హైదరాబాద్ః స్టాక్ మార్కెట్ ట్రేడింగ్లో ఎక్స్పైరీ రోజున జరిగే హెచ్చుతగ్గులు ఎప్పుడూ ఆసక్తికరంగానే ఉంటాయి. అయితే కొన్నిసార్లు జరిగే అసాధారణ కదలికలు మార్కెట్ నిపుణులను సైతం విస్మయానికి గురిచేస్తుంటాయి. తాజాగా బీఎస్ఈ (BSE) డెరివేటివ్స్ విభాగంలో జరిగిన ఒక సంఘటన దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న Option Traders మధ్య హాట్ టాపిక్గా మారింది. కేవలం కొద్ది నిమిషాల వ్యవధిలోనే ఒక పుట్ ఆప్షన్ ప్రీమియం ధర ఏకంగా 160 రెట్లకు పైగా పెరిగి అద్భుతమైన ర్యాలీని నమోదు చేసింది. బ్యాంకెక్స్ (Bankex), సెన్సెక్స్ (Sensex) కాంట్రాక్టులలో నమోదైన ఈ భారీ ఊగిసలాట వెనుక ఉన్న అసలు కారణాలు, Closing Auction Session (CAS) పాత్ర మరియు రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లు తెలుసుకోవాల్సిన రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ అంశాలపై సమగ్ర కథనం.
అసలేం జరిగింది? ₹180 పెట్టుబడి ₹29,580 ఎలా అయ్యింది?
గురువారం నాటి వీక్లీ ఎక్స్పైరీ (Weekly Expiry) రోజున బ్యాంకెక్స్ 65000 ఆగస్టు పుట్ ఆప్షన్ (Bankex 65000 August PE) కాంట్రాక్టులో ఊహించని మార్పు చోటుచేసుకుంది. మార్కెట్ ముగింపు సమయానికి కాస్త ముందు వరకు కేవలం ₹6 వద్ద ట్రేడ్ అయిన ఈ పుట్ ఆప్షన్ ప్రీమియం, నిమిషాల వ్యవధిలోనే రాకెట్ వేగంతో దూసుకుపోయి గరిష్టంగా ₹986 స్థాయిని తాకింది.
బీఎస్ఈ బ్యాంకెక్స్ ఇండెక్స్ లాట్ సైజ్ (Lot Size) 30 కాంట్రాక్టులు. అంటే ఒక లాట్ కొనడానికి ట్రేడర్కు అయిన ఖర్చు కేవలం ₹180 మాత్రమే (30 x ₹6). అయితే అది గరిష్ట స్థాయి ₹986కి చేరుకున్న సమయంలో ఆ ఒక్క లాట్ విలువ ఏకంగా ₹29,580కి చేరింది. ఆ తర్వాత ట్రేడింగ్ ముగిసే సమయానికి సెటిల్మెంట్ ధర ₹687 వద్ద స్థిరపడింది. అంటే మార్కెట్ క్లోజింగ్ నాటికి కూడా ఆ లాట్ విలువ ₹20,610గా నిలిచింది. ఒకే ఒక్క లాట్పై కేవలం నిమిషాల వ్యవధిలోనే వేల రూపాయల లాభం రావడమనేది సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్ ‘X’ (గతంలో Twitter)లో వైరల్గా మారింది.
ఇదే తరహా భారీ కదలిక సెన్సెక్స్ ఆప్షన్స్లోనూ కనిపించింది. సెన్సెక్స్ 77000 ఆగస్టు పుట్ (Sensex 77000 PE) ప్రీమియం సైతం ₹7 నుంచి ఏకంగా ₹284.85 స్థాయి వరకు ఎగబాకింది.
ఎక్స్పైరీ రోజులలో ఈ తీవ్ర ఒడుదొడుకులకు కారణాలేంటి?
డెరివేటివ్స్ మార్కెట్లో ఎక్స్పైరీ రోజున Options Contracts ఎందుకు ఇంత వేగంగా స్పందిస్తాయో అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. సాధారణంగా ఆప్షన్లలో ఉండే Time Value (సమయ విలువ) ఎక్స్పైరీ సమయానికి దాదాపు సున్నాకి చేరుకుంటుంది. ఆ సమయంలో కేవలం Intrinsic Value మాత్రమే మిగులుతుంది.
Closing Auction Session (CAS) ప్రభావం:
ట్రేడింగ్ ముగిసే చివరి అరగంటలో, ప్రత్యేకించి మధ్యాహ్నం 3:30 గంటల సమయంలో మార్కెట్ క్లోజింగ్ ప్రైస్ లెక్కించేందుకు క్లోజింగ్ ఆక్షన్ సెషన్ ప్రక్రియను నిర్వహిస్తారు. ఈ సమయంలో బ్యాంకింగ్ దిగ్గజాలైన హెచ్డీఎఫ్సీ బ్యాంక్, ఐసీఐసీఐ బ్యాంక్, ఎస్బీఐ వంటి Heavyweight Stocks లో వచ్చే హెవీ వాల్యూమ్స్ వల్ల స్పాట్ ఇండెక్స్ (Spot Index) తీవ్రమైన అస్థిరతకు గురవుతుంది.
