చిన్న టీకి డబ్బులు చెల్లించాలన్నా.. షాపింగ్ చేయాలన్నా.. రెస్టారెంట్లో బిల్లు కట్టాలన్నా.. ఇప్పుడు చాలామంది చేతికి నగదు తీసుకోవడం లేదు. క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేస్తున్నారు.. మొత్తాన్ని నమోదు చేస్తున్నారు.. ‘పే’ బటన్ నొక్కుతున్నారు. అంతే.. క్షణాల్లో చెల్లింపు పూర్తవుతోంది. దేశంలో యూపీఐ వినియోగం ఏ స్థాయికి చేరిందో చెప్పడానికి ఇదే పెద్ద ఉదాహరణ. అయితే యూపీఐ(Changing Payment Methods on UPI) అంటే కేవలం మన బ్యాంకు ఖాతా నుంచి డబ్బులు తీసి ఎదుటివారికి పంపించే విధానం మాత్రమే కాదు. కాలక్రమేణా యూపీఐ పరిధి విస్తరించింది. ఇప్పుడు ఒకే క్యూఆర్ కోడ్ను స్కాన్ చేసినా.. ఆ చెల్లింపునకు డబ్బు వచ్చే మూలం వేర్వేరుగా ఉండొచ్చు. బ్యాంకు ఖాతా, యూపీఐ లైట్, రూపే క్రెడిట్ కార్డు, క్రెడిట్ లైన్, మరో వ్యక్తి బ్యాంకు ఖాతా.. ఇలా పలు మార్గాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. యూపీఐకి దశాబ్దం పూర్తయిన నేపథ్యంలో.. అసలు మనం చెల్లించే డబ్బు ఏయే మార్గాల్లో వెళ్లొచ్చో తెలుసుకోవడం అవసరం. అదే సమయంలో ప్రతి నెలా మర్చిపోకుండా చేయాల్సిన చెల్లింపులను ఆటోమేటిక్గా నిర్వహించే యూపీఐ ఆటోపే గురించి కూడా తెలుసుకోవాలి.
మొదటి మార్గం.. బ్యాంకు ఖాతా నుంచే! Direct Payment From Bank Account
ఇప్పటికీ అత్యధికంగా (Changing Payment Methods on UPI) ఉపయోగించే పద్ధతి ఇదే. గూగుల్ పే, ఫోన్పే, పేటీఎం వంటి యూపీఐ యాప్లకు మన బ్యాంకు ఖాతాను అనుసంధానం చేస్తాం. దుకాణదారుడి క్యూఆర్ కోడ్ను స్కాన్ చేసి.. చెల్లించాల్సిన మొత్తాన్ని నమోదు చేసి.. యూపీఐ పిన్ ఎంటర్ చేస్తే డబ్బు నేరుగా బ్యాంకు ఖాతా నుంచి బయటకు వెళ్తుంది. ఉదాహరణకు మీ సేవింగ్స్ ఖాతాలో రూ.20,000 ఉందనుకుందాం. మీరు ఒక దుకాణంలో రూ.500కు వస్తువులు కొనుగోలు చేసి యూపీఐ ద్వారా చెల్లిస్తే.. ఆ రూ.500 నేరుగా మీ బ్యాంకు ఖాతా నుంచి డెబిట్ అవుతుంది. లావాదేవీ పూర్తయిన వెంటనే ఖాతా నిల్వ రూ.19,500కు తగ్గుతుంది. మనలో చాలామంది యూపీఐ అంటే ఇదే అనుకుంటారు. కానీ ఇప్పుడు అంతకంటే ఎక్కువ అవకాశాలు ఉన్నాయి.
