నెట్ బ్యాంకింగ్, యూపీఐ (Net Banking & UPI) వంటి డిజిటల్ చెల్లింపు విధానాలు బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో భాగంగా పనిచేస్తాయి. లావాదేవీలకు వివిధ స్థాయిల్లో ధ్రువీకరణ, పాస్వర్డ్, పిన్, ఓటీపీ వంటి భద్రతా చర్యలు ఉంటాయి. అయినప్పటికీ మోసగాళ్లు ఈ వ్యవస్థలను నేరుగా ఛేదించడం కంటే వినియోగదారులను మభ్యపెట్టి సమాచారాన్ని రాబట్టేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. అందుకే డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో సురక్షితమైన విధానం అనేది కేవలం ఏ యాప్ లేదా ఏ మార్గాన్ని ఉపయోగిస్తున్నామన్నదానిపై ఆధారపడదు. ఎవరికి డబ్బు పంపుతున్నాం, ఎందుకు పంపుతున్నాం, అవతలి వ్యక్తి వివరాలు సరైనవేనా అనే విషయాలను ముందుగానే పరిశీలించడం కూడా అంతే ముఖ్యం.పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు బదిలీ చేయాల్సి వచ్చినప్పుడు మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి. ముఖ్యంగా కొత్త వ్యక్తికి లేదా కొత్త సంస్థకు చెల్లింపు చేయాల్సి వస్తే తొందరపడకుండా వివరాలను రెండుసార్లు తనిఖీ చేసుకోవడం మంచిది.
అధికారిక వెబ్సైట్నే తెరవాలి.. Use Only Official Websites and Apps
బ్యాంకు (Net Banking & UPI)బిల్లు, విద్యుత్ బిల్లు, పన్నులు, బీమా ప్రీమియం లేదా ఇతర పెద్ద మొత్తాల చెల్లింపులు చేయాల్సి వచ్చినప్పుడు గూగుల్లో కనిపించిన ఏ లింక్పైనైనా క్లిక్ చేసి చెల్లింపు చేయడం మంచిది కాదు. సంబంధిత సంస్థ అధికారిక వెబ్సైట్ లేదా అధికారిక మొబైల్ యాప్ను మనమే స్వయంగా తెరవాలి. అక్కడ బిల్లు వివరాలు, ఖాతా వివరాలు, చెల్లించాల్సిన మొత్తాన్ని పరిశీలించిన తర్వాతే చెల్లింపును కొనసాగించాలి. నకిలీ వెబ్సైట్లు అచ్చం అసలు సైట్ల మాదిరిగానే కనిపించేలా మోసగాళ్లు రూపొందిస్తున్నారు. వెబ్సైట్ పేరు, లోగో, రంగులు, లాగిన్ పేజీ వంటి వాటిని పోలి ఉండేలా చేసి యూజర్ ఐడీ, పాస్వర్డ్, కార్డు వివరాలు, ఓటీపీ వంటి సమాచారాన్ని దొంగిలించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. అందుకే వెబ్సైట్ చిరునామాను సరిచూసుకుని మాత్రమే లాగిన్ కావాలి.
నెట్ బ్యాంకింగ్.. పెద్ద లావాదేవీల్లో.. Net Banking for Careful Transfers
నెట్ బ్యాంకింగ్, బ్యాంకు మొబైల్ యాప్ల(Net Banking & UPI) ద్వారా చేసే లావాదేవీలు బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోనే జరుగుతాయి. ముఖ్యంగా పెద్ద మొత్తాలను ఒకరి ఖాతా నుంచి మరొకరి ఖాతాకు పంపేటప్పుడు ఖాతా నంబరు, పేరు, ఇతర వివరాలను పరిశీలించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల చెల్లింపును ప్రారంభించే ముందు అవతలి వ్యక్తి లేదా సంస్థకు సంబంధించిన వివరాలను జాగ్రత్తగా ధ్రువీకరించుకోవాలి. అయితే నెట్ బ్యాంకింగ్ ఉపయోగిస్తున్నాం కాబట్టి పూర్తిగా మోసం జరగదని భావించడం సరికాదు. మోసగాళ్లు బ్యాంకు సర్వర్లను ఛేదించాల్సిన అవసరం లేకుండానే వినియోగదారుల నుంచి రహస్య సమాచారాన్ని రాబట్టేందుకు ప్రయత్నిస్తారు. ‘మీ ఖాతా నిలిచిపోయింది’, ‘కేవైసీ పూర్తి చేయాలి’, ‘రివార్డు వచ్చింది’ అంటూ వచ్చే అనుమానాస్పద సందేశాల్లోని లింకులను తెరవడం వల్ల ప్రమాదం ఏర్పడొచ్చు. బ్యాంకు సిబ్బంది పేరుతో ఎవరైనా ఫోన్ చేసి పాస్వర్డ్, ఓటీపీ, పిన్ లేదా ఇతర రహస్య వివరాలను అడిగితే ఇవ్వకూడదు. బ్యాంకు ఖాతాకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని ఎవరితోనూ పంచుకోకపోవడం అత్యంత ముఖ్యమైన భద్రతా చర్య.
