హైదరాబాద్ః భారతీయ మూలధన మార్కెట్ (Capital Market) రంగాన్ని మరింత పారదర్శకంగా, సమర్థవంతంగా మార్చేందుకు మార్కెట్ నియంత్రణ సంస్థ సెబీ (SEBI – Securities and Exchange Board of India) ఒక భారీ సంస్కరణకు శ్రీకారం చుట్టింది. మార్కెట్ మౌలిక సదుపాయాల సంస్థలైన (Market Infrastructure Institutions – MIIs) స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు (Stock Exchanges), క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్ల (Clearing Corporations – CCs) పరిపాలనా నిబంధనలను సులభతరం చేసేందుకు సరికొత్త ప్రతిపాదనలతో కూడిన సంప్రదింపుల పత్రాన్ని (Consultation Paper) విడుదల చేసింది. అందులో భాగముగా ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న బహుళ సర్క్యులర్ల విధానానికి స్వస్తి చెప్పి, ప్రతీ విభాగమునకు విడివిడిగా ‘మాస్టర్ సర్క్యులర్’ (Master Circular) తీసుకురావాలని యోచిస్తోంది.
ప్రస్తుత విధానం – వ్యాపార నిర్వహణలో సవాళ్లు
ప్రస్తుతం మార్కెట్ విభాగానికి సంబంధించి స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు, క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్లు పాటించాల్సిన కీలక మార్గదర్శకాలు వేర్వేరు నిబంధనల పుస్తకాలలో చెల్లాచెదురుగా ఉన్నాయి. 2024 డిసెంబరులో జారీ చేసిన ‘మాస్టర్ సర్క్యులర్ ఫర్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజెస్ అండ్ క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్స్’ (Master Circular for Stock Exchanges and Clearing Corporations – MSECC)లో కొన్ని ప్రధాన నియమాలు ఉన్నాయి. అలాగే 2023 ఆగస్టులో విడుదల చేసిన ‘మాస్టర్ సర్క్యులర్ ఫర్ కమొడిటీ డెరివేటివ్స్’ (Master Circular for Commodity Derivatives – MCCD)లో మరికొన్ని అంశాలు పొందుపరచబడ్డాయి.
ఈ రెండు వేర్వేరు మాస్టర్ సర్క్యులర్లలో ఎక్స్ఛేంజీల పాత్రలు, క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్ల విధులు, రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ నిబంధనలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉండడం వల్ల మార్కెట్ పక్షాలకు (Market Participants) మరియు వ్యాపార సంస్థలకు అనేక రకాల గందరగోళాలు ఎదురవుతున్నాయి. ఒకే అంశంపై వేర్వేరు సర్క్యులర్లను వెతకాల్సి రావడం, పునరావృత నియమాలు (Redundant Provisions) ఉండటం వల్ల వ్యాపార నిర్వహణ (Ease of Doing Business) కొంత క్లిష్టంగా మారింది.
సెబీ ప్రతిపాదించిన కీలక మార్పులు
ఈ ఇబ్బందులను అధిగమించేందుకు మరియు నియమ నిబంధనలను సులభంగా అర్థమయ్యేలా పునర్వ్యవస్థీకరించేందుకు (Streamlining Framework) సెబీ విప్లవాత్మక మార్పులను ప్రతిపాదించింది.
విడివిడిగా ప్రత్యేక మాస్టర్ సర్క్యులర్లు (Separate Master Circulars): ప్రస్తుతం ఉన్న నిబంధనల నుంచి క్లియరింగ్, సెటిల్మెంట్ మరియు రిస్క్ మేనేజ్మెంట్కు (Risk Management) సంబంధించిన అన్ని అంశాలను ఒకే చోటకు క్రోడీకరించి (Consolidation) కొత్తగా ‘మాస్టర్ సర్క్యులర్ ఫర్ క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్స్’ (Master Circular for Clearing Corporations) రూపాందిస్తారు. అలాగే ట్రేడింగ్ మెకానిజమ్స్, ఆర్డర్ మ్యాచింగ్, ఎక్స్ఛేంజ్ పాలన మరియు ట్రేడింగ్ ప్లాట్ఫారమ్లకు సంబంధించి కేవలం స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు మాత్రమే పాటించాల్సిన నియమాలను విడదీసి ‘మాస్టర్ సర్క్యులర్ ఫర్ ఎక్స్ఛేంజెస్’ (Master Circular for Exchanges) కు బదిలీ చేస్తారు.