రెండో మార్గం.. యూపీఐ లైట్.. UPI Lite for Small Payments
చిన్న మొత్తాల చెల్లింపులను (Changing Payment Methods on UPI) మరింత సులభంగా చేసేందుకు తీసుకొచ్చిన సౌకర్యమే యూపీఐ లైట్. టీ, కాఫీ, కూరగాయలు, ఆటో ఛార్జీ వంటి చిన్న చెల్లింపుల కోసం ప్రతిసారీ యూపీఐ పిన్ నమోదు చేయడం కొంత ఇబ్బందిగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా రోజులో చాలాసార్లు చిన్న మొత్తాలు చెల్లించే వారికి ఇది మరింత అసౌకర్యం. ఈ సమస్యను తగ్గించేందుకు యూపీఐ లైట్ ఉపయోగపడుతుంది. ముందుగా మీ బ్యాంకు ఖాతా నుంచి యూపీఐ లైట్ బ్యాలెన్స్లోకి డబ్బు జమ చేసుకోవచ్చు. ఆ తర్వాత అర్హత ఉన్న చిన్న లావాదేవీలను ఆ బ్యాలెన్స్ నుంచి చెల్లించవచ్చు. తాజా పరిమితుల ప్రకారం యూపీఐ లైట్ వాలెట్లో గరిష్ఠంగా రూ.5,000 వరకు ఉంచుకోవచ్చు. ఒక్కో లావాదేవీకి రూ.1,000 వరకు చెల్లించే అవకాశం ఉంది. చిన్న మొత్తాల చెల్లింపులను వేగంగా పూర్తిచేయడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది. అయితే యూపీఐ లైట్ అంటే ప్రత్యేకంగా మరో బ్యాంకు ఖాతా కాదని గుర్తుంచుకోవాలి. ఇది యూపీఐ ద్వారా చిన్న చెల్లింపులను సులభతరం చేసే విధానం మాత్రమే.
మూడో మార్గం.. రూపే క్రెడిట్ కార్డు.. RuPay Credit Card on UPI
యూపీఐ పరిధిని(Changing Payment Methods on UPI) మరింత విస్తరించిన మరో సౌకర్యం రూపే క్రెడిట్ కార్డును యూపీఐతో అనుసంధానం చేసుకోవడం. అర్హత కలిగిన రూపే క్రెడిట్ కార్డును యూపీఐ యాప్కు లింక్ చేసుకున్న తర్వాత.. వ్యాపార సంస్థల వద్ద ఉన్న క్యూఆర్ కోడ్ను స్కాన్ చేసి చెల్లింపులు చేయవచ్చు. ఇక్కడ ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేసినా డబ్బు మీ సేవింగ్స్ ఖాతా నుంచి వెళ్లదు. మీరు ఎంచుకున్న రూపే క్రెడిట్ కార్డు ద్వారా ఆ చెల్లింపు జరుగుతుంది. అంటే ప్రస్తుతం చేతిలో నగదు లేకపోయినా లేదా బ్యాంకు ఖాతాలో తగినంత మొత్తం లేకపోయినా.. అందుబాటులో ఉన్న క్రెడిట్ పరిమితిలో చెల్లింపు చేయవచ్చు. అయితే దీనికి కొన్ని పరిమితులు ఉన్నాయి. సాధారణంగా రూపే క్రెడిట్ కార్డును యూపీఐ ద్వారా అనుసంధానం చేసి వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి నగదు బదిలీ చేయడానికి వీలు ఉండదు. ప్రధానంగా వ్యాపారులకు చేసే చెల్లింపులకే ఈ సౌకర్యం వర్తిస్తుంది. అందుకే క్యూఆర్ కోడ్ కనిపించింది కదా అని ప్రతి సందర్భంలో క్రెడిట్ కార్డు నుంచి చెల్లింపు జరుగుతుందని అనుకోవద్దు. చెల్లింపు చేయడానికి ముందు యాప్లో ఎంచుకున్న ఖాతా లేదా కార్డు ఏదో పరిశీలించడం మంచిది.