OTM నుంచి ITM కి క్షణాల్లో మార్పు:
మార్కెట్ రన్నింగ్ ప్రైస్కు దూరంగా ఉండే స్ట్రైక్ ప్రైస్లను Out-of-the-Money (OTM) లేదా Deep OTM అంటారు. వీటి ప్రీమియంలు ఎక్స్పైరీ రోజున చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. అయితే చివరి నిమిషాల్లో ఇండెక్స్ లేదా అందులోని షేర్లు అకస్మాత్తుగా పతనమైనప్పుడు, ఈ OTM పుట్ ఆప్షన్లు క్షణాల్లో In-the-Money (ITM) గా మారిపోతాయి. డీప్ ఓటీఎం నుంచి ఐటీఎంగా మారినప్పుడు ఆ కాంట్రాక్టులో Intrinsic Value ఒక్కసారిగా యాడ్ అయి ప్రీమియంలు విపరీతంగా పెరుగుతాయి.
క్లోజింగ్ సమయంలో పెద్ద ఇన్స్టిట్యూషనల్ ఇన్వెస్టర్లు, అల్గోరిథమిక్ ట్రేడర్లు (Algo Trading) లేదా పెద్ద ట్రేడర్లు పెద్ద మొత్తంలో Market Orders పంచ్ చేసినప్పుడు లిక్విడిటీ లేకపోవడం వల్ల Reference Price భారీగా మారుతుంది. ఇది ఆప్షన్ కాంట్రాక్టులలో ఊహించని Spikes కి దారితీస్తుంది.
‘హీరో ఆర్ జీరో’ ట్రేడింగ్లో దాగున్న అసలు నిజాలు
ఈ తరహా భారీ పెరుగుదలను చూసి రిటైల్ ట్రేడర్లు సాధారణంగా Hero or Zero Trades వైపు ఆకర్షితులవుతుంటారు. కేవలం కొన్ని వందల రూపాయల పెట్టుబడితో వేల రూపాయల లాభం వస్తుందన్న ఆశతో చాలామంది Deep OTM ఆప్షన్లను కొనుగోలు చేస్తుంటారు. కానీ ఇందులో ఉండే రిస్క్ స్థాయిని విస్మరించకూడదు.
లాభం ఎంత నిజమో నష్టం కూడా అంతే వాస్తవం: ₹6 దిగువన ఉన్న ఆప్షన్ ₹986కి వెళ్లడం వంద ట్రేడుల్లో ఏదో ఒకసారి మాత్రమే జరిగే అరుదైన పరిణామం. మిగిలిన 99 సందర్భాలలో ఆ ₹6 విలువ కాస్తా ఎక్స్పైరీ నాటికి సున్నా (Zero) అయిపోతుంది.
ఎగ్జిక్యూషన్ మరియు స్లిప్పేజ్ రిస్క్: మార్కెట్ అంత వేగంగా దూసుకుపోతున్నప్పుడు టాప్ లెవెల్ వద్ద ఎగ్జిట్ (Exit) కావడం సాధారణ రిటైల్ ట్రేడర్లకు చాలా కష్టం. తీవ్రమైన Slippage వల్ల అనుకున్న లాభం దక్కకపోవచ్చు.
సెటిల్మెంట్ వ్యత్యాసాలు: ఇంట్రాడేలో హై ప్రైస్ తాకినప్పటికీ, మార్కెట్ సెటిల్ అయ్యే సమయానికి ప్రీమియం ధరలు మళ్లీ తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. గురువారం కూడా ₹986 తాకిన బ్యాంకెక్స్ పుట్ చివరకు ₹687 వద్ద సెటిల్ అవ్వడం దీనికి స్పష్టమైన ఉదాహరణ.
ట్రేడర్లు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
స్టాక్ మార్కెట్లో ట్రేడింగ్ చేసేవారు ముఖ్యంగా ఎక్స్పైరీ రోజులలో అప్రమత్తంగా ఉండాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు:
Risk Management పాటించడం: ఎక్స్పైరీ రోజున చివరి అరగంటలో మార్కెట్ విపరీతమైన Volatility తో ఉంటుంది. కాబట్టి సరైన Stop Loss లేకుండా ఆప్షన్లను బై చేయడం లేదా సెల్ చేయడం తీవ్ర నష్టాలకు దారితీయవచ్చు.
ఫాంటసీలకు దూరంగా ఉండటం: సోషల్ మీడియాలో కనిపించే భారీ లాభాల స్క్రీన్షాట్లను చూసి FOMO (Fear of Missing Out) తో ట్రేడింగ్ చేయకూడదు.
ఆప్షన్ సెల్లర్లకు అధిక రిస్క్: ఇటువంటి ఆకస్మిక స్పైక్ల వల్ల ఆప్షన్ బయ్యర్లకు జాక్పాట్ తగిలినప్పటికీ, అదే కాంట్రాక్టును షార్ట్ (Short/Sell) చేసిన ఆప్షన్ రైటర్ల ఖాతాలు పూర్తిగా తుడిచిపెట్టుకుపోయే (Account Wipeout) ప్రమాదం ఉంటుంది.
మొత్తానికి, గురువారం నాటి బ్యాంకెక్స్, సెన్సెక్స్ పుట్ ఆప్షన్ల కదలికలు మరోసారి డెరివేటివ్స్ మార్కెట్లోని అపారమైన అవకాశాలను, అంతే తీవ్రమైన రిస్కులను కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపించాయి. మార్కెట్ నియమాలను, Closing Auction Session పనితీరును లోతుగా అర్థం చేసుకుని మాత్రమే ట్రేడర్లు తమ పెట్టుబడులను కాపాడుకోగలరు.
About the Author