సమాచార బహిర్గతం – వెబ్సైట్ డిస్క్లోజర్స్ విస్తరణ (Expansion of Website Disclosures): ఇంతకుముందు క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్లకు సంబంధించి కేవలం కొన్ని ప్రత్యేక విభాగాలకు మాత్రమే వెబ్సైట్ వెల్లడి నిబంధనలు పరిమితమై ఉండేవి. కొత్త ప్రతిపాదన ప్రకారం, క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్లు పనిచేసే అన్ని విభాగాలకూ (All Segments) వెబ్సైట్ డిస్క్లోజర్లు వర్తిస్తాయి. ఇందులో కోర్ సెటిల్మెంట్ గ్యారెంటీ ఫండ్ (Core Settlement Guarantee Fund – Core SGF) కాంపోజిషన్, త్రైమాసిక నిధుల విశ్లేషణ (Quarterly Break-up of Contributions), ఇన్వెస్ట్మెంట్ పాలసీ మరియు డిఫాల్ట్ వాటర్ఫాల్ (Default Waterfall Framework) వివరాలను స్పష్టంగా వెబ్సైట్లో అందుబాటులో ఉంచాలి.
ڈీపీ రిపోర్టింగ్ నిబంధనల నుంచి ఊరట (Exemption from DP Reporting): క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్లు సెటిల్మెంట్ అనుసంధానం కోసం డిపాజిటరీ పార్టిసిపెంట్లుగా (Depository Participants – DPs) రిజిస్టర్ అయి ఉంటాయే తప్ప, సాధారణ డీపీల మాదిరిగా సూటిగా రిటైల్ క్లయింట్ల (Retail Clients) లావాదేవీలను నిర్వహించవు. కాబట్టి, డిపాజిటరీలకు ఎప్పటికప్పుడు సమర్పించాల్సిన అనవసర రొటీన్ రిపోర్టులు, క్రమబద్ధమైన ఫైలింగ్ల (Periodic Reports & Filings) సమర్పణ నుంచి క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్లకు సెబీ మినహాయింపు ప్రతిపాదించింది.
పునరావృత నిబంధనల తొలగింపు (Removal of Duplication): పేమెంట్ మరియు డెలివరీ పద్ధతులు, ఎర్లీ పే-ఇన్ బ్లాక్ మెకానిజమ్స్ (Block Mechanism for Early Pay-in), క్లయింట్ కొలేటరల్ మరియు సెక్యూరిటీల ప్లెడ్జ్/రీ-ప్లెడ్జ్ (Pledge and Re-pledge of Securities) వంటి అంశాలు ఇప్పటికే ‘మాస్టర్ సర్క్యులర్ ఫర్ స్టాక్ బ్రోకర్స్’ లో కవర్ అయ్యాయి. కాబట్టి వీటిని MSECC నుంచి పూర్తిగా తొలగిస్తారు. దీనివల్ల నియంత్రణల పునరావృతం నివారించబడుతుంది. క్లయింట్ కోడ్ సవరణలు (Client Code Modification), ఆర్డర్ లెవెల్ చెక్స్, డైనమిక్ ప్రైస్ బాండ్లు మరియు బేస్ మినిమమ్ క్యాపిటల్ మొదలైన నిబంధనలను సముచిత అధ్యాయాలలోకి బదిలీ చేస్తారు.
మార్కెట్కు చేకూరే ప్రధాన ప్రయోజనాలు (Key Benefits to the Market)
సెబీ తీసుకువస్తున్న ఈ సంస్కరణలు భారతదేశ క్యాపిటల్ మార్కెట్ వ్యవస్థకు బహుముఖ ప్రయోజనాలను చేకూర్చనున్నాయి. ఎక్స్ఛేంజీలు మరియు క్లియరింగ్ కార్పొరేషన్ల బాధ్యతలు విడివిడిగా స్పష్టంగా ఉండటం వల్ల నియంత్రణల అమలు సులభమవుతుంది. ప్రతి చిన్న నివేదికను పదే పదే సమర్పించే అవసరం తగ్గడం వల్ల సంస్థల నిర్వహణ వ్యయం, సమయం ఆదా అవుతాయి (Ease of Doing Business). కోర్ ఎస్జీఎఫ్ నిధుల స్థితిగతులు, డిఫాల్ట్ వాటర్ఫాల్ సమాచారం బహిరంగంగా వెబ్సైట్లలో లభించడం వల్ల పెట్టుబడిదారులలో నమ్మకం మరియు పారదర్శకత పెరుగుతుంది.
ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ సమయం (Public Comments & Timeline)
సెబీ ప్రతిపాదించిన ఈ మార్పులు మార్కెట్ వాటాదారులందరికీ (Stakeholders) అనుకూలంగా ఉండేలా సమగ్ర చర్చలు జరుపుతోంది. ఈ ప్రతిపాదనలపై తమ అభిప్రాయాలు, విమర్శలు, సలహాలు మరియు సూచనలను సమర్పించడానికి ఈ నెల 27 వరకు సమయం ఇచ్చింది. పబ్లిక్ కామెంట్లు, నిపుణుల సలహాలను సమీక్షించిన అనంతరం సెబీ తుది మాస్టర్ సర్క్యులర్లను విడుదల చేయనుంది. ఈ చర్య మార్కెట్ నియంత్రణా విధానాలలో స్థిరత్వాన్ని తీసుకురావడమే కాకుండా, అంతర్జాతీయ స్థాయి ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా భారతీయ మార్కెట్లను తీర్చిదిద్దడంలో ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది.
About the Author