నాలుగో మార్గం.. క్రెడిట్ లైన్.. Credit Line on UPI
బ్యాంకులు ముందుగానే (Changing Payment Methods on UPI) మంజూరు చేసిన క్రెడిట్ పరిమితిని యూపీఐ చెల్లింపులకు ఉపయోగించుకునే అవకాశం కూడా ఇప్పుడు ఉంది. దీనినే క్రెడిట్ లైన్ ఆన్ యూపీఐగా పిలుస్తారు. ఇది కూడా ఒక రకంగా రుణ సదుపాయమే. బ్యాంకు మీకు నిర్దిష్ట మొత్తానికి క్రెడిట్ లైన్ మంజూరు చేస్తుంది. అర్హత ఉన్న సందర్భాల్లో ఆ క్రెడిట్ పరిమితిని ఉపయోగించి యూపీఐ ద్వారా చెల్లింపులు చేయవచ్చు. ఉదాహరణకు మీ బ్యాంకు రూ.50,000 క్రెడిట్ లైన్ మంజూరు చేసిందనుకుందాం. మీ సేవింగ్స్ ఖాతాలో ప్రస్తుతం తగినంత డబ్బు లేకపోయినా.. అర్హత ఉన్న చెల్లింపును ఆ క్రెడిట్ లైన్ ద్వారా చేయవచ్చు. అయితే ఇది ఉచితంగా లభించే డబ్బు కాదు. ఉపయోగించిన మొత్తాన్ని తిరిగి చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. వర్తించే వడ్డీ, ఛార్జీలు, తిరిగి చెల్లింపు నిబంధనలు ముందుగానే తెలుసుకుని ఈ సౌకర్యాన్ని ఉపయోగించడం మంచిది.
ఐదో మార్గం.. మీ ఖాతా నుంచి మరొకరు! UPI Circle for Delegated Payments
యూపీఐలో(Changing Payment Methods on UPI) వచ్చిన మరో ఆసక్తికరమైన సౌకర్యం యూపీఐ సర్కిల్. మిగతా పద్ధతులతో పోలిస్తే ఇది కొంత భిన్నమైనది. ఇందులో ప్రధాన వినియోగదారుడు తన బ్యాంకు ఖాతా నుంచి నిర్దిష్ట పరిమితులకు లోబడి చెల్లింపులు చేయడానికి మరో వ్యక్తికి అనుమతి ఇవ్వవచ్చు. అంటే డబ్బు మాత్రం ప్రాథమిక వినియోగదారుడి ఖాతా నుంచే వెళ్తుంది.. కానీ చెల్లింపు చేసే పని రెండో వినియోగదారుడు చేయవచ్చు. కుటుంబాల్లో ఇది ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు తల్లిదండ్రులు బ్యాంకు ఖాతాను నిర్వహిస్తూ.. రోజువారీ చిన్నచిన్న చెల్లింపులను పిల్లలు చేయాలనుకుంటే యూపీఐ సర్కిల్ ద్వారా పరిమిత అనుమతి ఇవ్వవచ్చు. అలాగే కుటుంబంలో ఒకరే ఆర్థిక లావాదేవీలను నిర్వహిస్తూ.. మరో సభ్యుడికి చెల్లింపులు చేసే అవకాశం కల్పించాలనుకున్నప్పుడు కూడా ఇది ఉపయోగపడుతుంది. అయితే అనుమతులు, పరిమితులు వంటి అంశాలను సరిగ్గా అర్థం చేసుకుని మాత్రమే ఈ సౌకర్యాన్ని ఉపయోగించాలి.
