Side view of Trader analyzing share market by looking charts in multiple monitors or making strategy at home office - concept of studying equity market, waiting for success.
హైద‌రాబాద్ః శుభకార్యాలు, పండుగలు, పుట్టినరోజులు, పెళ్లిళ్లు వచ్చినప్పుడు సాధారణంగా మనం బంగారం, నగదు, బట్టలు లేదా ఇతర గృహోపకరణాలను కానుకలుగా ఇస్తుంటాం. కాలం మారుతున్న కొద్దీ ఆలోచనల్లో కూడా ఎంతో మార్పు వస్తోంది. ప్రస్తుత రోజుల్లో భవిష్యత్తుకు భరోసానిచ్చే ఆర్థిక సాధనాలను బహుమతులుగా ఇవ్వడానికి ప్రజలు అమితంగా ఆసక్తి చూపుతున్నారు. అందులో ముఖ్యంగా స్టాక్ మార్కెట్ షేర్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లు ప్రముఖ స్థానంలో నిలుస్తున్నాయి. ఇలాంటి పెట్టుబడులను కానుకగా ఇవ్వడం వల్ల బహుమతి అందుకున్న వారికి దీర్ఘకాలిక సంపద (wealth creation) సమకూరుతుంది. భవిష్యత్తులో వాటి విలువ మరింత పెరిగే అవకాశం లభిస్తుంది.
అయితే, భౌతిక వస్తువులను ఇచ్చినంత సులభంగా వీటిని చేతికి ఇవ్వలేం. వీటికి కొన్ని నియమ నిబంధనలు, సాంకేతిక ప్రక్రియలు, ఆదాయపు పన్ను చట్టాలు వర్తిస్తాయి. ఈ పెట్టుబడులను ఒకరి ఖాతా నుంచి మరొకరికి ఎలా బదిలీ చేయాలి? అందుకు అనుసరించాల్సిన విధానాలు ఏమిటి? పన్ను బాధ్యతలు ఎవరిపై ఉంటాయి? అనే పూర్తి వివరాలను సామాన్యులకు సైతం సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో తెలుసుకుందాం.
షేర్లు, ఈటీఎఫ్‌ల బదిలీ ఎలా జరుగుతుంది? (Off Market Transfer)
డీమ్యాట్ ఖాతా (demat account) రూపంలో నిల్వ ఉన్న షేర్లు, ఎక్స్ఛేంజ్ ట్రేడెడ్ ఫండ్లు (ETF – Exchange Traded Funds) బహుమతిగా ఇవ్వడానికి ప్రత్యేకమైన విధానాన్ని అనుసరించాలి. సాధారణంగా మనం మార్కెట్లో షేర్లను క్రయవిక్రయాలు చేస్తుంటాం. కానుకగా ఇచ్చే సమయంలో మార్కెట్ ఎక్స్ఛేంజీతో ఎలాంటి సంబంధం లేకుండా నేరుగా ఒక ఖాతా నుంచి ఇంకో ఖాతాకు బదిలీ చేస్తారు. దీనిని మార్కెట్ వెలుపల జరిగే బదిలీ (off market transfer) అంటారు.
ఈ విధానంలో షేర్ల యాజమాన్యం ఇచ్చే వారి పేరు నుంచి తీసుకునే వారి పేరుపైకి బదిలీ అవుతుంది. దీనికోసం బహుమతి ఇవ్వాలనుకునే వ్యక్తి తన డిపాజిటరీ పార్టిసిపెంట్ (DP) లేదా బ్రోకరేజ్ సంస్థను (broker) సంప్రదించాల్సి ఉంటుంది. ఎవరికైతే బహుమతి ఇవ్వాలనుకుంటున్నారో వారి డీమ్యాట్ వివరాలు, క్లయింట్ ఐడీ (Client ID), డిపాజిటరీ వివరాలు సమర్పించాలి.
బదిలీ చేయడానికి రెండు ప్రధాన మార్గాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి:
ఆన్‌లైన్ విధానం: సెంట్రల్ డిపాజిటరీ సర్వీసెస్ లిమిటెడ్ (CDSL) ఖాతా ఉన్నవారు ‘ఈజీయెస్ట్’ (Easiest) పోర్టల్ ద్వారా, నేషనల్ సెక్యూరిటీస్ డిపాజిటరీ లిమిటెడ్ (NSDL) ఖాతా ఉన్నవారు ‘స్పీడ్-ఈ’ (SPEED-e) సౌకర్యం ద్వారా ఇంట్లో కూర్చునే సులభంగా బదిలీ చేసుకోవచ్చు.
ఆఫ్‌లైన్ విధానం: బ్రోకర్ అందించే డెలివరీ ఇన్‌స్ట్రక్షన్ స్లిప్ (DIS – Delivery Instruction Slip) ఫారాన్ని నింపి, సంతకం చేసి బ్రోకర్ కార్యాలయంలో ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.
