దేశంలో ఈ–కామర్స్ (E-Commerce) రంగం వేగంగా విస్తరిస్తోంది. వినియోగదారుల కొనుగోలు అలవాట్లు మారడం, ఇంటి వద్దకే వస్తువులు చేరే సౌకర్యం పెరగడం, డిజిటల్ చెల్లింపులు విస్తరించడం, చిన్న పట్టణాల్లోనూ ఆన్లైన్ షాపింగ్కు ఆదరణ పెరగడం.. ఇవన్నీ కలిసి ఈ రంగానికి కొత్త ఊపునిస్తున్నాయి. రానున్న రోజుల్లో ఈ వృద్ధి మరింత వేగం పుంజుకోనుంది. 2024లో దాదాపు 125 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్న దేశీయ ఈ–కామర్స్ మార్కెట్ 2030 నాటికి దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగి 345 బిలియన్ డాలర్లకు చేరే అవకాశం ఉందని రీసెర్చ్ కన్సల్టెన్సీ సంస్థ ఇన్ఫిసమ్ నివేదిక అంచనా వేసింది. ‘స్మార్ట్ గ్రోత్ ఇన్ ఎ ఫాస్ట్ మార్కెట్’ పేరుతో రూపొందించిన నివేదికలో భారత ఆన్లైన్ వాణిజ్య రంగ భవిష్యత్తుపై ఆసక్తికరమైన అంశాలను వెల్లడించింది. 2030 వరకు దేశీయ ఈ–కామర్స్ మార్కెట్ సగటున ఏటా 18.4 శాతం వృద్ధి చెందవచ్చని నివేదిక పేర్కొంది. అంటే సాధారణ రిటైల్ వ్యాపారంతో పోలిస్తే ఆన్లైన్ వాణిజ్యం మరింత వేగంగా విస్తరించే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం ప్రధాన నగరాలు, మెట్రో ప్రాంతాల్లో బలంగా ఉన్న ఈ–కామర్స్.. రానున్న సంవత్సరాల్లో ద్వితీయ, తృతీయ శ్రేణి పట్టణాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాలకు కూడా విస్తరించనుంది.
కొనుగోళ్ల తీరు మారుతోంది.. Changing Consumer Shopping Habits
ఒకప్పుడు ఆన్లైన్ షాపింగ్ అంటే దుస్తులు, ఎలక్ట్రానిక్స్, మొబైల్ ఫోన్లు,(E-Commerce) కొన్ని గృహోపకరణాలకే పరిమితమయ్యేది. ఇప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోయింది. నిత్యావసర సరుకుల నుంచి తాజా ఆహార పదార్థాల వరకు అనేక వస్తువులను వినియోగదారులు ఆన్లైన్లోనే కొనుగోలు చేస్తున్నారు. కొన్ని నిమిషాల్లోనే వస్తువులు ఇంటి వద్దకు చేరుతున్న నేపథ్యంలో వేగవంతమైన డెలివరీలకు కూడా డిమాండ్ పెరుగుతోంది. స్మార్ట్ఫోన్ వినియోగం విస్తరించడం, చౌకైన డేటా సేవలు అందుబాటులోకి రావడం, డిజిటల్ చెల్లింపులు సాధారణమవడం ఈ–కామర్స్ విస్తరణకు బలమైన పునాదిగా మారాయి. వినియోగదారులు ధరలను పోల్చుకోవడం, ఆఫర్లను తెలుసుకోవడం, ఇతరుల సమీక్షలను పరిశీలించడం, ఇంటి నుంచే ఆర్డర్ చేయడం వంటి సౌకర్యాలను కోరుకుంటున్నారు. ఈ మార్పు ఆన్లైన్ వాణిజ్య సంస్థలకు భారీ అవకాశాలను సృష్టిస్తోంది. ముఖ్యంగా యువత ఈ–కామర్స్ వృద్ధికి ప్రధాన చోదక శక్తిగా నిలుస్తోంది. నివేదిక ప్రకారం ఆన్లైన్ షాపర్లలో జెన్–జెడ్ తరం వాటా ఇప్పటికే మూడో వంతు స్థాయిలో ఉంది. కొత్త తరం వినియోగదారులు సాంకేతికతను వేగంగా స్వీకరిస్తుండటంతో ఆన్లైన్ కొనుగోళ్ల సంఖ్య కూడా పెరుగుతోంది.