క్యూఆర్ ఒక్కటే.. కానీ డబ్బు ఎక్కడి నుంచి? Same QR, Different Sources of Money
ఇక్కడే యూపీఐలో (Changing Payment Methods on UPI) వచ్చిన మార్పును వినియోగదారులు అర్థం చేసుకోవాలి. ఒకే దుకాణంలో ఒకే క్యూఆర్ కోడ్ కనిపించొచ్చు. కానీ దాన్ని స్కాన్ చేసిన తర్వాత చెల్లింపునకు ఉపయోగించే మూలం మాత్రం వేర్వేరుగా ఉండవచ్చు. ఒకసారి బ్యాంకు ఖాతాను ఎంచుకుని చెల్లించొచ్చు. మరోసారి రూపే క్రెడిట్ కార్డును ఎంచుకోవచ్చు. ఇంకో సందర్భంలో క్రెడిట్ లైన్ ఉపయోగించవచ్చు. చిన్న మొత్తానికి యూపీఐ లైట్ నుంచి చెల్లించవచ్చు. అందుకే ‘పే’ బటన్ నొక్కే ముందు యాప్లో ఏ ఖాతా లేదా ఏ క్రెడిట్ మూలం ఎంచుకున్నారో ఒకసారి పరిశీలించడం అలవాటు చేసుకోవాలి. ముఖ్యంగా ఒకటి కంటే ఎక్కువ బ్యాంకు ఖాతాలు, క్రెడిట్ కార్డులు యూపీఐకి అనుసంధానించి ఉన్నవారు ఈ విషయంలో మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
నెలనెలా చెల్లింపులు.. ఇక ఆటోమేటిక్! UPI Autopay Makes Recurring Payments Easier
యూపీఐలో చెల్లింపుల విధానం (Changing Payment Methods on UPI) మాత్రమే కాదు.. ప్రతి నెలా పునరావృతమయ్యే చెల్లింపులను నిర్వహించే విధానం కూడా మారింది. కరెంటు బిల్లు, మొబైల్ బిల్లు, ఓటీటీ సబ్స్క్రిప్షన్, బీమా ప్రీమియం, మ్యూచువల్ ఫండ్ SIP, ఈఎంఐ వంటి చెల్లింపులను గుర్తుపెట్టుకుని ప్రతిసారీ చేయాల్సిన అవసరాన్ని యూపీఐ ఆటోపే కొంత మేర తగ్గిస్తుంది. యూపీఐ ఆటోపేను ఒక రకమైన ఎలక్ట్రానిక్ ఆదేశంగా భావించవచ్చు. ఒకసారి సంబంధిత సేవకు అనుమతి ఇచ్చిన తర్వాత.. నిర్ణయించిన తేదీ, మొత్తానికి అనుగుణంగా అనుసంధానించిన బ్యాంకు ఖాతా నుంచి చెల్లింపు జరిగేలా మాండేట్ ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు. రోజువారీ, వారానికోసారి, పక్షానికోసారి, నెలవారీ, రెండు నెలలకు ఒకసారి, త్రైమాసికం లేదా సంవత్సరానికి ఒకసారి.. అవసరాన్ని బట్టి పునరావృత చెల్లింపులను ఏర్పాటు చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
రూ.లక్ష వరకు ప్రత్యేక వెసులుబాటు.. Up to ₹1 Lakh for Select Categories
యూపీఐ ఆటోపేలో (Changing Payment Methods on UPI) కొన్ని ప్రత్యేక కేటగిరీలకు అదనపు ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ అవసరం లేకుండా అధిక పరిమితి వరకు పునరావృత చెల్లింపులు చేయడానికి నిబంధనలు అనుమతిస్తున్నాయి. మ్యూచువల్ ఫండ్ సబ్స్క్రిప్షన్లు, బీమా ప్రీమియంలు, క్రెడిట్ కార్డు బిల్లులు వంటి కొన్ని కేటగిరీలకు రూ.లక్ష వరకు ఈ సౌకర్యం వర్తిస్తుంది. ఉదాహరణకు మీ నెలవారీ SIP రూ.25,000 ఉందనుకుందాం. ప్రతి నెలా అదే చెల్లింపును మాన్యువల్గా చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా సంబంధిత మాండేట్ ద్వారా ఆటోమేటిక్గా చెల్లించేలా ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు. అయితే రూ.లక్ష పరిమితి అన్ని రకాల ఆటోపే లావాదేవీలకు వర్తిస్తుందని అనుకోవద్దు. ఏ కేటగిరీకి ఎంత పరిమితి వర్తిస్తుందో సంబంధిత బ్యాంకు, యూపీఐ యాప్, సేవా సంస్థ నిబంధనలను పరిశీలించాలి.