ఈ బదిలీకి వర్తించే సమయం, ధ్రువీకరణ నిబంధనలు, నామమాత్రపు సేవా రుసుములు (transfer charges) ఆయా డిపాజిటరీ సంస్థల నిబంధనల ప్రకారం అమలువుతాయి.
మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్ల బహుమతి విధానం (Mutual Fund Units Transfer)
చాలామంది మ్యూచువల్ ఫండ్ పెట్టుబడులను డీమ్యాట్ రూపంలో కాకుండా సాధారణ ఫోలియో (folio) విధానంలో నిర్వహిస్తుంటారు. ఫోలియో రూపంలో ఉన్న మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లను కానుకగా ఇవ్వడానికి వాటిని డీమ్యాట్ ఖాతాలోకి మార్చాల్సిన అవసరం ఎంతమాత్రం లేదు. అసెట్ మేనేజ్‌మెంట్ కంపెనీ (AMC) లేదా రిజిస్ట్రార్ అండ్ ట్రాన్స్‌ఫర్ ఏజెంట్ (RTA – Registrar and Transfer Agent) ద్వారా నేరుగా ప్రక్రియను పూర్తి చేయవచ్చు.
దేశంలో ప్రముఖ సేవా సంస్థలైన క్యామ్స్ (CAMS), కేఫిన్‌టెక్ (KFintech) వంటి సంస్థలు ఈ యూనిట్ల బదిలీకి సంబంధించిన సేవలను అందిస్తున్నాయి.
ఈ ప్రక్రియలో పాటించాల్సిన ముఖ్యమైన విషయాలు:
ఇచ్చే వ్యక్తి, తీసుకునే వ్యక్తి ఇద్దరూ తప్పనిసరిగా కేవైసీ ధ్రువీకరణ (KYC verification) పూర్తి చేసి ఉండాలి. ఆధార్, పాన్ కార్డు వివరాలు చెల్లుబాటులో ఉండాలి.
సంబంధిత సంస్థ నిర్ణయించిన బహుమతి బదిలీ దరఖాస్తు ఫారాన్ని (gift transfer request form) పూర్తి చేసి ఇవ్వాలి.
దరఖాస్తును పరిశీలించిన అనంతరం యూనిట్ల యాజమాన్యం బదిలీ అవుతుంది.
భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా కొన్ని సంస్థలు ప్రత్యేక నిబంధనలను అమలు చేస్తాయి. ఉదాహరణకు, క్యామ్స్ సంస్థ ద్వారా బదిలీ జరిగినప్పుడు, బదిలీ పూర్తయిన తేదీ నుంచి 10 రోజుల వరకు ఆ యూనిట్లను విక్రయించడానికి వీల్లేదు. దీనిని నిరీక్షణ కాలం (cooling-off period) అంటారు. వివిధ ఫండ్ సంస్థలకు ఈ నిబంధనల్లో స్వల్ప మార్పులు ఉండే అవకాశం ఉంది.
పన్ను నిబంధనలు ఎలా వర్తిస్తాయి? (Income Tax Implications)
ఆర్థిక లావాదేవీలు నిర్వహించినప్పుడు ఆదాయపు పన్ను (Income Tax) ప్రభావం తప్పకుండా ఉంటుంది. షేర్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్స్ బహుమతిగా స్వీకరించినప్పుడు పన్ను చట్టాల ప్రకారం కొన్ని కచ్చితమైన నిబంధనలు పాటించాలి.
భారత ఆదాయపు పన్ను చట్టం ప్రకారం, ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో (financial year) బంధువులు కాని వ్యక్తుల నుంచి అందుకున్న బహుమతుల మొత్తం మార్కెట్ విలువ రూ. 50,000 దాటితే, ఆ మొత్తంపై పన్ను వర్తిస్తుంది. దీనిని గ్రహీత చేతిలో ‘ఇతర వనరుల నుంచి వచ్చిన ఆదాయం’ (income from other sources) కింద పరిగణించి, వారి వ్యక్తిగత ఆదాయపు పన్ను శ్లాబుల (tax slabs) ప్రకారం పన్ను చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. మార్కెట్ విలువ రూ. 50,000 లోపు ఉంటే ఎలాంటి పన్ను భారం ఉండదు.