క్విక్ కామర్స్.. మరింత వేగం.. Quick Commerce Set for Rapid Growth
ఈ–కామర్స్లో(E-Commerce) ప్రస్తుతం అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న విభాగం క్విక్ కామర్స్. వినియోగదారులు గంటల తరబడి వేచి ఉండటానికి బదులుగా కొన్ని నిమిషాల్లోనే వస్తువులు అందుకోవాలని కోరుకుంటున్నారు. ఈ అవసరమే క్విక్ కామర్స్ సంస్థలకు పెద్ద మార్కెట్ను సృష్టిస్తోంది. ఇన్ఫిసమ్ అంచనా ప్రకారం 2030 నాటికి దేశీయ క్విక్ కామర్స్ మార్కెట్ 65–70 బిలియన్ డాలర్లకు చేరే అవకాశం ఉంది. వచ్చే ఐదేళ్లలో కొత్తగా నమోదయ్యే ఈ–రిటైల్ వృద్ధిలో క్విక్ కామర్స్ వాటా సుమారు 45–50 శాతం ఉండొచ్చని నివేదిక పేర్కొంది. నిత్యావసర వస్తువులు, కిరాణా సరుకులు, వ్యక్తిగత సంరక్షణ ఉత్పత్తులు, చిన్న ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులు, ఆహార పదార్థాలు వంటి వాటికి వేగవంతమైన డెలివరీ సేవలు అందుబాటులోకి రావడంతో వినియోగదారుల అంచనాలు కూడా మారుతున్నాయి. గతంలో ఒక రోజు లేదా రెండు రోజుల్లో డెలివరీ వచ్చినా సరిపోతుందని భావించిన వారు ఇప్పుడు కొన్ని నిమిషాల్లో వస్తువులు అందుకోవాలని కోరుకుంటున్నారు.
డార్క్ స్టోర్లకు డిమాండ్.. Dark Store Network to Expand
క్విక్ కామర్స్ (E-Commerce) పెరగడానికి వెనుక కీలకంగా పనిచేస్తున్న మౌలిక వసతి డార్క్ స్టోర్లు. సాధారణ రిటైల్ దుకాణాల మాదిరిగా వినియోగదారులు నేరుగా వెళ్లి కొనుగోలు చేసే కేంద్రాలు ఇవి కావు. ఆన్లైన్లో వచ్చిన ఆర్డర్లను త్వరగా సిద్ధం చేసి డెలివరీ చేసే చిన్న గిడ్డంగులుగా ఇవి పనిచేస్తాయి. వేగవంతమైన డెలివరీకి డార్క్ స్టోర్లు దగ్గరగా ఉండటం చాలా కీలకం. వినియోగదారుడి నివాస ప్రాంతానికి సమీపంలో ఇలాంటి కేంద్రాలు ఉంటే ఆర్డర్ వచ్చిన వెంటనే సరుకులను సేకరించి డెలివరీ చేయడం సులభమవుతుంది. అందుకే రాబోయే సంవత్సరాల్లో ఈ నెట్వర్క్ గణనీయంగా పెరగనుంది. 2025లో దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 2,525 డార్క్ స్టోర్లు ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది. 2030 నాటికి వీటి సంఖ్య దాదాపు 7,500కు చేరవచ్చని అంచనా. అంటే ఐదేళ్లలో దాదాపు మూడు రెట్ల వృద్ధి నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది. దీంతో గిడ్డంగుల నిర్వహణ, సరఫరా గొలుసు, చివరి దశ డెలివరీ సేవలు, ప్యాకేజింగ్, రవాణా తదితర రంగాల్లో కూడా ఉపాధి, వ్యాపార అవకాశాలు పెరగనున్నాయి.