ఆటోపే ఉన్నా.. నియంత్రణ మనదే.. You Still Stay in Control
ఆటోపే ఏర్పాటు(Changing Payment Methods on UPI) చేసుకున్న తర్వాత మనకు తెలియకుండానే ఎప్పుడైనా డబ్బులు కట్ అవుతాయన్న భయం అవసరం లేదు. వినియోగదారుడికి మాండేట్పై నియంత్రణ ఉంటుంది. అవసరాన్ని బట్టి దాన్ని మార్చుకోవచ్చు, తాత్కాలికంగా నిలిపివేయొచ్చు లేదా పూర్తిగా రద్దు చేసుకోవచ్చు. సాధారణంగా నిర్ణయించిన ఆటోమేటిక్ డెబిట్కు ముందు ప్రీ-డెబిట్ నోటిఫికేషన్ వస్తుంది. దీంతో రాబోయే చెల్లింపు గురించి ముందుగానే తెలుసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఇక్కడ మరో జాగ్రత్త అవసరం. చాలాకాలంగా ఉపయోగించని ఓటీటీ సబ్స్క్రిప్షన్ లేదా మరచిపోయిన సభ్యత్వం యాక్టివ్గా ఉంటే.. ఆటోపే ద్వారా డబ్బు కట్ అయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే యూపీఐ యాప్లో యాక్టివ్ మాండేట్లను అప్పుడప్పుడూ పరిశీలించడం మంచిది.
ఖాతాలో బ్యాలెన్స్ ఉందా? Keep Sufficient Balance
ఆటోపే (Changing Payment Methods on UPI) సౌకర్యం ఉన్నప్పటికీ చెల్లింపు తేదీన బ్యాంకు ఖాతాలో తగినంత బ్యాలెన్స్ ఉండేలా చూసుకోవాలి. ముఖ్యంగా SIPలు, బీమా ప్రీమియంలు, ఈఎంఐలు వంటి పెద్ద మొత్తాల చెల్లింపులకు ఇది మరింత అవసరం. బ్యాలెన్స్ లేకపోతే చెల్లింపు విఫలమవడమే కాకుండా.. కొన్ని సందర్భాల్లో సంబంధిత సేవా సంస్థ నుంచి అదనపు ఛార్జీలు లేదా ఇతర సమస్యలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి ఆటోపేను ‘అన్నీ ఆటోమేటిక్’ అని వదిలేయకుండా.. అప్పుడప్పుడు పర్యవేక్షించడం అవసరం.
యూపీఐ.. ఇక చెల్లింపులకే పరిమితం కాదు.. UPI Is More Than Just Payments
ఒకప్పుడు యూపీఐ (Changing Payment Methods on UPI) అంటే బ్యాంకు ఖాతా నుంచి మరో బ్యాంకు ఖాతాకు తక్షణం డబ్బు పంపించే సౌకర్యం. ఇప్పుడు దాని పరిధి చాలా విస్తరించింది. చిన్న మొత్తాలకు యూపీఐ లైట్, క్రెడిట్ కార్డు ద్వారా చెల్లింపులు, బ్యాంకు క్రెడిట్ లైన్ వినియోగం, కుటుంబ సభ్యులకు చెల్లింపు అధికారాన్ని ఇవ్వడం, పునరావృత బిల్లులను ఆటోమేటిక్గా చెల్లించడం.. ఇలా యూపీఐ ఒక సమగ్ర డిజిటల్ చెల్లింపు వ్యవస్థగా మారుతోంది. అందుకే ఇకపై క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేసి ‘పే’ బటన్ నొక్కే ముందు.. డబ్బు ఏ ఖాతా నుంచి వెళ్తోంది? బ్యాంకు ఖాతానా? యూపీఐ లైటా? క్రెడిట్ కార్డా? క్రెడిట్ లైన్ా? అన్నది ఒకసారి పరిశీలించడం మంచిది. అదే సమయంలో ఆటోపేలో ఉన్న మాండేట్లను కూడా ఎప్పటికప్పుడు తనిఖీ చేస్తే.. అవసరం లేని చెల్లింపులు జరగకుండా చూసుకోవచ్చు. సౌకర్యం పెరిగే కొద్దీ.. మన నియంత్రణ, అప్రమత్తత కూడా అంతే ముఖ్యమన్నది యూపీఐ వినియోగదారులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం.
About the Author