అయితే చట్టబద్ధమైన బంధువుల నుంచి (specified relatives) తీసుకున్న బహుమతులకు ఈ పరిమితి వర్తించదు. బంధువుల నుంచి ఎంత విలువైన షేర్లు లేదా మ్యూచువల్ ఫండ్స్ బహుమతిగా వచ్చినా వాటిపై స్వీకరించే సమయంలో ఎలాంటి పన్ను ఉండదు. ఆదాయపు పన్ను చట్టం ప్రకారం కిందివారు నిర్దిష్ట బంధువుల జాబితాలోకి వస్తారు:
భార్య లేదా భర్త (spouse)
సొంత సోదరులు, సోదరీమణులు (brothers and sisters)
తల్లిదండ్రులు, రక్తసంబంధీకులు (parents and linear ascendants)
పిల్లలు, మనవళ్లు, మనవరాళ్లు (children and linear descendants)
వీటితో పాటు వివాహ సందర్భంగా (marriage occasion) బంధువులు కాని వారి నుంచి అందుకున్న బహుమతులకు సైతం పన్ను నుంచి పూర్తి మినహాయింపు ఉంటుంది. వీలునామా (will) ద్వారా లేదా వంశపారంపర్య వారసత్వం (inheritance) ద్వారా సంక్రమించిన ఆస్తులపై కూడా స్వీకరించిన సమయంలో పన్ను వర్తించదు.
మూలధన లాభాల పన్ను ఎప్పుడు పడుతుంది? (Capital Gains Tax)
బహుమతిగా వచ్చిన షేర్లను లేదా మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లను స్వీకరించిన వెంటనే పన్ను పడకపోయినా, భవిష్యత్తులో వాటిని మార్కెట్లో విక్రయించినప్పుడు (sale of investments) మాత్రం మూలధన లాభాల పన్ను (capital gains tax) కచ్చితంగా చెల్లించాలి.
ఈ గణన సమయంలో పన్ను చట్టాలు కొన్ని నిబంధనలను నిర్దేశించాయి:
అసలు కొనుగోలు ధర (cost of acquisition): బహుమతిగా ఇచ్చిన వ్యక్తి ఆ షేర్లను లేదా యూనిట్లను ఎంత ధరకు కొన్నారో, అదే ధరను విక్రయించిన వ్యక్తికి కూడా కొనుగోలు ధరగా పరిగణిస్తారు.
హోల్డింగ్ కాలం (holding period): పెట్టుబడిని ఎంతకాలం పాటు ఉంచుకున్నారో లెక్కించేటప్పుడు, అసలు కొనుగోలుదారు కొన్న తేదీ నుంచే లెక్కిస్తారు.
ఈ కాలాన్ని బట్టి అది స్వల్పకాలిక మూలధన లాభం (short-term capital gains – STCG) అవుతుందా లేక దీర్ఘకాలిక మూలధన లాభం (long-term capital gains – LTCG) అవుతుందా అనేది నిర్ణయించి పన్ను లెక్కిస్తారు.
రికార్డులు, పత్రాల భద్రత చాలా ముఖ్యం (Documentation and Gift Deed)
భవిష్యత్తులో ఆదాయపు పన్ను శాఖ నుంచి ఎలాంటి ఇబ్బందులు, నోటీసులు రాకుండా ఉండాలంటే బహుమతి ప్రక్రియకు సంబంధించిన అన్ని కాగితాలను భద్రపరుచుకోవాలి.
బదిలీ రసీదులు (transfer acknowledgments), బదిలీ జరిగిన తేదీ, షేర్లు లేదా యూనిట్ల సంఖ్య వంటి వివరాలు దగ్గర ఉంచుకోవాలి.
బహుమతి ఇచ్చిన వ్యక్తి వాటిని ఎప్పుడు కొన్నారు, ఎంత ధరకు కొన్నారనే వివరాలు (original purchase statements) భద్రపరుచుకోవాలి.
విలువ ఎక్కువగా ఉన్న లావాదేవీల విషయంలో చట్టబద్ధమైన బహుమతి పత్రం (gift deed) తయారు చేయించుకోవడం ఎంతో ఉత్తమం. ఈ పత్రంలో కానుక ఇచ్చే వ్యక్తి, తీసుకునే వ్యక్తి వివరాలు, వారి మధ్య బంధుత్వం, బహుమతిగా ఇస్తున్న ఆస్తుల వివరాలను స్పష్టంగా పేర్కొని సంతకాలు చేయాలి.
బ్రోకర్ లేదా ఫండ్ సంస్థ నుంచి వచ్చిన అధికారిక ధ్రువీకరణ పత్రాలను (confirmation statements) డిజిటల్ రూపంలోనూ భద్రపరుచుకోవడం మంచిది.
ఈ రికార్డులన్నీ భవిష్యత్తులో ఆయా ఆస్తులను నగదుగా మార్చుకునే సమయంలో ఆదాయపు పన్ను రిటర్నులు (ITR filing) దాఖలు చేయడానికి ఎంతగానో తోడ్పడతాయి. పక్కా ప్రణాళికతో, సరైన పద్ధతిలో పెట్టుబడులను కానుకగా అందిస్తే, ఆ బహుమతి ఎదుటివారి ఆర్థిక అభివృద్ధికి బలమైన పునాదిగా మారుతుంది.
About the Author