మెట్రోలకు మాత్రమే కాదు.. చిన్న పట్టణాలకూ.. E-Commerce Reaches Smaller Cities
ఇప్పటివరకు ఈ–కామర్స్ (E-Commerce) వృద్ధికి ప్రధాన కేంద్రాలుగా మెట్రో నగరాలు నిలిచాయి. అయితే భవిష్యత్తులో ఈ పరిస్థితి మారనుంది. చిన్న పట్టణాలు, ద్వితీయ, తృతీయ శ్రేణి నగరాల్లో ఆన్లైన్ కొనుగోళ్లు వేగంగా పెరుగుతున్నాయి. ఇంటర్నెట్ సదుపాయం విస్తరించడం, డిజిటల్ చెల్లింపులు అందుబాటులోకి రావడం, లాజిస్టిక్స్ వ్యవస్థ మెరుగుపడటం ఇందుకు కారణమవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా డైరెక్ట్ టు కన్జూమర్ (డీ2సీ) వ్యాపారాలకు చిన్న పట్టణాలు కీలక మార్కెట్లుగా మారుతున్నాయి. కొత్తగా వచ్చే డీ2సీ ఆర్డర్లలో దాదాపు 66 శాతం ద్వితీయ, తృతీయ శ్రేణి పట్టణాల నుంచే వస్తున్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది. అంటే ఇకపై ఆన్లైన్ వ్యాపారం కేవలం పెద్ద నగరాల చుట్టూ తిరిగే పరిస్థితి ఉండదు. చిన్న పట్టణాల్లో వినియోగదారుల కొనుగోలు శక్తి పెరగడం, బ్రాండెడ్ వస్తువులపై ఆసక్తి పెరగడం, స్థానిక మార్కెట్లలో అందుబాటులో లేని ఉత్పత్తులను ఆన్లైన్లో కొనుగోలు చేసే అవకాశం ఉండటం కూడా ఈ వృద్ధికి తోడ్పడుతోంది. స్థానిక వ్యాపారాలు కూడా ఆన్లైన్ ప్లాట్ఫారాల ద్వారా తమ ఉత్పత్తులను విస్తృత మార్కెట్కు తీసుకెళ్లే అవకాశం పొందుతున్నాయి.
బ్లింకిట్ ముందంజ.. Blinkit Leads Quick Commerce
క్విక్ కామర్స్ (E-Commerce) విభాగంలో పోటీ తీవ్రంగా ఉంది. వినియోగదారులకు వేగవంతమైన డెలివరీ అందించేందుకు సంస్థలు తమ డార్క్ స్టోర్ నెట్వర్క్ను విస్తరిస్తున్నాయి. నివేదిక ప్రకారం 44 శాతం మార్కెట్ వాటాతో బ్లింకిట్ అగ్రస్థానంలో ఉంది. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలో సంస్థ 90 కోట్లకు పైగా ఆర్డర్లను ప్రాసెస్ చేసినట్లు నివేదిక తెలిపింది. జెప్టో, స్విగ్గీ ఇన్స్టామార్ట్ వరుసగా 25 శాతం, 20 శాతం మార్కెట్ వాటాలతో తర్వాతి స్థానాల్లో ఉన్నట్లు పేర్కొంది. మార్కెట్ వేగంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ సంస్థల మధ్య పోటీ మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉంది. డెలివరీ వేగం మాత్రమే కాకుండా ఉత్పత్తుల విస్తృతి, ధరలు, డిస్కౌంట్లు, వినియోగదారుల అనుభవం, ఆర్డర్ ఖచ్చితత్వం వంటి అంశాలు కూడా పోటీలో కీలకంగా మారనున్నాయి. దీంతో సంస్థలు టెక్నాలజీ, లాజిస్టిక్స్, గిడ్డంగుల నిర్వహణపై భారీగా పెట్టుబడులు పెట్టాల్సిన అవసరం ఏర్పడుతోంది.
రిటైల్లో ఈ–కామర్స్ వాటా పెరుగుదల.. E-Commerce’s Rising Share in Retail
2030 నాటికి దేశంలోని (E-Commerce) మొత్తం రిటైల్ వ్యయంలో ఈ–కామర్స్ వాటా 10–12 శాతానికి చేరవచ్చని నివేదిక అంచనా వేసింది. ప్రస్తుతం ఆన్లైన్ కొనుగోళ్ల వాటా పరిమితంగా ఉన్నప్పటికీ.. వినియోగదారుల అలవాట్లు మారుతున్న కొద్దీ అది వేగంగా పెరగనుంది. ఈ దశాబ్దం చివరి నాటికి దాదాపు 42–44 కోట్ల మంది ఆన్లైన్ షాపర్లకు ఈ–కామర్స్ సేవలు అందే అవకాశం ఉందని నివేదిక పేర్కొంది. అంతేకాకుండా దేశ స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జీడీపీ)లో ఈ రంగం వాటా 2.5 శాతానికి చేరవచ్చని అంచనా వేసింది. ఇది కేవలం ఆన్లైన్ షాపింగ్ సంస్థలకు మాత్రమే ప్రయోజనం కలిగించే మార్పు కాదు. రవాణా, గిడ్డంగులు, ప్యాకేజింగ్, డిజిటల్ చెల్లింపులు, ప్రకటనలు, సాంకేతిక సేవలు, కస్టమర్ సపోర్ట్ వంటి అనేక అనుబంధ రంగాలపై కూడా దీని ప్రభావం పడనుంది.