యూపీఐ.. సులభం.. అంతే జాగ్రత్త!.. Net Banking for Careful Transfers
యూపీఐ చెల్లింపులు (Net Banking & UPI)వేగంగా పూర్తవుతాయి. ఫోన్లోని యాప్ను తెరిచి, అవతలి వ్యక్తి ఫోన్ నంబరు, యూపీఐ ఐడీ లేదా క్యూఆర్ కోడ్ ద్వారా క్షణాల్లో డబ్బు పంపించవచ్చు. ఇదే సౌలభ్యం ఒక్కోసారి పొరపాట్లకు కారణమవుతోంది. వివరాలను పూర్తిగా పరిశీలించకుండానే చెల్లింపు చేస్తే నగదు తప్పు వ్యక్తికి వెళ్లే అవకాశం ఉంటుంది. క్యూఆర్ కోడ్ కనిపించింది కదా అని వెంటనే స్కాన్ చేయకూడదు. స్కాన్ చేసిన తర్వాత తెరపై కనిపించే వ్యక్తి లేదా సంస్థ పేరును జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి. పంపించాల్సిన మొత్తాన్ని కూడా మరోసారి చూసుకోవాలి. పేరు, మొత్తం సరిగా ఉన్నాయని నిర్ధారించుకున్న తర్వాతే పిన్ నమోదు చేసి లావాదేవీ పూర్తి చేయాలి. యూపీఐలో డబ్బు పంపేటప్పుడు పిన్ అవసరం. కానీ డబ్బు స్వీకరించడానికి యూపీఐ పిన్ నమోదు చేయాల్సిన అవసరం లేదనే విషయాన్ని ప్రతి ఒక్కరూ గుర్తుంచుకోవాలి. ఎవరైనా ‘మీకు డబ్బు పంపుతున్నాం.. పిన్ నమోదు చేయండి’ అని చెబితే అది మోసానికి సంకేతంగా భావించాలి.
‘కలెక్ట్ రిక్వెస్ట్’తో మోసం.. Beware of Fake Collect Requests
మోసగాళ్లు ఉపయోగించే(Net Banking & UPI) మరో మార్గం యూపీఐ ‘కలెక్ట్ రిక్వెస్ట్’. ఎవరో డబ్బు పంపుతున్నారని నమ్మించి, వాస్తవానికి మన ఖాతా నుంచి డబ్బు వెళ్లేలా అభ్యర్థన పంపే అవకాశముంది. దాన్ని ఆమోదించి పిన్ నమోదు చేస్తే మన ఖాతా నుంచి డబ్బు వెళ్లిపోవచ్చు. అందువల్ల యూపీఐ యాప్లో ఏదైనా చెల్లింపు అభ్యర్థన కనిపిస్తే అది ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో ముందుగా తెలుసుకోవాలి. మనం ఎలాంటి చెల్లింపు చేయకపోయినా అకస్మాత్తుగా రిక్వెస్ట్ వస్తే దాన్ని అంగీకరించకపోవడమే మంచిది. ‘డబ్బు పొందాలంటే పిన్ వేయాలి’, ‘రిఫండ్ రావాలంటే క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేయాలి’ వంటి మాటలు చెప్పే వారిని నమ్మకూడదు.
