఎంతో ఊరట కలగనుంది. ఇప్పటివరకు ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్లో ఏదైనా పొరపాటు జరిగితే లేదా ఆదాయం ప్రకటించకుండా మిగిలిపోయినట్లయితే, దాన్ని సరిదిద్దుకునేందుకు డిసెంబర్ 31 వరకే అవకాశం ఉండేది. ఆ గడువు ముగిసిన తర్వాత టాక్స్ పేయర్లు పెద్ద ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనేవారు. నోటీసులు, జరిమానాలు, వివరణలు వంటి ప్రక్రియలు మొదలయ్యేవి. ఈ పరిస్థితిని మార్చాలనే ఉద్దేశంతోనే ప్రభుత్వం రివైజ్డ్ ITR గడువును మార్చి 31 వరకు పొడిగించింది. అంటే సంబంధిత ఆర్థిక సంవత్సరం పూర్తయ్యే వరకూ తప్పులను సవరించుకునే వెసులుబాటు లభిస్తుంది. దీనివల్ల టాక్స్ పేయర్లు భయపడకుండా స్వచ్ఛందంగా సరైన రిటర్న్ దాఖలు చేయడానికి ప్రోత్సాహం లభిస్తుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ఎందుకు ఈ మార్పు అవసరమైంది? Why the Deadline Was Extended
ప్రస్తుతం పన్ను వ్యవస్థ పూర్తిగా డిజిటల్ అయింది. అయినప్పటికీ చాలా సందర్భాల్లో టాక్స్ పేయర్లకు అవసరమైన డాక్యుమెంట్లు ఆలస్యంగా అందుతున్నాయి. ఫారం-16, బ్యాంక్ ఇంటరెస్ట్ స్టేట్మెంట్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్ లాభాల వివరాలు, క్యాపిటల్ గెయిన్స్ లెక్కలు—ఇవి అన్నీ ఒకేసారి అందుబాటులో ఉండకపోవడం వల్ల రిటర్న్లో తప్పులు జరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ వాస్తవాన్ని గుర్తించిన కేంద్రం, ప్రజలకు మరింత సమయం ఇవ్వాలని నిర్ణయించింది. రివైజ్డ్ ITR గడువు పెరగడం వల్ల టాక్స్ పేయర్లు ఆందోళన లేకుండా, అన్ని వివరాలు సరిచూసుకుని రిటర్న్ను సవరించుకునే వీలుంటుంది.
ఫీజు ఉంటుంది… కానీ వెసులుబాటు ఎక్కువ .. Fee Applicable, But More Flexibility
రివైజ్డ్ ITR దాఖలు చేయాలంటే కొంత ఫీజు చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. అయితే ఈ ఫీజు పెద్ద భారం కాదని నిపుణులు చెబుతున్నారు. జరిమానాలు, నోటీసులు, లిటిగేషన్లతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువే. ముఖ్యంగా తప్పు వల్ల భవిష్యత్తులో ఎదురయ్యే ఇబ్బందులను నివారించేందుకు ఇది మంచి మార్గంగా భావిస్తున్నారు. ప్రభుత్వం కూడా దీనిని ‘స్వచ్ఛంద అనుసరణ’ (Voluntary Compliance)గా చూస్తోంది. ప్రజలు తప్పులు తెలుసుకుని సరిదిద్దుకుంటే, టాక్స్ అధికారులకు కూడా విచారణల భారం తగ్గుతుంది.
సాధారణ ITR గడువుల్లో మార్పులేవీ లేవు.. No Change in Regular ITR Deadlines
రివైజ్డ్ ITR గడువు పెరిగినా, సాధారణ రిటర్న్ దాఖలు గడువుల్లో మాత్రం ఎలాంటి మార్పులు చేయలేదు. ITR-1, ITR-2 వంటి సాధారణ రిటర్న్లకు జూలై 31నే చివరి తేదీగా కొనసాగుతుంది. అదేవిధంగా ఆడిట్ అవసరం లేని బిజినెస్లు, ట్రస్ట్లకు ఆగస్టు 31 వరకు గడువు ఉంటుంది. ఈ విభిన్న గడువులు టాక్స్ పేయర్లపై ఒత్తిడి తగ్గించడమే కాకుండా, టాక్స్ అధికారులకు కూడా పని సులభం చేస్తాయని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ఏప్రిల్ 1 నుంచి కొత్త ఆదాయపు పన్ను చట్టం.. New Income Tax Act from April 1
బడ్జెట్లో మరో కీలక ప్రకటనగా, ఇన్కమ్ టాక్స్ యాక్ట్ 2025 అనే కొత్త చట్టం 2026 ఏప్రిల్ 1 నుంచి అమలులోకి రానుందని కేంద్రం స్పష్టం చేసింది. ఈ కొత్త చట్టం పన్ను నియమాలను మరింత సరళంగా, స్పష్టంగా మార్చడమే లక్ష్యంగా రూపొందించబడింది. డిజిటల్ లావాదేవీలు, ఆటోమేటెడ్ అసెస్మెంట్, ఫేస్లెస్ ప్రాసెస్లకు ఇందులో మరింత ప్రాధాన్యం ఇవ్వనున్నారు. కొత్త ITR ఫారమ్లు, కొత్త రూల్స్ త్వరలోనే నోటిఫై చేస్తామని ఆర్థిక మంత్రి తెలిపారు.