షాపింగ్లో ఏఐ కొత్త మార్పులు.. AI Transforming the Shopping Experience
సాంకేతికత కూడా ఈ–కామర్స్ (E-Commerce) రంగాన్ని మరో దశకు తీసుకెళ్తోంది. కృత్రిమ మేధ (ఏఐ), మెషీన్ లెర్నింగ్ (ఎంఎల్) ఆధారిత వ్యవస్థలు వినియోగదారుల అభిరుచులను అర్థం చేసుకుని వారికి తగిన ఉత్పత్తులను సూచిస్తున్నాయి. దీనివల్ల ఒక వినియోగదారు తనకు అవసరమైన వస్తువును వేగంగా గుర్తించగలుగుతున్నారు. కన్వర్సేషనల్ కామర్స్ కూడా భవిష్యత్తులో కీలకంగా మారనుంది. వినియోగదారులు సాధారణ సంభాషణ రూపంలో తమకు కావాల్సిన వస్తువు గురించి అడిగి తెలుసుకునే విధానం విస్తరించనుంది. ఏఐ ఆధారిత షాపింగ్ అసిస్టెంట్లు ధరలు, ఫీచర్లు, ప్రత్యామ్నాయ ఉత్పత్తులు వంటి వివరాలను సూచించే అవకాశం ఉంది. వర్చువల్ ట్రై–ఆన్స్ వంటి సాంకేతికతలు కూడా కొనుగోలు అనుభవాన్ని మార్చుతున్నాయి. ముఖ్యంగా దుస్తులు, కళ్లద్దాలు, సౌందర్య ఉత్పత్తులు, ఫర్నిచర్ వంటి విభాగాల్లో ఒక వస్తువు ఎలా కనిపిస్తుందో ముందుగానే తెలుసుకునే అవకాశం వినియోగదారులకు లభించనుంది. ఏఐ, ఎంఎల్ వినియోగం పెరగడం వల్ల రిటైల్ రంగ ఉత్పాదకత 2030 నాటికి 35–37 శాతం వరకు మెరుగుపడే అవకాశం ఉందని నివేదిక అంచనా వేసింది.
అవకాశాలతో పాటు సవాళ్లూ.. Growth Comes with Challenges
ఈ–కామర్స్ (E-Commerce) రంగం వేగంగా విస్తరిస్తున్నప్పటికీ సంస్థలకు సవాళ్లు కూడా ఎదురుకానున్నాయి. ముఖ్యంగా క్విక్ కామర్స్లో వేగవంతమైన డెలివరీ కోసం పెద్ద స్థాయిలో మౌలిక వసతులు అవసరం. డార్క్ స్టోర్లు, డెలివరీ సిబ్బంది, గిడ్డంగులు, రవాణా వ్యవస్థల నిర్వహణకు భారీ వ్యయం అవుతుంది. అదే సమయంలో తీవ్ర పోటీ కారణంగా డిస్కౌంట్లు, ప్రమోషన్లు, డెలివరీ ఖర్చుల నిర్వహణ వంటి అంశాలు సంస్థల లాభదాయకతపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. వినియోగదారుల నమ్మకాన్ని నిలబెట్టుకోవడం, నాణ్యమైన ఉత్పత్తులను అందించడం, డేటా భద్రతను కాపాడటం కూడా ముఖ్యమే. అయినా భారత మార్కెట్ పరిమాణం, యువ జనాభా, పెరుగుతున్న డిజిటల్ వినియోగం, చిన్న పట్టణాల్లో ఇంటర్నెట్ విస్తరణ వంటి అంశాలను చూస్తే ఈ–కామర్స్కు ముందున్న అవకాశాలు భారీగానే ఉన్నాయి. మొత్తంగా చూస్తే.. 2024లో 125 బిలియన్ డాలర్ల స్థాయి నుంచి 2030 నాటికి 345 బిలియన్ డాలర్లకు భారత ఈ–కామర్స్ మార్కెట్ చేరుతుందన్న అంచనా ఈ రంగంలో రానున్న మార్పుల తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది. క్విక్ కామర్స్, డార్క్ స్టోర్లు, చిన్న పట్టణాల్లో పెరుగుతున్న డిమాండ్, జెన్–జెడ్ వినియోగదారులు, ఏఐ ఆధారిత సేవలు.. ఇవన్నీ కలిసి దేశీయ ఆన్లైన్ వాణిజ్యానికి కొత్త రూపాన్ని ఇవ్వనున్నాయి. రాబోయే ఐదేళ్లలో ఈ–కామర్స్ కేవలం కొనుగోలు చేసే వేదికగానే కాకుండా.. భారత రిటైల్ వ్యవస్థను మార్చే ప్రధాన శక్తిగా ఎదిగే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.
About the Author