పిన్.. పాస్వర్డ్ ఎవరికీ చెప్పొద్దు.. Never Share Your PIN or Password
యూపీఐ(Net Banking & UPI) పిన్, ఏటీఎం పిన్, నెట్ బ్యాంకింగ్ పాస్వర్డ్, ఓటీపీ వంటి రహస్య సమాచారాన్ని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఇతరులతో పంచుకోకూడదు. బ్యాంకు అధికారులు, కస్టమర్ కేర్ సిబ్బంది పేరుతో ఎవరైనా అడిగినా ఇవ్వకూడదు. ఒకసారి ఈ సమాచారం మోసగాళ్ల చేతికి చిక్కితే వారు ఖాతాను దుర్వినియోగం చేసే అవకాశం ఉంటుంది. అలాగే మొబైల్లో బ్యాంకింగ్ యాప్లు ఉపయోగించే వారు ఫోన్కు స్క్రీన్ లాక్ తప్పనిసరిగా పెట్టుకోవాలి. యాప్లు, మొబైల్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ను ఎప్పటికప్పుడు తాజా వెర్షన్కు అప్డేట్ చేసుకోవడం మంచిది. అనుమానాస్పద యాప్లను ఇన్స్టాల్ చేయకూడదు. తెలియని వ్యక్తులు సూచించిన రిమోట్ యాక్సెస్ యాప్లను ఫోన్లో పెట్టుకోవడం కూడా ప్రమాదకరం.
తొందరపాటు వద్దు.. ఒకసారి పరిశీలించాలి.. Pause Before You Pay
డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో(Net Banking & UPI) ఎక్కువ సమస్యలు సాంకేతిక లోపాల వల్ల కాకుండా మానవ తప్పిదాల వల్లే ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ‘ఇప్పుడే పంపాలి’, ‘ఆఫర్ ముగిసిపోతుంది’, ‘ఖాతా వెంటనే బ్లాక్ అవుతుంది’ అంటూ ఒత్తిడి తెచ్చేవారి మాటలకు వెంటనే స్పందించకూడదు. ఎవరైనా అత్యవసరంగా డబ్బు పంపాలని కోరితే ముందుగా ఆ వ్యక్తిని ఫోన్లో సంప్రదించి నిర్ధారించుకోవాలి. సంస్థకు చెల్లింపు అయితే అధికారిక నంబరు లేదా అధికారిక వెబ్సైట్ ద్వారా వివరాలను తెలుసుకోవాలి. పరిచయస్తుడి పేరుతో సందేశం వచ్చినా, నిజంగా ఆయనే పంపారో లేదో ధ్రువీకరించిన తర్వాతే డబ్బు పంపాలి.
తప్పు జరిగితే వెంటనే స్పందించాలి.. Act Quickly After a Fraud
తప్పు ఖాతాకు (Net Banking & UPI)డబ్బు పంపినట్లు గుర్తించినా, మోసపూరిత లావాదేవీ జరిగినట్లు అనుమానం వచ్చినా ఆలస్యం చేయకూడదు. వెంటనే సంబంధిత బ్యాంకు లేదా చెల్లింపు సేవా సంస్థకు సమాచారం ఇవ్వాలి. లావాదేవీకి సంబంధించిన వివరాలు, సందేశాలు, స్క్రీన్షాట్లు వంటి ఆధారాలను భద్రపరచుకోవాలి. మోసం జరిగిందని భావిస్తే సంబంధిత అధికారిక ఫిర్యాదు మార్గాల్లో వెంటనే ఫిర్యాదు చేయడం ద్వారా తదుపరి నష్టాన్ని తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది. డిజిటల్ చెల్లింపుల ప్రపంచంలో ‘ఏది సురక్షితం?’ అనే ప్రశ్నకు నెట్ బ్యాంకింగ్ లేదా యూపీఐ అని ఒక్క మాటలో సమాధానం చెప్పడం కష్టం. రెండింటికీ భద్రతా వ్యవస్థలు ఉన్నాయి. కానీ మనం ఉపయోగించే విధానమే అసలు రక్షణ కవచం. అధికారిక యాప్, వెబ్సైట్నే ఉపయోగించడం, అవతలి వ్యక్తి వివరాలను పరిశీలించడం, పిన్, పాస్వర్డ్, ఓటీపీని రహస్యంగా ఉంచడం, తెలియని లింకులు–క్యూఆర్ కోడ్లకు దూరంగా ఉండటం వంటి జాగ్రత్తలు పాటిస్తే డిజిటల్ లావాదేవీలను మరింత సురక్షితంగా నిర్వహించవచ్చు. డబ్బు పంపే ముందు ఒక్క నిమిషం ఆగి ఆలోచించడం.. తప్పు లావాదేవీ తర్వాత గంటల తరబడి బాధపడటం కంటే ఎంతో మేలు.
About the Author