ఎవరికీ ఎక్కువ ఉపయోగం? Who Benefits the Most
రివైజ్డ్ ITR గడువు పెరగడం వల్ల ముఖ్యంగా సాలరీడ్ ఉద్యోగులకు చాలా ఉపయోగం. ఫారం-16 ఆలస్యంగా వచ్చినా, లేదా బ్యాంక్ వడ్డీ వివరాలు తర్వాత తెలిసినా, ఇప్పుడు వాటిని సవరించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. చిన్న వ్యాపారులు, ఫ్రీలాన్సర్లు, ప్రొఫెషనల్స్కూ ఇది పెద్ద ఊరట. ఏడాది చివర్లో ఖాతాలు కుదిరిన తర్వాత, ఏవైనా మిస్ అయిన ఆదాయాలను రివైజ్డ్ రిటర్న్లో చేర్చుకోవచ్చు. దీని వల్ల నోటీసులు, వివాదాలు గణనీయంగా తగ్గుతాయని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
టాక్స్ వ్యవస్థలో నమ్మకం పెరుగుతుంది.. Boost to Trust in Tax System
రివైజ్డ్ ITR గడువు పెంపు నిర్ణయం వల్ల టాక్స్ పేయర్లు–టాక్స్ అధికారుల మధ్య నమ్మకం పెరుగుతుందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. తప్పు జరిగితే వెంటనే శిక్షించడంకంటే, సరిదిద్దుకునే అవకాశం ఇవ్వడం వల్ల పన్ను వ్యవస్థ మరింత స్నేహపూర్వకంగా మారుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా దేశాల్లో ఇలాంటి విధానాలే అమలులో ఉన్నాయి. భారత్ కూడా అదే దిశగా ముందడుగు వేస్తోందన్న అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది.
కానీ… కొన్ని అంశాల్లో నిరాశే .. Some Disappointment Remains
బడ్జెట్పై టాక్స్ పేయర్లలో పూర్తిస్థాయి సంతృప్తి లేదు. ఈసారి ఆదాయపు పన్ను మినహాయింపు పరిమితిని పెంచుతారనే ఆశలు చాలా మందికి ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా రూ.13 లక్షల వరకు పన్ను రాయితీ ఇవ్వాలని డిమాండ్ చేశారు. లాంగ్ టర్మ్ క్యాపిటల్ గెయిన్స్ టాక్స్ తగ్గింపుపై కూడా అంచనాలు ఉన్నాయి. కానీ కేంద్రం ఈసారి ఎలాంటి ఉపశమన ప్రకటనలు చేయలేదు. ప్రభుత్వ దృష్టి ప్రధానంగా ఆర్థిక వృద్ధి, మౌలిక వసతులపై పెట్టుబడులపైనే ఉందని బడ్జెట్ స్పష్టం చేసింది.
ఇన్వెస్టర్లకు షాక్.. Shock for Stock Market Investors
స్టాక్ మార్కెట్ ఇన్వెస్టర్లను నిరుత్సాహపరిచేలా సెక్యూరిటీస్ ట్రాన్సాక్షన్ టాక్స్ (STT)ను పెంచడం మరో వివాదాస్పద నిర్ణయంగా మారింది. దీని వల్ల షార్ట్ టర్మ్ ట్రేడర్లు, యాక్టివ్ ఇన్వెస్టర్లపై భారం పెరుగుతుందని మార్కెట్ వర్గాలు అంటున్నాయి.
మొత్తం మీద… Overall Picture
రివైజ్డ్ ITR గడువు పెంపు అనేది టాక్స్ పేయర్లకు నిజంగా గుడ్ న్యూస్. ఇది తప్పులు తగ్గించడంలో, స్వచ్ఛంద అనుసరణను పెంచడంలో కీలక పాత్ర పోషించనుంది. అయితే పన్ను రేట్లు, మినహాయింపుల విషయంలో ఎలాంటి మార్పులు లేకపోవడం కొంత నిరాశ కలిగిస్తోంది. అయినా, పన్ను వ్యవస్థను సులభతరం చేసే దిశగా ఇది ఒక ముందడుగేనని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. కొత్త ఆదాయపు పన్ను చట్టం అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత ఈ మార్పుల ప్రభావం మరింత స్పష్టంగా కనిపించనుంది.
